Xuất khẩu 1 triệu container mỗi năm, doanh nghiệp thủy sản đau đầu về chi phí logistics: Cước vận chuyển sang Mỹ có lúc tăng vọt gần 10.000 USD/container
Lãnh đạo Hiệp hội Thủy sản cho biết giá cước vận tải biển hiện đã tăng khoảng 20-30% nên bào mòn lợi nhuận của doanh nghiệp.
Cước phí vận tải biển tăng cao khiến doanh nghiệp xuất khẩu chịu nhiều sức ép.Ảnh minh họa.
Tại Hội thảo "Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp", hôm 8/7, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, sau nhiều năm phát triển, thủy sản Việt Nam hiện nằm trong nhóm 3 quốc gia xuất khẩu thủy sản lớn nhất thế giới.
Lợi thế lớn nhất của Việt Nam không chỉ nằm ở khai thác, nuôi trồng mà còn ở năng lực chế biến sâu, tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đáp ứng nhu cầu của những thị trường phát triển.
Năm 2026 ngành thủy sản đặt mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu trên 12 tỷ USD, tăng trưởng khoảng 10-11%. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành đang phải đối mặt với một số điểm nghẽn lớn.
Thứ nhất là chi phí logistics tăng cao. Ông Nam cho biết, trong thời điểm đơn hàng xuất khẩu tăng mạnh, chi phí vận chuyển quốc tế cũng tăng đáng kể. Giá cước vận tải biển hiện đã tăng khoảng 20-30%.
"Một container xuất khẩu sang bờ Tây nước Mỹ trước dịch Covid-19 chỉ khoảng 2.000 USD, sau dịch từng tăng gấp nhiều lần và hiện vẫn ở mức rất cao, có thời điểm gần 10.000 USD/container. Ngành thủy sản mỗi năm xuất khẩu khoảng 1 triệu container. Nếu chi phí vận tải tăng thêm, phần giá trị gia tăng mà doanh nghiệp tạo ra sẽ bị bào mòn rất lớn", ông nói.
Thứ hai là khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn tín dụng để mở rộng sản xuất, đáp ứng đơn hàng xuất khẩu. Theo ông Nam, khi thị trường có thêm đơn hàng, doanh nghiệp cần thêm vốn để thu mua nguyên liệu từ nông dân, ngư dân. Nếu trước đây doanh nghiệp xuất khẩu 100 container/tháng thì khi đơn hàng tăng lên 150-200 container/tháng, nhu cầu vốn lưu động cũng tăng tương ứng.
Tuy nhiên, hiện nay việc tiếp cận phần tín dụng tăng thêm vẫn còn khó khăn, kể cả đối với những doanh nghiệp có uy tín, có kim ngạch xuất khẩu lớn. Ở góc độ doanh nghiệp, đây là một vấn đề rất thực tế. Có đơn hàng, có thị trường nhưng nếu không có đủ vốn để thu mua nguyên liệu thì rất khó tận dụng được cơ hội.
Doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản mong muốn được tháo gỡ một loạt điểm nghẽn về tín dụng, thủ tục để thuận lợi trong hoạt động.
Thứ ba là những vướng mắc trong thủ tục, quy định liên quan đến xuất khẩu thủy sản. Lãnh đạo VASEP cho biết, để xuất khẩu một lô hàng thủy sản, doanh nghiệp phải hoàn thiện nhiều loại giấy tờ, với nhiều xác nhận, thủ tục liên quan. Trong khi các thị trường nhập khẩu như châu Âu, Hoa Kỳ có những yêu cầu cụ thể về chống khai thác bất hợp pháp, bảo vệ nguồn lợi biển, thì quá trình thực hiện tại Việt Nam còn liên quan đến nhiều quy định từ luật, nghị định đến thông tư, dẫn đến phát sinh nhiều thủ tục.
Ví dụ, về quy định phân vùng khai thác thủy sản, theo Luật Thủy sản năm 2017, vùng biển được phân thành vùng bờ, vùng lộng và vùng khơi, với quy định tương ứng về loại tàu được phép khai thác. Tuy nhiên, trong thực tế, đặc điểm khai thác của từng loại hải sản lại không hoàn toàn phụ thuộc vào kích thước tàu.
"Có những tàu có đủ điều kiện hoạt động xa bờ nhưng loại hải sản khai thác lại phù hợp với vùng biển khác. Khi doanh nghiệp thu mua nguyên liệu từ ngư dân, dù đã kiểm tra, bảo đảm các điều kiện cần thiết, nhưng đến bước hoàn thiện hồ sơ xác nhận để xuất khẩu lại gặp vướng mắc.
Doanh nghiệp có thể đã mua hàng trăm tấn nguyên liệu, đưa vào kho, nhưng khi làm thủ tục để xuất khẩu lại không hoàn thiện được hồ sơ. Đây là những vấn đề rất cụ thể cần được tháo gỡ để không làm mất cơ hội tăng trưởng của ngành", ông nói.
Lãnh đạo VASEP cho biết, Chính phủ và Bộ Nông nghiệp-Môi trường đặt mục tiêu đưa kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp lên mức 100 tỷ USD, trong đó ngành thủy sản phấn đấu đạt khoảng 15-16 tỷ USD, thì điều đó đồng nghĩa với việc sản xuất phải tăng lên, đơn hàng nhiều hơn và năng lực cung ứng cũng phải được mở rộng tương ứng.
Với mục tiêu như vậy, theo vị này, ngành thủy sản đang có một chùm điểm nghẽn cần được tháo gỡ đồng bộ vì doanh nghiệp có cơ hội, có đơn hàng, nhưng nếu không có đủ vốn để thu mua nguyên liệu, không đủ nguồn lao động, cộng thêm chi phí vận tải tăng và thủ tục xác nhận nguyên liệu còn vướng mắc thì doanh nghiệp khó đáp ứng sản xuất và rất khó tận dụng được cơ hội đó.