Những lầm tưởng 'chí mạng' về văn hoá doanh nghiệp

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế bước vào giai đoạn chọn lọc hơn, biên lợi nhuận chịu áp lực và cạnh tranh ngày càng khốc liệt, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang dần nhận ra một thực tế: khác biệt không còn nằm ở chiến lược tham vọng, mà ở năng lực thực thi nhất quán và có kỷ luật. Khi thị trường mở rộng nhanh, dòng vốn trở nên thận trọng hơn và cấu trúc tổ chức ngày càng phức tạp, điểm nghẽn không còn nằm ở ý tưởng chiến lược, mà ở khả năng chuyển hóa chiến lược thành hành động đồng bộ trong toàn hệ thống.

Từ câu hỏi này, Newing Leadership Summit 2026 được tổ chức tại khách sạn Fairmont Hà Nội, quy tụ gần 200 CEO, nhà sáng lập và lãnh đạo cấp cao với chủ đề: "Văn hóa doanh nghiệp – Lợi thế cạnh tranh hay điểm bất lợi trong thực thi chiến lược?". Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp và chuyên gia đã chia sẻ kinh nghiệm thực tế, cho thấy văn hóa không còn là yếu tố "mềm", mà ngày càng trở thành biến số quyết định tốc độ và hiệu quả thực thi chiến lược.

"Đổi mới không phải là thiên tài đơn độc"

Phát biểu mở đầu sự kiện, bà Nguyễn Thị Minh Giang – Tổng Giám đốc và Đồng sáng lập Newing nhấn mạnh rằng trong giai đoạn biến động hiện nay, đổi mới sáng tạo không còn là câu chuyện của một cá nhân xuất chúng, mà là năng lực giải quyết vấn đề của cả tập thể.

Theo bà, nhiều tổ chức vẫn quen với cách nhìn nhận đổi mới như kết quả của một "thiên tài", trong khi thực tế những ý tưởng lớn thường được hình thành qua quá trình tranh luận, thử nghiệm và bổ sung liên tục trong đội nhóm.

"Đổi mới không phải là kết quả của thiên tài đơn độc mà nó là thiên tài của tập thể. Nếu doanh nghiệp muốn đổi mới thì phải quay lại nhìn nhận rằng đổi mới sáng tạo là một công việc giải quyết vấn đề của cả tổ chức, chứ không phải của một cá nhân nào. Vai trò của lãnh đạo trong giai đoạn này là tạo ra một không gian nơi mọi người cảm thấy an toàn để chia sẻ ý tưởng, tranh luận thẳng thắn và cùng nhau đồng kiến tạo", bà Giang chia sẻ.

Bà cho rằng nhiều tổ chức gặp khó khăn trong đổi mới không phải vì thiếu ý tưởng, mà vì thiếu môi trường cho phép nhân viên nói thẳng và thử nghiệm. Do đó, lãnh đạo cần thay đổi cách tổ chức các cuộc thảo luận nội bộ, chuyển trọng tâm từ việc phê bình cá nhân sang giải quyết vấn đề: "Trong các cuộc thảo luận, nguyên tắc rất rõ ràng: tập trung vào vấn đề chứ không tập trung vào con người. Đừng biến cuộc họp thành nơi tấn công cá nhân hay đội nhóm. Khi mọi người cảm thấy an toàn về mặt tâm lý, họ sẽ dám nói ra ý tưởng, kể cả những ý tưởng trái chiều."

Tổng Giám đốc và Đồng sáng lập Newing cũng nhấn mạnh tinh thần thử nghiệm nhanh – học nhanh là yếu tố quan trọng để tổ chức thích nghi với những môi trường kinh doanh chưa có tiền lệ.

"Đây là thời đại mà ai thử nhiều hơn, sai nhanh hơn và học nhanh hơn từ những lần thử đó thì người đó sẽ thắng. Nhưng thử nhanh không có nghĩa là lặp lại cùng một sai lầm nhiều lần. Quan trọng là học từ sai lầm để tiến lên", bà Minh Giang nhấn mạnh.

"Văn hóa không phải khẩu hiệu treo tường"

Trong phiên tọa đàm "Lợi thế thực thi được hình thành như thế nào?", ông Chandee Zhuang – Cố vấn cấp cao, eWTP của Alibaba Group chia sẻ góc nhìn từ kinh nghiệm tại Alibaba, nhấn mạnh rằng văn hóa doanh nghiệp không phải là những khẩu hiệu hay giá trị được treo trên tường văn phòng.

