Góc kinh tế học: Tại sao tăng lương có thể khiến lao động "lười" hơn?

24/10/2019 05:30 PM | Kinh tế vĩ mô

Câu hỏi trên có thể được giải đáp bởi lý thuyết cung lao động và có thể được sử dụng lý giải cho bài toán tiền lương của cả thị trường lao động nói chung.

Góc kinh tế học: Tại sao tăng lương có thể khiến lao động "lười" hơn?

Nếu được tăng lương thì bạn làm việc nhiều hơn hay làm việc ít đi? Điều đó phụ thuộc khá nhiều vào xuất phát điểm trước khi tăng lương của bạn.

Khi tiền lương thay đổi, người lao động sẽ chịu tác động của hai hiệu ứng: hiệu ứng thu nhập và hiệu ứng thay thế.

Chẳng hạn, khi tiền lương tăng lên, các điều kiện khác giữ nguyên, nghĩa là thu nhập thực tế của người này tăng. Khi trở nên giàu có hơn, anh ta sẽ có khuynh hướng chi tiêu nhiều hơn cho các hàng hóa thông thường, đặc biệt là các hàng hóa cao cấp hay xa xỉ.

Nghỉ ngơi cũng có thể xem là một loại hàng hóa như vậy. Khi một người có thu nhập quá thấp, anh ta sẽ không muốn nghỉ ngơi nhiều (trừ khi đó là đòi hỏi có tính chất sinh lý của cơ thể) mà luôn muốn được làm việc để có thêm thu nhập cho mình và gia đình. Khi thu nhập cao hơn, không còn phải quá lo cho việc mưu sinh, người ta luôn muốn có nhiều thời gian nghỉ ngơi hơn.

Vì thế, khi tiền lương tăng lên, hiệu ứng thu nhập sẽ khiến người lao động muốn nghỉ ngơi nhiều hơn. Số giờ làm việc mà người này sẵn sàng cung ứng sẽ giảm.

Nhưng ngược lại, khi tiền lương tăng lên cũng có nghĩa là chi phí cơ hội của một giờ nghỉ ngơi cũng tăng lên. Việc nghỉ ngơi trở nên đắt đỏ hơn trước. Lúc này hiệu ứng thay thế sẽ khiến cho người lao động có xu hướng tham việc hơn vì mỗi giờ làm việc anh ta kiếm được nhiều hơn. Trong trường hợp này, lương tăng lại khiến lượng cung về lao động tăng.

Về mặt lý thuyết, hai hiệu ứng thu nhập và thay thế cùng phát huy tác dụng đồng thời khi tiền lương thay đổi. Việc hai hiệu ứng này tác động đến lượng cung lao động theo những chiều trái ngược nhau khiến cho người ta không thể kết luận được một cách chắc chắn rằng khi lương tăng thì lượng cung lao động tăng hay giảm.

Có ba khả năng xảy ra khi tiền lương tăng lên:

Khả năng thứ nhất, nếu hiệu ứng thay thế tỏ ra ảnh hưởng mạnh hơn đến các quyết định của người lao động thì cuối cùng, lượng cung lao động sẽ tăng.

Khả năng thứ hai, nếu hiệu ứng thay thế hoàn toàn triệt tiêu và cân bằng với hiệu ứng thu nhập thì lượng cung lao động sẽ không thay đổi.

Và khả năng thứ ba là nếu hiệu ứng thay thế tác động yếu, hiệu ứng thu nhập trở nên nổi trội hơn, người lao động sẽ có khuynh hướng nghỉ ngơi nhiều hơn. Lương tăng rốt cục khiến anh ta làm việc ít đi.

Quan sát thực nghiệm cho người ta thấy: khi mức lương xuất phát của người lao động là tương đối thấp, hiệu ứng thay thế thường trội hơn, do đó mức lương tăng lên kéo theo lượng cung lao động tăng.

Còn khi người lao động đã có mức lương tương đối cao, hiệu ứng thu nhập thường ảnh hưởng mạnh. Nếu mức lương tiếp tục tăng, người ta sẽ sẵn lòng làm việc ít hơn (mức lương giờ cao cho phép người ta không cần làm việc nhiều giờ như trước).

Một số yếu tố sau đây sẽ tác động đến khuynh hướng lao động của một cá nhân. Đầu tiên là sở thích, hay quan điểm cá nhân của người này về tầm quan trọng giữa thu nhập (tiền bạc) và nghỉ ngơi. Quan điểm khác nhau sẽ khiến hai hiệu ứng trên tác động lên mỗi người theo một cách khác nhau. Bởi vậy, tuy cùng đối diện với các mức lương như nhau, hai người khác nhau vẫn có thể có những lựa chọn làm việc và nghỉ ngơi khác nhau.

Thứ hai, khuynh hướng lao động phụ thuộc vào chi phí giáo dục và đào tạo... để hình thành khả năng làm việc của cá nhân. Nếu chi phí để tiếp cận công việc trong một lĩnh vực nào đó bị tăng lên thì sẽ có ít người có nhu cầu làm việc trong lĩnh vực đó hơn.

Theo Hoàng An

Trí Thức Trẻ

Cùng chuyên mục
XEM

NỔI BẬT TRANG CHỦ

Cảnh báo mô hình đầu tư Liber Forex: Sáng mở mắt thu hơn tỷ đồng, 23 tuổi đã mua được Mercedes

Theo VTV, Cục cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng mới đây cũng đã cảnh báo mô hình Liber Forex đang có dấu hiệu của kinh doanh đa cấp chưa được cấp phép tại Việt Nam.

Thất bại trước ngưỡng cản lịch sử, Bitcoin và toàn thị trường tiền số đồng loạt "gãy cánh" sau chuỗi ngày bay cao

Toàn bộ thị trường tiền số chìm trong sắc đỏ, trong đó nhiều đồng tiền số đã giảm tới hơn 20% chỉ trong 24 giờ qua, như Ripple, Cardano, Bitcoin Cash.

3 lần bỏ dở đại học, chàng trai 9X mở quán thịt xiên nướng nức tiếng Hà Thành: Bán tạ thịt mỗi ngày, doanh thu cả tỷ đồng/tháng

Không hợp với công việc văn phòng, không thích ngồi mãi một chỗ mà chỉ muốn được giao tiếp với mọi người, anh Hoàng Đức đã quyết bỏ đại học để kinh doanh thịt xiên nướng. Cửa hàng ra đời từ năm 2012 đến nay vẫn luôn là địa điểm ăn uống nhộn nhịp nhất tại khu phố chùa Láng (Hà Nội).

Bị tố vì thái độ đuổi khách của nhân viên, chuỗi nhà hàng lẩu buffet Dookki thông báo đóng cửa chi nhánh Phạm Ngọc Thạch

Từ ngày 25/11, nhà hàng Dookki chi nhánh Phạm Ngọc Thạch sẽ đóng cửa để đào tạo lại nhân viên.

Đọc thêm