Loại hạt chợ Việt nào cũng có được ví như “bạn tốt” của thận, mắt và mái tóc
Đậu đen là loại hạt bình dân, dễ tìm ở hầu hết các khu chợ Việt. Không chỉ giàu protein thực vật và chất xơ, lớp vỏ sẫm màu của loại đậu này còn chứa chất chống oxy hóa, góp phần chăm sóc sức khỏe tổng thể.
Từ lâu, đậu đen đã được sử dụng để nấu chè, nấu cháo, làm sữa hạt hoặc nấu cùng cơm. Trong y học cổ truyền, loại hạt này có vị ngọt, tính mát, thường được nhắc đến với công dụng bổ thận, dưỡng huyết. Theo quan niệm Đông y, thực phẩm có màu đen thường được liên hệ với tạng thận, bởi vậy đậu đen còn được gọi bằng cái tên dân dã là “hạt của thận”.
Loại hạt này cung cấp protein thực vật, chất xơ, sắt, magie, kẽm và các hợp chất chống oxy hóa. Những dưỡng chất ấy có vai trò nhất định đối với sức khỏe tế bào, quá trình chuyển hóa và hoạt động bình thường của cơ thể. Tuy nhiên, cần hiểu rằng đậu đen là thực phẩm hỗ trợ dinh dưỡng, không phải thuốc điều trị bệnh thận, bệnh mắt hay các vấn đề về tóc.
Vì sao đậu đen được ví như “bạn tốt” của thận, mắt và mái tóc?
- Có lợi cho sức khỏe thận khi nằm trong chế độ ăn cân bằng
Đậu đen chứa chất xơ hòa tan, protein thực vật và một số khoáng chất như magie, kali. Chất xơ góp phần hỗ trợ kiểm soát cholesterol, đường huyết và sức khỏe chuyển hóa. Đây đều là những yếu tố có liên quan đến sức khỏe tim mạch và nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, trong đó có những bệnh lý có thể ảnh hưởng đến thận.
Theo y học cổ truyền, đậu đen thường được sử dụng trong các món ăn dưỡng sinh với mục đích bổ thận, dưỡng huyết. Lương y đa khoa Bùi Đắc Sáng, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, từng chia sẻ trên VTC News rằng đậu đen có vị ngọt, tính mát và được sử dụng trong Đông y với nhiều mục đích bồi bổ cơ thể.
Đặc biệt, người mắc bệnh thận mạn cần thận trọng khi ăn đậu đen. Loại hạt này có chứa kali, phospho và protein, trong khi người bệnh có thể phải kiểm soát lượng các chất này tùy theo giai đoạn bệnh và kết quả xét nghiệm. Vì vậy, không nên tự ý tăng khẩu phần đậu đen với suy nghĩ ăn càng nhiều thì thận càng khỏe.
- Chứa chất chống oxy hóa, góp phần bảo vệ tế bào
Một trong những điểm nổi bật của đậu đen là lớp vỏ màu sẫm. Phần vỏ này chứa anthocyanin, một nhóm sắc tố thực vật có hoạt tính chống oxy hóa. Hợp chất này cũng được tìm thấy trong nhiều thực phẩm có màu tím, xanh đậm hoặc đỏ như việt quất, nho đen và khoai lang tím.
Chất chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Đây là lý do thực phẩm giàu anthocyanin thường được khuyến khích xuất hiện trong chế độ ăn đa dạng, hướng đến sức khỏe lâu dài.
Với đôi mắt, việc bổ sung thực phẩm giàu chất chống oxy hóa có thể góp phần cung cấp dưỡng chất cho cơ thể. Tuy nhiên, chưa có cơ sở để khẳng định ăn đậu đen có thể trực tiếp cải thiện thị lực, chữa khô mắt hay làm mắt sáng hơn.
Muốn chăm sóc mắt, cần kết hợp chế độ ăn cân bằng, nghỉ ngơi hợp lý, hạn chế nhìn màn hình liên tục và khám chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường.
