Elon Musk thua kiện trước OpenAI vì một lý do bất ngờ, cuộc chiến tỷ USD lan sang thị trường chứng khoán

Chỉ mất đúng hai giờ đồng hồ để bồi thẩm đoàn liên bang dập tắt tham vọng lật đổ đế chế OpenAI của tỷ phú Elon Musk. Tuy nhiên, đằng sau phán quyết ngỡ như là một "thất bại kỹ thuật" này lại là cả một bàn cờ kinh doanh đầy toan tính, nơi mà cả OpenAI lẫn xAI của Musk đều đang hướng tới những thương vụ IPO tỷ USD vào cuối năm nay.

Cụ thể, tờ Business Insider (BI) cho hay cuộc chiến pháp lý kéo dài giữa người đàn ông giàu nhất hành tinh Elon Musk và startup AI đình đám nhất thế giới OpenAI vừa đi đến một hồi kết đầy bất ngờ tại tòa án liên bang Oakland, bang California. Một hội đồng gồm chín thành viên chỉ cần vỏn vẹn hai tiếng đồng hồ nghị án để đưa ra phán quyết có lợi cho OpenAI. Thẩm phán liên bang Yvonne Gonzalez Rogers sau đó đã ngay lập tức phê chuẩn quyết định này, giáng một đòn đau điếng vào tham vọng của ông chủ Tesla.

Nhưng liệu đây đã phải là dấu chấm hết cho mối thâm thù giữa Elon Musk và Sam Altman, hay chỉ là màn dạo đầu cho một cuộc chạy đua khốc liệt hơn trên sàn chứng khoán?

Thua cuộc vì "đến muộn": Sơ hở khó tin của vị tỷ phú thiên tài

Lý do khiến Elon Musk thất bại thảm hại trong vụ kiện lịch sử này không nằm ở bản chất của việc OpenAI có "phản bội" sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu hay không. Thay vào đó, Musk thua vì một lý do rất cơ bản trong luật pháp: Hết thời hiệu khởi kiện.

Bồi thẩm đoàn và Thẩm phán Gonzalez Rogers đều đồng thuận rằng vị tỷ phú đã chờ đợi quá lâu để đưa các cáo buộc của mình ra ánh sáng. Musk nộp đơn kiện vào năm 2024, cáo buộc Sam Altman và Greg Brockman tự ý chuyển dịch các thành quả nghiên cứu được tài trợ bởi nguồn vốn phi lợi nhuận sang một công ty con thương mại nhằm trục lợi, đặc biệt là sau khi nhận khoản đầu tư khổng lồ trị giá 13 tỷ USD từ gã khổng lồ Microsoft.

Tuy nhiên, các bằng chứng tại tòa lại chỉ ra một sự thật khác. Elon Musk đã đồng ý với việc thành lập thực thể thương mại này từ trước. Ông chỉ quyết định rút lui, không tiếp tục rót vốn sau khi thất bại trong nỗ lực giành quyền kiểm soát trực tiếp OpenAI. Các tài liệu cho thấy những hoài nghi của Musk về mô hình kinh doanh của OpenAI đã xuất hiện từ rất lâu trước mốc thời gian 2023 như ông khai báo.

Việc "im hơi lặng tiếng" trong nhiều năm rồi bất ngờ đâm đơn kiện khi đối thủ gặt hái thành công vang dội với ChatGPT đã khiến bồi thẩm đoàn hoài nghi về động cơ thực sự của ông.

Luật sư dẫn đầu phía OpenAI, ông William Savitt, thẳng thắn chia sẻ với báo giới ngay sau phiên tòa: "Đây không phải là một quyết định mang tính kỹ thuật thuần túy, mà là một phán quyết có tính chất thực chất. Nó chỉ ra rằng ông Musk khởi kiện quá muộn vì cố tình giữ lại các cáo buộc này như một thứ vũ khí cạnh tranh, nhằm triệt hạ đối thủ khi bản thân không thể cạnh tranh sòng phẳng trên thương trường."

Dù giành chiến thắng vang dội về mặt pháp lý, OpenAI và ban lãnh đạo tối cao của công ty này cũng không thể mở tiệc ăn mừng một cách trọn vẹn. Chuỗi 12 ngày xét xử căng thẳng đã bóc trần nhiều góc khuất kém hào nhoáng phía sau hậu trường của startup giá trị nhất Thung lũng Silicon.

