Từ xe điện đến thuốc chữa bệnh: Trung Quốc đang tái hiện công thức từng giúp họ làm rung chuyển ngành ô tô toàn cầu

Theo Stat News, ngành công nghệ sinh học Trung Quốc đang trải qua giai đoạn phát triển nhanh chưa từng có, với tốc độ triển khai thử nghiệm lâm sàng và hoàn tất các quy trình phê duyệt được đánh giá là vượt trội so với nhiều quốc gia khác.

Các công ty dược phẩm Trung Quốc hiện phát triển thuốc với tốc độ nhanh hơn và chi phí thấp hơn, kể cả khi so sánh với Mỹ.

Dù giai đoạn đầu chủ yếu tập trung vào các loại thuốc mô phỏng và những cải tiến mang tính gia tăng, một mô hình phát triển thuốc mới có thể đang dần hình thành từ hệ sinh thái này.

Trong nhiều thập kỷ, ngành dược phẩm hiện đại dựa trên phương pháp khám phá thuốc theo mục tiêu sinh học, đó là xác định mục tiêu, phát triển phân tử tác động, thử nghiệm, điều chỉnh và lặp lại quy trình.

Tuy nhiên, nhà dược lý học Jack Scannell cho rằng cách tiếp cận này có những hạn chế nhất định.

Công nghệ sàng lọc hiệu suất cao thông qua robot từng được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả nghiên cứu bằng cách thử nghiệm tự động hàng chục nghìn hợp chất trên các mục tiêu sinh học, nhưng trên thực tế lại chủ yếu giúp gia tăng tốc độ loại bỏ các ứng viên không thành công.

Theo ông Scannell và nhiều nhà nghiên cứu khác, những loại thuốc tạo ra bước ngoặt lớn cho y học thường không xuất phát từ mô hình phát triển tuyến tính này.

Trong một nghiên cứu công bố năm 2023, nhà nghiên cứu Arash Sadri cho rằng các đột phá quan trọng thường xuất hiện từ những phát hiện bất ngờ đến từ sự chuẩn bị kỹ lưỡng và số lượng thử nghiệm lớn.

Từ góc độ này, mục tiêu không còn là tối ưu hóa từng mục đích tác động sinh học riêng lẻ mà là tối đa hóa cơ hội xuất hiện những phát hiện bất ngờ.

Càng có nhiều chương trình nghiên cứu và thử nghiệm được triển khai, khả năng xuất hiện một kết quả mang tính đột phá càng cao.

Trang tin Stat News cho rằng, đây là chiến lược tối ưu trong khám phá thuốc, Trung Quốc đang vận hành mô hình này hiệu quả hơn nhiều quốc gia khác.

Tương tự ngành xe điện trước đó, công nghệ sinh học Trung Quốc đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt, được thúc đẩy bởi trợ cấp của chính phủ, tham vọng quốc gia và ưu tiên tốc độ phát triển.

Kết quả là sự xuất hiện của một hệ sinh thái đa dạng về ý tưởng, mục tiêu nghiên cứu và công nghệ.

Tuy nhiên, quá trình này cũng đi kèm những rủi ro. Cơ chế khuyến khích tốc độ và sự lặp lại liên tục có thể làm gia tăng nguy cơ bỏ sót các vấn đề liên quan đến đạo đức và an toàn.

Dù vậy, nguồn lực và quy mô hoạt động của hệ sinh thái y sinh Trung Quốc đang tạo ra điều mà giới công nghệ sinh học thế giới mô tả là một quá trình tiến hóa được tăng tốc.

Hiện nay, phần lớn hoạt động nghiên cứu vẫn tập trung vào các lĩnh vực đã được thương mại hóa như thuốc sinh học tương tự (biosimilars), các thuốc GLP-1 và những nhóm thuốc quen thuộc khác.

Nếu xu hướng này tiếp tục, tác động chủ yếu sẽ hướng đến ngành đầu tư mạo hiểm công nghệ sinh học của Mỹ, vốn lâu nay đóng vai trò cung cấp các doanh nghiệp công nghệ sinh học giai đoạn giữa cho các tập đoàn dược phẩm lớn.

Trong những năm gần đây, khoảng 1/3 các thương vụ mua lại của các hãng dược lớn có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Nhiều ý kiến cho rằng các quỹ đầu tư mạo hiểm Mỹ vẫn có khả năng thích nghi với sự thay đổi này. Đồng thời, các tập đoàn dược phẩm lớn, bệnh nhân và các đơn vị chi trả chi phí y tế cũng có thể hưởng lợi từ nguồn cung thuốc dồi dào hơn.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là hệ sinh thái đang được xây dựng tại Trung Quốc bao gồm nhà máy sản xuất, tổ chức nghiên cứu theo hợp đồng (CRO), bệnh viện và cơ quan quản lý hoàn toàn có thể chuyển hướng sang các hoạt động đổi mới thực sự trong tương lai.

Khi đó, lợi thế lâu nay của Mỹ trong việc tạo ra các công nghệ và ý tưởng dược sinh học mới có thể bị thu hẹp.

Trước bối cảnh này, một số tổ chức tại Mỹ đang đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả nghiên cứu lâm sàng.

Một trong số đó là Tổ chức Nghiên cứu chính sách của Mỹ Institute for Progress (IFB) là một trong những đơn vị thúc đẩy khái niệm sự dồi dào trong thử nghiệm lâm sàng (clinical trial abundance), hướng tới việc giảm chi phí, rút ngắn thời gian và mở rộng số lượng thử nghiệm.

Mô hình này nhấn mạnh việc liên tục thử nghiệm, học hỏi, điều chỉnh và lặp lại theo tinh thần của phương pháp khoa học.

Có thể thấy rằng, lịch sử phát triển của công nghệ sinh học luôn gắn liền với quá trình thử nghiệm, sai sót, thích nghi và tồn tại.

Những gì đang diễn ra tại Trung Quốc được xem là một dạng tiến hóa dưới áp lực cạnh tranh rất lớn, vừa tạo ra sự hứng khởi, vừa đặt ra những thách thức đáng lưu ý.

Nhưng sau tất cả, mỗi giai đoạn phát triển của ngành dược sinh học, mỗi quốc gia đều có những động lực và lợi thế riêng.

Nếu Trung Quốc đang nổi lên nhờ tốc độ triển khai, quy mô hệ sinh thái và khả năng mở rộng các chương trình nghiên cứu, thì Mỹ vẫn được xem là có thế mạnh trong việc tạo ra các ý tưởng, công nghệ và nền tảng đổi mới mang tính đột phá.

*Theo Stat News

Minh Ngọc