Sauna hồng ngoại hay sauna truyền thống: Cái nào tốt hơn cho sức khỏe và tuổi thọ?
Xông hơi không còn chỉ là thú vui sau phòng gym hay dịch vụ thêm thắt ở spa cao cấp. Trong vài năm gần đây, ngày càng nhiều nghiên cứu y khoa xác nhận rằng dùng sauna đều đặn có thể giảm nguy cơ bệnh tim, cải thiện giấc ngủ, giảm trầm cảm và thậm chí giúp chạy bộ nhanh hơn.
Theo GQ, các bác sĩ chuyên về sức khoẻ tối ưu và trường thọ đều đưa sauna vào lịch tuần cho các ông chủ, như một liệu pháp phục hồi có cơ sở khoa học, không phải thói quen xa xỉ.
Vấn đề là khi bạn bắt đầu tìm hiểu, sẽ gặp ngay câu hỏi: sauna hồng ngoại hay sauna truyền thống? Hai loại này trông giống nhau từ bên ngoài nhưng hoạt động theo nguyên lý hoàn toàn khác nhau và phù hợp với những mục tiêu khác nhau.
Hai loại sauna hoạt động khác nhau hoàn toàn
Sauna truyền thống làm nóng không khí xung quanh bạn, thường từ 70 đến 85 độ C hoặc cao hơn. Bạn ngồi trong không gian nóng, cơ thể phản ứng bằng cách đổ mồ hôi để hạ nhiệt. Đây là cơ chế mà người Phần Lan, Nga và các nước Bắc Âu đã dùng hàng nghìn năm qua.
Sauna hồng ngoại hoạt động khác. Thay vì làm nóng không khí, thiết bị phát tia hồng ngoại xuyên qua da đến độ sâu khoảng 3 đến 4cm, làm nóng mô bên trong cơ thể trực tiếp mà không cần không khí xung quanh phải nóng. Nhiệt độ trong buồng hồng ngoại chỉ từ 35 đến 50 độ C, thấp hơn nhiều so với sauna truyền thống, nhưng cảm giác ra mồ hôi không kém.
Theo bác sĩ Tara Phaff, chuyên gia phục hồi tại Reform Wellness: "Tia hồng ngoại làm nóng mô và nâng nhiệt độ lõi cơ thể, không phải không khí. Đây là cơ chế hoàn toàn khác về mặt vật lý."
Sauna truyền thống: bằng chứng khoa học nhiều hơn, lâu đời hơn
(Ảnh: Hoàng Ku)
Nếu nhìn vào số lượng nghiên cứu, sauna truyền thống đang ở thế mạnh hơn đơn giản vì nó tồn tại lâu hơn nhiều.
Nghiên cứu được tổng hợp trên Mayo Clinic Proceedings cho thấy người dùng sauna thường xuyên mắc cảm lạnh ít hơn khoảng 50% so với người không dùng. Một nghiên cứu đăng trên Journal of Science and Medicine in Sport phát hiện người chạy bộ dùng sauna đều đặn có thể chạy nhanh hơn đến 2%.
Người Phần Lan, quốc gia có tỷ lệ sử dụng sauna cao nhất thế giới với gần một phòng sauna cho mỗi hộ gia đình, đã cung cấp cho khoa học nhiều dữ liệu theo dõi dài hạn nhất. Các nghiên cứu trên nhóm dân số này cho thấy dùng sauna thường xuyên làm giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch, hạ cholesterol và giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ và Alzheimer. Một đánh giá tổng hợp năm 2021 còn ghi nhận rằng trong thử nghiệm có kiểm soát với 28 người được chẩn đoán trầm cảm nhẹ, nhóm dùng sauna một tháng cho thấy giảm rõ rệt các triệu chứng trầm cảm và lo âu.
Sauna hồng ngoại: dịu hơn, phù hợp hơn với người mới bắt đầu
Sauna hồng ngoại không thua kém về nguyên lý, chỉ là số liệu dài hạn còn ít hơn vì đây là công nghệ mới hơn nhiều so với sauna truyền thống.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Photonics and Lasers cho thấy sauna hồng ngoại giúp tăng lưu lượng máu, giảm viêm và giảm căng thẳng oxy hoá (tình trạng các gốc tự do trong cơ thể tích tụ nhiều hơn khả năng trung hoà của cơ thể, gây tổn thương tế bào theo thời gian), hỗ trợ phục hồi mô. Một nghiên cứu năm 2023 của European Society of Medicine phát hiện ba tháng dùng sauna hồng ngoại đủ để giảm stress và mệt mỏi, đồng thời cải thiện sức khoẻ tổng thể ở bệnh nhân tiểu đường.