Những chi tiết chưa từng công bố về khối tài sản cá nhân khổng lồ của Greg Brockman cũng như lịch sử bị cáo buộc là "thiếu trung thực" trong quá khứ của CEO Sam Altman đã bị phơi bày trước công chúng.

Cả hai nhà điều hành cốt cán này đã phải tiêu tốn hàng trăm giờ đồng hồ rời xa công việc chuyên môn để tham gia lấy lời khai, chuẩn bị hầu tòa và trực tiếp đối mặt với bồi thẩm đoàn. Đối với một công ty công nghệ đang trong giai đoạn chuyển giao cực kỳ nhạy cảm, đây là một tổn thất vô hình không hề nhỏ.

Ở phía ngược lại, Elon Musk lại tỏ ra khá thờ ơ với tiến trình tố tụng do chính mình khơi mào. Ông chỉ xuất hiện tại tòa khoảng ba ngày rồi biến mất, thậm chí còn đáp chuyên cơ Air Force One sang Trung Quốc để tham gia chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Donald Trump. Sự vắng mặt này đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ phía luật sư của OpenAI, khi họ cho rằng Musk coi thường chính các bồi thẩm viên mà ông đã yêu cầu triệu tập.

Mặc dù vậy, thất bại này dường như không thể dập tắt ý chí của phe Elon Musk. Các luật sư của ông, Steven Molo và Marc Toberoff, đều đồng loạt khẳng định sẽ kháng cáo đến cùng.

Ông Toberoff thậm chí còn ví von phán quyết này với các trận chiến lịch sử trong Chiến tranh Giành độc lập của Mỹ như trận Bao vây Charleston hay Đồi Bunker: "Đó là những tổn thất lớn của người Mỹ lúc bấy giờ, nhưng cuối cùng chẳng ai là người chiến thắng cả cuộc chiến. Trận chiến này vẫn chưa hề kết thúc."

Canh bạc IPO tỷ USD: Khi đấu trường pháp lý chuyển sang sàn chứng khoán

Bỏ qua những tranh cãi ồn ào tại phòng xử án, giới phân tích tài chính phố Wall nhận định rằng bản chất của vụ kiện này thực chất là một cuộc đua tranh giành tầm ảnh hưởng và vị thế dẫn đầu trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo tổng hợp (AGI). Cả Elon Musk lẫn Sam Altman đều đang theo đuổi những tầm nhìn tương đồng, và cả hai đều đang hướng tới cái đích cuối cùng: Sàn chứng khoán công cộng.

OpenAI, dù vẫn chưa thể tạo ra lợi nhuận ròng do chi phí vận hành và nâng cấp các mô hình AI quá lớn, đã ghi nhận mức doanh thu hàng năm vượt mốc 20 tỷ USD vào năm 2025, chủ yếu đến từ nguồn thu thuê bao, cấp phép bản quyền và quảng cáo. Công ty hiện đang tích cực chuẩn bị cho kế hoạch niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) ngay trong năm 2026 này. Đây sẽ là cột mốc chính thức khép lại nguồn gốc phi lợi nhuận ban đầu của OpenAI, đưa họ trở thành một gã khổng lồ tư bản đúng nghĩa.

Trong khi đó, Elon Musk cũng không hề kém cạnh với đứa con cưng xAI của mình. Dù sinh sau đẻ muộn và hiện đang thương mại hóa chatbot Grok cùng các công cụ AI doanh nghiệp, xAI đã nhanh chóng tìm được bệ phóng vững chắc.

Vào tháng 2/2026, tập đoàn hàng không vũ trụ SpaceX của Musk đã chính thức thâu tóm xAI. Thực thể hợp nhất này đang ráo riết chuẩn bị cho màn chào sân lịch sử trên sàn chứng khoán Nasdaq, dự kiến diễn ra sớm nhất vào ngày 12/6/2026 tới đây.

Thất bại tại tòa án Oakland có thể đã khép lại giấc mơ đòi bồi thường 100 tỷ USD của Elon Musk từ OpenAI, nhưng nó lại mở ra một chương mới cho cuộc đối đầu trực diện giữa hai gã khổng lồ AI trên thị trường vốn. Khi cả hai thực thể này cùng bước lên sàn chứng khoán vào mùa hè năm nay, dòng tiền của các nhà đầu tư toàn cầu mới là trọng tài tối cao quyết định ai mới là kẻ chiến thắng cuối cùng trong cuộc chiến vương quyền công nghệ này.

*Nguồn: BI, Fortune

Băng Băng