Gen Z cố gắng 'cai nghiện' smartphone, U60 lại đổ đi xô học AI: Cuộc đảo ngôi công nghệ gây bất ngờ năm 2026

Cuộc đảo ngôi ngoạn mục từ năm 2023 đến 2026

Trào lưu này không đơn thuần là một hiện tượng bộc phát nhất thời mà đã được chứng minh qua hàng loạt nghiên cứu thực tế trên thế giới trong giai đoạn 2023 - 2026.

Theo thông cáo báo chí của Human Mobile Devices (HMD) năm 2025, doanh số bán điện thoại nắp gập và điện thoại phổ thông đã ghi nhận sự bùng nổ mạnh mẽ, đặc biệt là tệp khách hàng Gen Z muốn tìm kiếm một kỳ "cai nghiện" màn hình.

Chỉ riêng trong năm 2022 - 2023, doanh số dòng điện thoại nắp gập của hãng đã tăng vọt 100% trên toàn cầu. Xu hướng này tiếp tục giữ vững đà tăng trưởng hai chữ số vào các năm 2024 và 2025 nhờ sự ra đời của các mẫu điện thoại tối giản thời trang như HMD Barbie Phone.

Cũng theo dữ liệu từ eBay do Axios và The New York Times công bố, lượt tìm kiếm máy nghe nhạc "cổ lỗ sĩ" như iPod Classic đã tăng 25% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 10 năm 2025 so với cùng kỳ năm trước, đẩy giá của những chiếc máy nghe nhạc cổ điển này tăng vọt 60% so với năm 2023. Người trẻ sẵn sàng chi ra hàng trăm USD chỉ để đổi lấy trải nghiệm nghe nhạc thuần túy, không có thông báo đẩy từ mạng xã hội.

Ở chiều ngược lại, thế hệ đi trước lại đang nhanh chóng phủ xanh khoảng cách công nghệ. Báo cáo Xu hướng Công nghệ của Hiệp hội Hưu trí Hoa Kỳ (AARP) công bố cuối năm 2025 chỉ ra rằng tỷ lệ sở hữu điện thoại thông minh ở nhóm người trên 50 tuổi đã tăng vọt lên mức 90%.

Đặc biệt, tỷ lệ sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI) trong nhóm tuổi này đã tăng gấp hơn ba lần chỉ trong hai năm: từ vỏn vẹn 9% năm 2023 lên 18% năm 2024 và cán mốc 30% vào năm 2025. Phần lớn trong số họ sử dụng công nghệ để phục vụ nhu cầu cuộc sống, kinh doanh cá nhân hoặc kết nối cộng đồng.

Đối với những người trẻ như bạn Nguyễn Minh Hòa, một sinh viên tại Hà Nội, chiếc máy ảnh film cổ điển chính là một "khoảng lặng" quý giá giữa nhịp sống số hối hả.

Từng có thời gian dài làm thêm tại một cửa hàng bán máy ảnh film và mới đây vừa xuất sắc đạt giải "Bộ ảnh xuất sắc nhất" trong cuộc thi ảnh film tổ chức tại Hà Nội, Hòa có một sự gắn kết đặc biệt với những thước phim analog đầy hạt (grain).

Trong khi bạn bè đồng trang lứa mải miết với những bộ lọc thông minh của điện thoại, Hòa tìm thấy giá trị ở một định nghĩa rất khác.

“Bản thân là một người trẻ, mình nghĩ điều khác biệt lớn nhất của ảnh phim là cảm giác chờ đợi và sự trân trọng dành cho từng khung hình,” Hòa chia sẻ.

Sự kiên nhẫn ấy dường như là một thứ xa xỉ trong thời đại của sự "tức thì". Với một chiếc điện thoại thông minh, người ta có thể chụp hàng trăm tấm hình trong một phút rồi xóa đi không chút đắn đo. Nhưng với chiếc máy cơ cũ kỹ, mọi thứ diễn ra chậm rãi và cẩn trọng hơn nhiều.

Hòa giải thích: “Khi chụp phim, mình không thể xem lại ngay hay chụp liên tục hàng chục tấm để chọn một tấm đẹp nhất. Mỗi lần bấm máy đều cần cân nhắc kỹ hơn, nên mình cảm thấy gắn bó với bức ảnh ngay từ lúc chụp.”

Chính sự ràng buộc mang tính vật lý đó đã tạo ra một mối liên kết tinh thần kỳ diệu. Dưới góc nhìn của Hòa, những bức ảnh phim không hoàn mỹ về mặt kỹ thuật, nhưng lại hoàn hảo về mặt cảm xúc.

Cậu bộc bạch: “Đó là cảm giác chân thật và có phần 'không hoàn hảo', nhưng chính điều đó lại khiến ký ức trở nên sống động hơn.”

Khi làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) đổ bộ vào camera điện thoại, nơi mọi nếp nhăn bị xóa nhòa và bầu trời được tô xanh một cách lý tưởng, Hòa lại cảm thấy một sự xa cách vô hình. Cậu không phủ nhận tiện ích của công nghệ, nhưng luôn giữ cho mình một ranh giới rõ ràng.