Chuyên gia Jennifer Armendariz, huấn luyện viên thể dục, chỉ ra rằng sauna hồng ngoại giúp giảm đau cơ sau tập tạ chỉ trong 24 giờ. Và vì nhiệt độ thấp hơn nhiều, người mới bắt đầu hoặc người không chịu được môi trường quá nóng sẽ dễ làm quen hơn.
Hai điều người mê sauna cần biết
Thứ nhất: Tuyên bố sauna giúp thải vi nhựa hay độc tố ra khỏi cơ thể qua mồ hôi là SAI.
Bác sĩ tâm thần Darren O'Reilly, giám đốc lâm sàng tại AuDHD Psychiatry, nói thẳng: "Đây là quan niệm sai lầm dai dẳng. Mồ hôi đóng vai trò rất nhỏ trong việc thải độc. Gan và thận mới là những cơ quan thực sự làm việc đó." Ông thừa nhận ý tưởng thải vi nhựa qua mồ hôi nghe có vẻ hợp lý, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng thực tế nào xác nhận.
Thứ hai: Sauna làm mất điện giải, không chỉ nước.
Armendariz nhắc nhở: "Bạn mất khoảng 1 lít nước cho mỗi 20 phút trong sauna." Và cùng với nước, cơ thể mất natri, kali và magie qua mồ hôi, có thể dẫn đến chuột rút và các vấn đề về thận nếu không bù lại đúng cách. Uống đủ nước và bổ sung điện giải sau mỗi buổi không phải là tuỳ chọn mà là bắt buộc.
Cách dùng sauna hiệu quả nhất: nóng trước, lạnh sau
Nếu chỉ dùng sauna mà không kết hợp với tắm lạnh sau đó, bạn đang bỏ lỡ phần hiệu quả nhất của liệu pháp.
Matthew Accetta, chuyên gia sinh lý học thể dục tại Hospital for Special Surgery ở New York, giải thích: "Lý tưởng nhất là chuyển từ nóng sang lạnh. Có thể là sauna rồi ngâm nước lạnh, hoặc đơn giản là tắm nóng rồi chuyển sang nước lạnh. Phương pháp này làm mạch máu giãn ra rồi co lại, kích thích cơ thể giải phóng endorphin (chất dẫn truyền thần kinh tự nhiên giúp giảm đau và tạo cảm giác dễ chịu), cải thiện tuần hoàn và hỗ trợ hệ miễn dịch."
Tuy nhiên có một lưu ý: tắm lạnh ngay sau sauna có thể làm giảm một phần khả năng tăng trưởng cơ bắp mà cơ thể đang xây dựng sau buổi tập tạ. Nếu mục tiêu chính của bạn là tăng cơ, hãy cân nhắc để cách nhau ít nhất vài giờ giữa tập nặng và tắm lạnh.
Về thời lượng: 20 phút mỗi buổi là đủ. Người mới bắt đầu nên bắt đầu từ 10 đến 15 phút. Sauna không phải cuộc thi chịu đựng.
Vậy nên chọn cái nào?
Accetta tổng kết đơn giản: "Không có lựa chọn nào rõ ràng hơn. Cả hai đều giảm đau, hạ stress, cải thiện giấc ngủ, hỗ trợ tim mạch và sức khoẻ da."
Nếu muốn bằng chứng khoa học vững chắc nhất và các lợi ích tim mạch, não bộ lâu dài: chọn sauna truyền thống.
Nếu mới bắt đầu, không chịu được nhiệt độ cao, hoặc tập trung vào phục hồi cơ và giảm viêm sau tập luyện: chọn sauna hồng ngoại.
Nếu có điều kiện cả hai: dùng sauna truyền thống trước, tắm lạnh sau. Đó là giao thức mà các bác sĩ chuyên về sức khoẻ tối ưu đang áp dụng và khuyến nghị trong các nội dung về trường thọ của họ.
Nguồn: GQ UK