- Cung cấp dưỡng chất cần thiết cho mái tóc
Đậu đen cũng là thực phẩm đáng chú ý với những người quan tâm đến sức khỏe mái tóc. Loại hạt này cung cấp protein thực vật, sắt, kẽm, folate và một số vitamin nhóm B. Đây là những dưỡng chất tham gia vào quá trình tạo tế bào, chuyển hóa và duy trì hoạt động bình thường của nang tóc.
Protein là nguyên liệu để cơ thể tổng hợp keratin - thành phần cấu tạo chủ yếu của sợi tóc. Trong khi đó, thiếu sắt hoặc kẽm có thể liên quan đến tình trạng tóc yếu, dễ gãy rụng ở một số người. Bởi vậy, bổ sung đậu đen trong chế độ ăn đa dạng có thể giúp cung cấp thêm dưỡng chất cần thiết để duy trì mái tóc khỏe mạnh.
Dẫu vậy, đậu đen không phải “bí quyết” giúp tóc đen trở lại hay ngăn tóc bạc theo tuổi tác. Tình trạng tóc còn chịu ảnh hưởng của di truyền, nội tiết, tuổi tác, bệnh lý và thói quen chăm sóc.
4 cách ăn đậu đen đơn giản trong mùa đông
Đậu đen có thể chế biến thành nhiều món quen thuộc, phù hợp với khẩu vị gia đình. Để tận dụng giá trị dinh dưỡng, nên ưu tiên cách nấu chín kỹ, hạn chế thêm quá nhiều đường và chất béo.
1. Cháo đậu đen nóng hổi
Đậu đen rửa sạch, ngâm mềm rồi nấu cùng gạo đến khi hạt đậu và gạo chín nhừ. Có thể thêm một chút muối hoặc kết hợp với các nguyên liệu phù hợp khẩu vị. Món cháo ấm nóng, mềm và dễ ăn, thích hợp cho bữa sáng hoặc những ngày trời lạnh.
2. Sữa đậu đen tự nấu
Đậu đen sau khi ngâm được nấu chín, xay cùng nước rồi lọc hoặc giữ lại phần bã tùy sở thích. Nếu muốn có thức uống thanh nhẹ, nên hạn chế đường và sữa đặc. Phần bã đậu còn lại cũng có thể tận dụng để chế biến thành món ăn, giúp không bỏ phí chất xơ.
3. Cơm nấu đậu đen
Có thể ngâm đậu đen cho mềm, sau đó nấu cùng gạo thành món cơm có màu sắc bắt mắt. Cách làm này giúp bữa ăn thêm đa dạng, đồng thời bổ sung protein thực vật và chất xơ. Nên điều chỉnh lượng đậu vừa phải, nấu đủ thời gian để hạt chín mềm.
4. Chè đậu đen ít đường
Đậu đen ninh nhừ với nước, thêm một lượng nhỏ đường phèn để tạo vị ngọt nhẹ. Đây là món ăn quen thuộc, có thể dùng nóng trong những ngày lạnh. Tuy nhiên, người mắc đái tháo đường hoặc cần kiểm soát đường huyết nên hạn chế đường và chú ý khẩu phần.
Ăn đậu đen thế nào để không gây phản tác dụng?
Dù giàu dinh dưỡng, đậu đen không phải thực phẩm càng ăn nhiều càng tốt. Hàm lượng chất xơ và một số carbohydrate lên men trong đậu có thể khiến người có hệ tiêu hóa nhạy cảm bị đầy hơi, chướng bụng nếu ăn quá nhiều hoặc tăng khẩu phần đột ngột.
Trước khi chế biến, nên nhặt bỏ hạt hỏng, rửa sạch và ngâm đậu khoảng 6-8 giờ. Sau đó, đổ bỏ nước ngâm, rửa lại rồi nấu chín kỹ. Cách làm này giúp hạt mềm hơn, đồng thời giảm một phần các hợp chất có thể gây khó chịu đường tiêu hóa.