Phát hiện mối quan hệ đặc biệt giữa cân nặng và tuổi thọ
Nhiều người nghĩ rằng, người gầy, chỉ số BMI thấp là người khỏe mạnh, ít nguy cơ sức khỏe hơn. Tuy nhiên, điều này là sai lầm.
Gầy chưa chắc khỏe: Sự thật về cân nặng lý tưởng khi bước qua tuổi 60
Dì Vương năm nay 64 tuổi. Trước khi nghỉ hưu, bà là giáo viên dạy nhảy - một nghề đòi hỏi vóc dáng chuẩn mực và kỷ luật thép trong ăn uống. Đến tận bây giờ, dù đã nghỉ hưu, bà vẫn giữ nguyên thói quen kiểm soát calo từng bữa: sáng yến mạch và trứng luộc, trưa rau luộc với hải sản, tối chỉ một quả táo.
Bạn bè ghen tị vì bà không hề thừa cân, vòng eo thậm chí còn thon hơn nhiều phụ nữ trẻ hơn hàng chục tuổi. Bà luôn giải thích rằng ăn ít để tránh béo phì, bảo vệ sức khỏe và "giảm gánh nặng cho cơ thể".
Nhưng thực tế đã giáng cho bà một đòn nặng nề.
Một buổi sáng bình thường, khi xuống nhà mua đồ tạp hóa, bà trượt chân trẹo mắt cá, ngã quỵ xuống bậc đá và ngất xỉu tại chỗ. Khi tỉnh lại, bà đã nằm trên giường bệnh viện. Kết quả X-quang cho thấy cẳng chân bị gãy, mật độ xương rất thấp. Bác sĩ còn phát hiện bà bị thiếu hụt nghiêm trọng khối lượng cơ, suy dinh dưỡng nặng dù trông bề ngoài vẫn "gọn gàng".
Bà sốc thật sự: "Không hề béo phì cũng có rủi ro à?"
Béo phì - mối nguy không thể xem thường
Trước tiên, cần thẳng thắn thừa nhận: thừa cân và béo phì thực sự gây hại. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công nhận béo phì là bệnh mãn tính, nhưng nhiều người vẫn xem nhẹ mức độ nghiêm trọng của nó.
Một nghiên cứu quy mô lớn từ Đại học University College London và Đại học Helsinki, theo dõi hơn 570.000 người trong 15 năm, cho thấy người béo phì có nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến lão hóa tế bào cao gấp 1,4 đến 2,4 lần so với người có cân nặng bình thường. Béo phì vùng bụng, đặc trưng bởi "bụng to, eo dày", còn dẫn đến nguy cơ cao hơn với các bệnh như gan nhiễm mỡ, tiểu đường type 2, suy tim, tăng huyết áp và nhiều loại ung thư đường tiêu hóa.
Tiến sĩ Zou Junjie, Trưởng khoa Nội tiết Bệnh viện Changzheng (Thượng Hải), nhấn mạnh rằng dù lão hóa là quá trình sinh lý tự nhiên, các yếu tố bệnh lý như béo phì có thể đẩy nhanh sự suy thoái của tế bào một cách đáng kể.
Gầy quá khi về già cũng nguy hiểm không kém
Tuy nhiên, câu chuyện của dì Vương nhắc nhở chúng ta rằng gầy không đồng nghĩa với khỏe, đặc biệt khi bước qua tuổi 60.
Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell Reports Medicine - thực hiện bởi nhóm nghiên cứu Bệnh viện Ruijin, Đại học Giao thông Thượng Hải - đã theo dõi hơn 160.000 người Trung Quốc trên 40 tuổi trong 10 năm. Kết quả cho thấy tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân có xu hướng hình chữ "U" theo cân nặng: quá béo lẫn quá gầy đều làm tăng nguy cơ tử vong . Những người sống thọ nhất thường thuộc nhóm… hơi thừa cân theo tiêu chuẩn BMI.
Một nghiên cứu khác đăng trên Tạp chí Lão khoa năm 2023, khảo sát hơn 50.000 phụ nữ từ 61 tuổi trở lên, cho thấy những người duy trì cân nặng ổn định hoặc hơi thừa cân có khả năng sống thọ cao hơn 1,2–2 lần so với nhóm giảm cân hơn 5% so với mức ban đầu.
Lý do không khó hiểu: người cao tuổi hơi thừa cân có lượng dự trữ năng lượng tốt hơn để chống chịu bệnh tật, mật độ xương thường cao hơn, ít nguy cơ loãng xương và gãy xương hơn. Lớp mỡ dự trữ còn giúp ổn định hormone và hỗ trợ phục hồi khi gặp chấn thương hoặc bệnh cấp tính.
Quản lý cân nặng khoa học sau tuổi 60
Vậy người cao tuổi nên làm gì để duy trì cân nặng lý tưởng?
Về chỉ số cân nặng mục tiêu: Người từ 60 tuổi nên duy trì BMI trong khoảng 20 - 26,9. Với người trên 80 tuổi, ngưỡng lý tưởng có thể nới rộng hơn, từ 22 - 26,9. Tránh để cân nặng dao động hơn 5% so với mức ổn định.
Về dinh dưỡng: Người lớn tuổi cần lượng protein cao hơn so với người trẻ để ngăn ngừa teo cơ — ưu tiên cá, trứng, đậu và các sản phẩm từ sữa. Bữa ăn cần đa dạng, kết hợp ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh và trái cây. Không nên cắt giảm calo quá mức theo kiểu nhịn ăn tối hay chỉ ăn trái cây như dì Vương đã làm.
Về vận động: Duy trì ít nhất 30 phút vận động nhịp điệu mỗi ngày, 3–5 buổi/tuần. Kết hợp thêm bài tập sức mạnh (nâng tạ nhẹ, chống đẩy) ít nhất 2 lần/tuần và bài tập thăng bằng như yoga nhẹ hoặc nhón chân để giảm nguy cơ té ngã.
Sự cân bằng mới là đích đến thực sự
Câu chuyện của dì Vương là lời nhắc nhở thẳng thắn: kiểm soát cân nặng không đồng nghĩa với việc càng gầy càng tốt. Với người cao tuổi, sức khỏe thực sự nằm ở sự cân bằng - đủ dinh dưỡng để duy trì cơ bắp và xương chắc, đủ năng lượng dự trữ để chống chịu bệnh tật, và đủ vận động để giữ thể lực.
Bắt đầu quản lý cân nặng một cách khoa học càng sớm càng tốt - đừng đợi đến lúc ngã xuống mới nhìn lại những gì mình đã bỏ qua.
Theo Abolowang
