"Tôi sẽ đón lấy bạn": Câu nói của ChatGPT đang khiến hàng triệu người dùng Trung Quốc "dựng tóc gáy"

Năm 2026 là năm mà trí thông minh nhân tạo (AI) và các chatbot bùng nổ chưa từng thấy. Tất nhiên đi kèm với đó là những lỗi vặt nổi tiếng của từng sản phẩm. Ví dụ ChatGPT từ nhà OpenAI vốn nổi tiếng với sở thích dùng dấu gạch ngang dài hay những cấu trúc câu đặc biệt hiếm dùng trong đời thường.

Tuy nhiên, tại thị trường Trung Quốc, chatbot này đang tạo ra một "làn sóng" khó chịu theo cách hoàn toàn khác: sự sến súa quá đà, hay nói cách khác, sản phẩm này đang không phù hợp với văn phong địa phương.

Khi sự nhiệt tình trở thành thảm họa

Mặc dù bị chặn tại Trung Quốc, ChatGPT vẫn được sử dụng rộng rãi nhờ các thủ thuật kỹ thuật. AI này xử lý tiếng Trung khá tốt, nhưng vấn đề nảy sinh khi nó bắt đầu thể hiện sự "quan tâm" quá mức.

Dù người dùng yêu cầu giải một bài toán hay gợi ý câu lệnh tạo ảnh, chatbot này thường xuyên trả lời bằng một câu: "Tôi sẽ đón lấy bạn thật chắc chắn” (I will catch you steadily). Câu trả lời này sao chép từ câu “I’ve got you” trong tiếng Anh.

Đối với một người bản xứ, cụm từ này mang sắc thái tình cảm ủy mị và cực kỳ lạc lõng trong bối cảnh công việc. Thậm chí, đôi khi mô hình này còn trở nên nhiệt tình một cách đáng sợ khi bồi thêm: "Tôi ở ngay đây: không trốn tránh, không rút lui, không né tránh, không chạy trốn. Tôi đủ vững chãi để đón lấy bạn".

Phản ứng chung của hàng triệu người dùng Trung Quốc khi đọc những dòng này là rợn người đến dựng tóc gáy vì quá sến, hay một cái thở dài đầy ngao ngán.

Đây là ví dụ điển hình nhất cho các "lỗi" ngôn ngữ (verbal tics) của mô hình OpenAI khi giao tiếp bằng tiếng Trung. Một "lỗi" khác cũng gây khó chịu không kém là cụm từ “Giúp tôi chặt một nhát”, một khẩu hiệu marketing đầy ám ảnh của nền tảng thương mại điện tử Pinduoduo (đơn vị sở hữu Temu).

Chuyên gia Max Spero, CEO của Pangram (một công cụ phát hiện văn bản AI) gọi hiện tượng này là "mode collapse" (lỗi hệ thống). Điều này xảy ra khi các mô hình bám chặt vào một cụm từ cụ thể và lạm dụng chúng đến mức mất tự nhiên. Nguyên nhân thường nằm ở quá trình hậu đào tạo, nơi các phòng thí nghiệm AI đưa ra phản hồi cho mô hình.

Theo Spero, chúng ta hiện vẫn chưa biết cách dạy AI rằng: "Đây là cách viết tốt, nhưng nếu bạn lặp lại cách viết tốt này 10 lần, nó sẽ không còn tốt nữa".

Tại Trung Quốc, câu nói "Tôi sẽ đón lấy bạn" đã trở thành một meme (ảnh chế) đình đám. Cư dân mạng vẽ ChatGPT như một chiếc túi khí cứu hộ khổng lồ, luôn chực chờ để đỡ người dùng.

Anh Zeng Fanyu, một lập trình viên 20 tuổi tại Trùng Khánh, thậm chí đã phát triển một dự án mã nguồn mở mang tên "Jiezhu" (Đón lấy) vào ngày Cá tháng Tư để giễu nhại hiện tượng này. Trớ trêu thay, khi Zeng dùng ChatGPT để viết code cho chính dự án đó, nó lại trả lời anh bằng đúng câu nói ấy.

Đáng chú ý, OpenAI hoàn toàn nhận thức được trò đùa này. Khi ra mắt mô hình hình ảnh mới vào tháng 4 vừa qua, họ đã chia sẻ một hình ảnh mẫu mô tả nhà nghiên cứu Boyuan Chen của OpenAI đang lộ vẻ thất vọng khi thấy AI lại học được câu nói "ám ảnh" này.

Lỗi dịch thuật hay sự nịnh bợ có hệ thống?

Theo Wired, có hai giả thuyết chính giải thích cho sự ám ảnh của ChatGPT với cụm từ "đón lấy bạn".

Thứ nhất, đó có thể là kết quả của một bản dịch vụng về. Trong tiếng Anh, cụm từ "I’ve got you" mang nghĩa hỗ trợ, rất phổ biến và tự nhiên. Nhưng khi chuyển sang tiếng Trung, "I will catch you steadily" lại trở nên dài dòng và không tự nhiên.

Các học giả Trung Quốc cũng chỉ ra rằng cấu trúc ngôn ngữ của ChatGPT rất giống cách viết của người nói tiếng Anh (ví dụ như việc lạm dụng giới từ), khiến người bản xứ cảm nhận ngay được sự bất thường.

Thứ hai, và sâu xa hơn, là sự trỗi dậy của "ngôn ngữ trị liệu". Trong tâm lý học tại Trung Quốc, cụm từ này được dùng để chỉ việc tạo ra không gian an toàn để thấu hiểu cảm xúc của ai đó.

Theo nhiều chuyên gia, các mô hình AI đang có xu hướng trở nên "nịnh bợ" hơn thông qua quá trình học tăng cường từ phản hồi của con người. Nếu con người có xu hướng thích những câu trả lời mang tính ủng hộ, AI sẽ tự động "nhân bản" sự nhiệt tình đó lên gấp nhiều lần. Một tín hiệu phần thưởng nhỏ cũng có thể tuyết lăn thành một hiện tượng phổ biến trên diện rộng.

Tin buồn cho người dùng là "cơn dịch" này đang lây lan. Những báo cáo gần đây cho thấy các mô hình đối thủ như Claude hay DeepSeek cũng bắt đầu sử dụng câu nói này. Dù nguyên nhân là do dùng chung dữ liệu đào tạo hay các mô hình đang "học lỏm" lẫn nhau, có vẻ như chúng ta sẽ còn phải chung sống với những cú "đón đỡ" đầy gượng ép này trong một thời gian dài nữa.

*Nguồn: Wired, CNET

Băng Băng