Trung Quốc đang "nén" chu kỳ chăn nuôi 20 năm xuống còn chưa đầy 5 năm nhờ công nghệ nhân bản

Theo SCMP và giới truyền thông, chỉ 9 tháng sau khi trường hợp con bò yak nhân bản đầu tiên chào đời, các nhà khoa học Trung Quốc đã tạo ra 10 con khác bằng phương pháp sinh sản tự nhiên.

Đây không đơn thuần là một thí nghiệm khoa học, mà là bước ngoặt quan trọng trong việc thương mại hóa công nghệ gen để bảo vệ sinh kế của người dân vùng cao nguyên và tái thiết hệ sinh thái đang suy thoái.

Bài toán kinh tế: Rút ngắn 15 năm chờ đợi

Nếu như tháng 7 năm ngoái, thế giới còn ngỡ ngàng trước sự xuất hiện của chú bê nhân bản đầu tiên tại Tây Tạng, thì cột mốc mới đây đã chứng minh công nghệ này không còn là "phép màu" trong phòng thí nghiệm.

Việc 10 con bò yak nhân bản cùng chào đời khỏe mạnh, không cần sự can thiệp y tế trong quá trình sinh nở, là minh chứng cho sự ổn định và khả năng ứng dụng thực tiễn ở quy mô lớn.

Dự án này là thành quả của sự bắt tay giữa chính quyền huyện Damxung (khu tự trị Xizang), Viện Sinh học Cao nguyên Xizang và Đại học Chiết Giang. Đây là một mô hình điển hình của việc kết hợp giữa quản lý nhà nước, nghiên cứu học thuật và ứng dụng thực tế.

Giáo sư Fang Shengguo, trưởng nhóm nghiên cứu tại Đại học Chiết Giang, khẳng định rằng công nghệ đã chuyển mình từ thành công đơn lẻ sang ứng dụng hàng loạt và ổn định.

Trong chăn nuôi truyền thống, để chọn lọc và nhân giống được một đàn bò yak có ưu thế vượt trội về thể hình, sức đề kháng và năng suất, các hộ chăn nuôi thường phải mất tới 20 năm qua nhiều đời lai tạo. Tuy nhiên, bằng cách kết hợp giữa chọn lọc toàn bộ hệ gen (whole-genome selection) và nhân bản vô tính, các nhà khoa học đã "nén" chu kỳ này xuống chỉ còn dưới 5 năm.

Nhóm nghiên cứu đã thực hiện một khối lượng công việc khổng lồ khi giải trình tự toàn bộ hệ gen của 8.971 con bò yak trên khắp Tây Tạng để xác định những đặc điểm di truyền tốt nhất về kích thước, tốc độ tăng trưởng và khả năng chống chọi với môi trường khắc nghiệt.

Việc nhân bản giúp sao chép chính xác những kiểu gen ưu tú này, loại bỏ các rủi ro biến dị ngẫu nhiên trong sinh sản tự nhiên. Kết quả là những con bê nhân bản có tốc độ phát triển vượt trội.

Con bò đầu tiên sinh ra chỉ nặng 16,75 kg nhưng đã đạt tới 183,25 kg sau 286 ngày, một con số cực kỳ ấn tượng trong điều kiện khắc nghiệt của cao nguyên.

Bò yak không chỉ là biểu tượng văn hóa mà còn là xương sống của nền kinh tế vùng cao. Tuy nhiên, thực tế đang trở nên báo động khi số lượng bò yak hoang dã (đặc biệt là loài bò yak vàng) chỉ còn khoảng 300 con tại Xizang.

Trong 30 năm qua, các nhà khoa học đã ghi nhận sự suy giảm đáng kể về kích thước cơ thể, trọng lượng, tỷ lệ sinh sản và khả năng miễn dịch của đàn bò địa phương do cận huyết và biến đổi khí hậu.

Thách thức lớn nhất đối với việc nhân bản bò yak chính là môi trường sống. Khác với bò thông thường, bò yak thích nghi với điều kiện oxy thấp, áp suất thấp và bức xạ mạnh. Những yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình trao đổi chất của tế bào, khiến việc nhân bản thông thường trở nên cực kỳ khó khăn.

Để vượt qua "bức tường" sinh lý này, đội ngũ của Giáo sư Fang đã phát triển các kỹ thuật mới như nuôi dưỡng tế bào trứng trưởng thành bên ngoài cơ thể trước khi cấy ghép và tái cấu trúc phôi để giúp phôi nhân bản phát triển ổn định trong tử cung.

Tham vọng của Trung Quốc không dừng lại ở 10 hay 20 con bò. Tính đến nay, nhóm nghiên cứu đã tạo ra hơn 200 phôi bò yak Tây Tạng nhân bản. Mục tiêu chiến lược đến cuối năm 2028 là xây dựng một đàn hạt nhân gồm hơn 100 con bò nhân bản chất lượng cao. Từ đó, họ sẽ phát triển một giống bò cao nguyên mới và thiết lập các quy trình chăn nuôi tiêu chuẩn.

Việc làm chủ công nghệ nhân bản quy mô lớn này sẽ giúp Trung Quốc chủ động được nguồn gen quý, đảm bảo an ninh lương thực và bảo tồn đa dạng sinh học tại "nóc nhà thế giới". Đối với những người chăn nuôi, đây là cơ hội để cải thiện thu nhập từ những đàn gia súc có năng suất cao hơn, khỏe mạnh hơn, đồng thời giảm bớt áp lực chăn thả lên những đồng cỏ đang dần cạn kiệt.

"Rõ ràng là công nghệ đã tiến bộ từ thành công của từng cá nhân sang ứng dụng ổn định, quy mô hàng loạt", Giáo sư Fang chia sẻ với truyền thông trong nước.

*Nguồn: SCMP

Băng Băng