Theo ông, văn hóa thực sự của một tổ chức được thể hiện qua hành vi hàng ngày của con người trong tổ chức đó: "Văn hóa là những gì bạn nói và những gì bạn làm. Đó là điều mà mọi người có thể nhìn thấy và nghe thấy mỗi ngày trong tổ chức. Nếu bạn nói một đằng nhưng hành động một nẻo thì đó không phải là văn hóa, đó chỉ là khẩu hiệu."

Bên cạnh đó, Cố vấn cấp cao của Alibaba cũng cho rằng văn hóa có thể trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nhưng nếu thiết kế không đúng thì cũng có thể trở thành rào cản lớn đối với sự phát triển của doanh nghiệp.

"Nếu doanh nghiệp nói rằng họ muốn đổi mới nhưng lại xây dựng một môi trường nơi mọi sai lầm đều bị trừng phạt, thì nhân viên sẽ không dám thử nghiệm. Và nếu không có thử nghiệm thì sẽ không có đổi mới", ông nói.

Theo ông Chandee Zhuang, nhiều doanh nghiệp thường cố gắng đo lường văn hóa bằng các bộ chỉ số phức tạp, nhưng cách tiếp cận hiệu quả hơn lại nằm ở việc lắng nghe và quan sát. Ông cũng cho hay: "Bạn không thực sự cần quá nhiều chỉ số để hiểu văn hóa doanh nghiệp. Bạn cần nói chuyện với nhân viên, lắng nghe họ và quan sát cách họ làm việc với nhau. Chỉ cần dành thời gian ở cùng họ, bạn sẽ thấy tổ chức của mình thực sự đang vận hành như thế nào."

Lãnh đạo doanh nghiệp: Thay đổi chiến lược chưa đủ, phải thay đổi cách nghĩ

Cũng chia sẻ tại tọa đàm, bà Nguyễn Thị Dịu – Tổng Giám đốc ABC Việt Nam đã nói về một câu chuyện thực tế trong quá trình chuyển đổi của doanh nghiệp khi thị trường thay đổi mạnh.

Sau hơn 20 năm phát triển, nhiều hệ thống vận hành và phương thức làm việc của công ty không còn phù hợp với bối cảnh mới, khiến tổ chức phải đối mặt với những quyết định khó khăn.

"Giai đoạn năm 2023 thực sự là một giai đoạn rất khó khăn. Sau hơn 20 năm phát triển, nhiều hệ thống và cách làm việc trước đây không còn hỗ trợ tốt cho những thay đổi của thị trường. Khi nhìn lại, chúng tôi nhận ra rằng nếu chỉ thay đổi chiến lược thôi thì chưa đủ, mà cần phải thay đổi cả cách suy nghĩ và cách làm việc của đội ngũ", bà cho biết.

Ban lãnh đạo doanh nghiệp đã tổ chức các buổi làm việc kéo dài nhiều ngày để trao đổi thẳng thắn về tương lai của tổ chức và những lựa chọn phía trước: "Chúng tôi đặt câu hỏi rất trực diện với đội ngũ: nếu không thay đổi thì một hai năm tới công ty sẽ mất nhiều thứ. Vậy mọi người có muốn tiếp tục đi cùng nhau hay không? Khi câu hỏi đó được đặt ra, mọi người bắt đầu nhìn nhận vấn đề một cách nghiêm túc hơn."

Theo bà Dịu, thay đổi văn hóa không thể diễn ra trong một thời gian ngắn mà cần sự kiên trì và sự thống nhất trong nội bộ.

"Nếu có thay đổi thì cũng phải có một quá trình để tạo ra sự thống nhất trong tổ chức về việc vì sao chúng ta thay đổi và thay đổi như thế nào. Văn hóa doanh nghiệp không phải là thứ bất biến, nó cần thay đổi theo từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp", bà Nguyễn Thị Dịu – Tổng Giám đốc ABC Việt Nam nhấn mạnh.

Những chia sẻ tại Newing Leadership Summit 2026 cho thấy một điểm chung: trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng mở rộng quy mô và cấu trúc tổ chức trở nên phức tạp hơn, văn hóa không còn là yếu tố "mềm" đứng ngoài chiến lược.

Thay vào đó, văn hóa đang trở thành yếu tố quyết định khả năng thực thi chiến lược – từ cách ra quyết định, cách hợp tác giữa các bộ phận đến tinh thần dám thử nghiệm và chịu trách nhiệm.

Khi được thiết kế đúng và được thực hành nhất quán, văn hóa có thể trở thành lợi thế cạnh tranh bền vững. Nhưng nếu bị xem nhẹ hoặc không còn phù hợp với chiến lược mới, chính văn hóa cũng có thể trở thành điểm nghẽn lớn nhất trong hành trình phát triển của doanh nghiệp.

Kỳ Thư