Hòa chiêm nghiệm: “AI là một công cụ hỗ trợ chứ không nên thay thế hoàn toàn trải nghiệm. Mình vẫn thích những bức ảnh giữ được nhiều dấu vết của thực tế, vì mục đích cuối cùng của việc chụp ảnh là lưu giữ ký ức chứ không phải tạo ra một phiên bản hoàn hảo của ký ức đó.”

Bởi lẽ, điều cậu tìm kiếm khi bấm máy không bao giờ là các thông số kỹ thuật khô khan: “Độ nét hay màu sắc là những yếu tố hỗ trợ, còn cảm xúc mới là điều khiến mình muốn lưu giữ bức ảnh.”

U60 học công nghệ mới

Trái ngược với hành trình tìm về quá khứ của Minh Hòa, chú Xuân Hùng (sinh năm 1976 tại Hà Nội) lại đang tràn đầy hào hứng trên con đường chinh phục những công nghệ mới nhất. Từng giữ chức Giám đốc của một công ty in ấn, chú Hùng quyết định “bỏ phố về vườn” để sống trọn vẹn với thiên nhiên.

Tại trang trại xanh mướt của mình, người đàn ông trung niên không chọn cách tĩnh lặng tuyệt đối. Chú chủ động biến mình thành một "học sinh mới" trong kỷ nguyên số.

Hành trình tự học của một người thuộc thế hệ Gen X không thiếu những điều bỡ ngỡ, nhưng lại đầy ắp niềm vui khám phá. Chú say sưa nói về những công cụ mà trước đây chú chưa từng nghĩ mình sẽ chạm tay vào: “Chú đang tự mày mò CapCut để dựng video, dùng Canva để làm mấy cái ảnh thông báo, ảnh bìa cho Fanpage. Gần đây chú thấy mấy cái app có AI tự động như Remini hay tính năng tự tối ưu ảnh trên điện thoại nó thông minh quá, bấm một nút là nó tự cân bằng sáng, nét căng.”

Để phục vụ cho sở thích quay chụp và mong muốn nâng cấp chất lượng hình ảnh, chú Hùng không ngần ngại đầu tư các thiết bị phần cứng hiện đại. Chú hào hứng khoe: “Chú mới sắm thêm một chiếc GoPro để đi quay quanh vườn cho đỡ rung, kèm cái tripod để tự dựng máy quay cảnh mình đang làm việc.”

Sự chủ động này của chú Hùng xuất phát từ một ước mơ rất đỗi bình dị: xây dựng một trang trại homestay mộc mạc trong tương lai để đón những vị khách muốn "trốn phố". Dù chưa có một kế hoạch kinh doanh chi tiết, chú hiểu rằng công nghệ chính là cây cầu kết nối tốt nhất.

Chú chia sẻ: “Chú nghĩ, muốn người ta biết đến cái không khí trong lành ở đây thì mình phải lan tỏa nó ra trước đã. Mà muốn lan tỏa tới cộng đồng thời nay thì không thể nói suông, phải có hình ảnh, có video 'chạm' được vào người xem. Chú không muốn mình bị tụt hậu lại phía sau.”

Tuy nhiên, là một người có chiều sâu trải nghiệm, chú Hùng luôn giữ được sự cân bằng tỉnh táo giữa thế giới ảo lung linh và thực tại mộc mạc.

“Vẻ đẹp rực rỡ của app là công cụ để mình thu hút ánh nhìn ban đầu của cộng đồng trên mạng xã hội, giống như cái bìa sách đẹp vậy,” chú phân tích. “Nhưng cái gốc chú hướng tới vẫn là năng lượng chân thật. Chú dùng app để làm nổi bật lên cái đẹp của tự nhiên, chứ không lạm dụng nó đến mức biến khu vườn thành một cái gì đó giả tạo, khác xa thực tế.”

Dưới góc nhìn của một người từng đi qua cả hai thời kỳ analog và digital, chú Hùng bày tỏ sự đồng cảm sâu sắc với xu hướng tìm về các thiết bị retro của giới trẻ

“Thế hệ của chú ngày xưa vì công nghệ chưa tới nên bắt buộc phải chấp nhận ảnh nhiễu hạt. Giờ mọi thứ quá hoàn hảo, nét căng giống nhau hàng loạt, người trẻ lại chán cái 'sự hoàn hảo công nghiệp' đó.”

Việc săn lùng những thiết bị cũ thực chất là cách người trẻ bảo vệ cá tính và đi tìm tính độc bản. Chú Hùng đúc kết: “‘Người già’ như chú đang hướng lên để bắt kịp cái hiện đại, còn người trẻ lùi lại giữ lấy cái nguyên bản, cả hai đều đang đi tìm cái 'giai điệu' riêng để thể hiện bản ngã của mình.”

Rõ ràng dù đi ngược chiều nhau trên đại lộ công nghệ, nhưng cả hai thế hệ cuối cùng đều gặp nhau ở một điểm chung duy nhất, đó là khát vọng được kết nối chân thành với cuộc đời và tìm kiếm những giá trị sống đích thực./

Băng Băng