Lên giường ngủ nhưng đầu vẫn 'chạy' KPI: Nỗi ám ảnh mang tên 'việc chưa xong'

23h, Nguyễn Minh Anh (27 tuổi, chuyên viên truyền thông tại Hà Nội) tắt đèn, đặt điện thoại sang một bên và cố thả lỏng sau ngày làm việc kéo dài 12 tiếng. Cơ thể rã rời nhưng trong đầu cô, một “ca làm việc” khác lại bắt đầu.

“Email báo cáo ngân sách tháng tới đã gửi đúng file chưa?”, “Kế hoạch sự kiện tuần sau còn thiếu kịch bản rủi ro?”, “Liệu KPI quý này có đạt?” Hàng loạt câu hỏi nối tiếp nhau xuất hiện. Mắt đã nhắm nhưng Minh Anh vẫn thấy sự căng thẳng, nhịp tim nhanh, trong đầu liên tục hiện lên những việc chưa hoàn thành.

Tình trạng này kéo dài khoảng 6 tháng. Có những đêm cô nằm hàng giờ mà không ngủ được, sáng hôm sau thức dậy trong trạng thái mệt mỏi dù đã nằm trên giường đủ lâu. Minh Anh bắt đầu gặp khó khăn về giấc ngủ, khả năng tập trung và ghi nhớ giảm rõ rệt, cơ thể thường xuyên trong trạng thái cạn năng lượng.

Trần Quốc Bảo (35 tuổi), trưởng nhóm kinh doanh tại một công ty công nghệ, cũng lâu không có cảm giác một buổi tối hay ngày cuối tuần thực sự là thời gian nghỉ. “Nhiều hôm nằm đến 1-2h sáng, tôi vẫn loanh quanh tính toán con số doanh thu và các kịch bản ứng phó với khách hàng. Công việc không ở trước mặt nhưng trong đầu lúc nào cũng có”, Bảo nói.

Điều khiến Bảo mệt mỏi không chỉ là khối lượng công việc mà còn là cảm giác không bao giờ hoàn thành. Ngay cả khi không có cuộc họp hay tin nhắn mới, anh vẫn tự kiểm tra tiến độ, nghĩ về những việc còn dang dở và chuẩn bị cho các tình huống có thể xảy ra vào ngày hôm sau. Ranh giới giữa thời gian làm việc và nghỉ ngơi vì thế ngày càng không rõ ràng.

Liên tục thấy “chưa xong” dẫn tới kiệt sức

Theo bác sĩ Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, tình trạng trên của người lao động có thể được nhìn dưới góc độ khó tháo rời tâm lý khỏi công việc. Hiểu đơn giản, dù hết giờ làm và rời khỏi nơi làm việc, một người vẫn tiếp tục suy nghĩ, xử lý hoặc lo lắng về những yêu cầu liên quan đến công việc.

Trong kỷ nguyên số, ranh giới này ngày càng trở nên mong manh. Điện thoại thông minh, email và các ứng dụng làm việc khiến công việc có thể xuất hiện ở bất cứ đâu, bất cứ thời điểm nào. Một tin nhắn lúc 21h, một email chưa trả lời hay một nhiệm vụ còn dang dở có thể chỉ mất vài phút để xử lý nhưng lại khiến não bộ tiếp tục ghi nhận, theo dõi và dự phòng cho những việc tiếp theo.

Theo bác sĩ, điều khiến một người kiệt sức đôi khi không phải một ngày làm việc quá tải mà là trạng thái “chưa xong” kéo dài. Một người có thể hoàn thành hàng chục đầu việc trong ngày nhưng vẫn cảm thấy còn việc phải giải quyết. Khi cảm giác này lặp lại liên tục, thì thời gian dù không có lịch làm việc cũng khó trở thành thời gian phục hồi thực sự.

Khi những yêu cầu công việc kéo dài và vượt quá nguồn lực phục hồi, nguy cơ kiệt sức tăng lên. Nguồn lực phục hồi không chỉ là số giờ được nghỉ mà còn bao gồm quyền tự chủ, sự ghi nhận và khả năng thực sự tách mình khỏi công việc.

Vì vậy, một người có trách nhiệm, kỷ luật và luôn cố gắng hoàn thành công việc vẫn có thể rơi vào trạng thái cạn kiệt nếu phải duy trì mức nỗ lực cao trong thời gian dài nhưng không có khoảng nghỉ đủ chất lượng. Có người ngủ đủ số giờ nhưng sáng hôm sau vẫn thức dậy với cảm giác như chưa từng được nghỉ.

Khi trạng thái này kéo dài, một vòng luẩn quẩn có thể hình thành. Công việc tạo áp lực khiến não tiếp tục hoạt động sau giờ làm; những suy nghĩ liên tục làm giấc ngủ bị ảnh hưởng; cơ thể không được phục hồi đầy đủ lại khiến khả năng tập trung và xử lý công việc của ngày hôm sau suy giảm. Khi hiệu suất giảm, cảm giác công việc “chưa xong” càng mạnh và người lao động lại tiếp tục mang công việc vào buổi tối.

Tình trạng kéo dài có thể đi kèm mất ngủ, mệt mỏi, khó tập trung, suy giảm khả năng ghi nhớ và cảm giác cạn kiệt năng lượng. Khi đó, người lao động nên tìm đến chuyên gia để được đánh giá thay vì chỉ cố gắng chịu đựng hoặc tự cho rằng mình chịu áp lực kém. Việc xác định nguyên nhân cũng quan trọng bởi mất ngủ, lo âu, căng thẳng kéo dài hay kiệt sức có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau và cần được đánh giá phù hợp.

Bác sĩ nhấn mạnh, nghỉ ngơi không phải khoảng thời gian bị lấy đi khỏi năng suất. Đó là khoảng thời gian để cơ thể và não bộ phục hồi. Tắt máy tính, đặt điện thoại xuống chỉ là bước đầu; quan trọng hơn là tạo được một khoảng thời gian mà não không còn phải liên tục trả lời câu hỏi “Còn việc gì chưa xong?” để não thực sự được thư giãn, nghỉ ngơi đúng nghĩa, khi đó cơ thể cũng mới có thể hồi phục và tái tạo năng lượng để bắt đầu ngày làm việc mới hiệu quả.

Theo Việt Linh