Kinh tế trường thọ: Vì sao ‘sống lâu, sống khoẻ’ trở thành một thị trường tiềm năng?

Theo Grand View Research, thị trường công nghệ và dịch vụ chăm sóc sức khỏe dự phòng toàn cầu được ước tính đạt khoảng 382,7 tỷ USD năm 2025, tăng lên 415,9 tỷ USD năm 2026 và có thể chạm 790,6 tỷ USD vào năm 2033. Trong đó, chẩn đoán và sàng lọc sớm đang là phân khúc lớn nhất, còn châu Á - Thái Bình Dương được dự báo là khu vực tăng trưởng nhanh nhất.

Những con số trên cho thấy một sự dịch chuyển đáng chú ý trong cách con người chi tiền cho sức khỏe. Nếu mô hình y tế truyền thống chủ yếu bắt đầu khi một người phát hiện bất thường hoặc mắc bệnh, một thị trường mới đang tìm cách bước vào sớm hơn: Đánh giá nguy cơ khi khách hàng vẫn khỏe, sau đó xây dựng chế độ dinh dưỡng, vận động, lối sống và kế hoạch theo dõi riêng cho từng người.

Đằng sau xu hướng này, một chuỗi dịch vụ mới cũng đang hình thành, từ xét nghiệm gene, y học chính xác, y học lối sống đến y học tái tạo. Điểm chung là thay vì chỉ cung cấp một lần khám hay xét nghiệm, các dịch vụ này hướng tới việc thu thập nhiều lớp dữ liệu để theo dõi và quản lý sức khỏe của một người trong thời gian dài.

Tại Việt Nam, xu hướng kết nối các mắt xích này bắt đầu xuất hiện rõ hơn. Mới đây, Longevity Medical System (LMS) ký thỏa thuận hợp tác với MEDIZEN HumanCare, doanh nghiệp Hàn Quốc chuyên về phân tích dữ liệu di truyền. Theo thỏa thuận, năng lực phân tích gene của MEDIZEN sẽ được đưa vào hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe của LMS, bên cạnh các dữ liệu về tiền sử, xét nghiệm, lâm sàng và lối sống.

Điểm đáng chú ý vì thế không đơn thuần nằm ở việc xuất hiện thêm một dịch vụ xét nghiệm gene. LMS định hướng kết nối y học dự phòng, y học lối sống, y học chính xác và y học tái tạo thành một hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe chủ động.

Nói cách khác, giải mã gene có thể chỉ là điểm bắt đầu của một chuỗi dịch vụ chăm sóc sức khỏe dài hơn nhiều.

Từ chữa bệnh đến bán một “bản đồ sức khỏe”

Theo chia sẻ từ Dr. Dongjik Shin – Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc điều hành Medizen Humancare, sự thay đổi trong cách tiếp cận sức khỏe thông qua khái niệm “bản đồ sức khỏe”.

Thay vì đợi phát sinh bệnh rồi mới điều trị, sự phát triển của khoa học, công nghệ và AI đang cho phép phân tích thêm các dữ liệu của từng cá nhân. Trong đó, dữ liệu gene có thể cung cấp thêm thông tin về những đặc điểm sinh học và khuynh hướng nguy cơ sức khỏe.

Tuy nhiên, điều quan trọng không phải một người “mang gene như thế nào”, mà là sau khi có kết quả phân tích, thông tin đó được sử dụng ra sao để thay đổi lối sống và thói quen theo hướng phù hợp hơn.

Đại diện MEDIZEN cho biết tại Mỹ, châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, dữ liệu gene đã được phân tích để phục vụ các gói chăm sóc sức khỏe, trong đó kết quả được sử dụng làm một trong những cơ sở để điều chỉnh thói quen sống.

Quy trình bắt đầu khá đơn giản đối với khách hàng. Người sử dụng có thể cung cấp mẫu nước bọt hoặc máu tại cơ sở y tế. Mẫu sau đó được chuyển đến cơ sở phân tích, xử lý bằng hệ thống thuật toán và công nghệ AI trước khi kết quả được trả lại qua ứng dụng hoặc email.

Nhưng xét dưới góc độ kinh doanh, quá trình không nhất thiết kết thúc khi bản kết quả được gửi về cho khách hàng.

Theo mô hình mà LMS và MEDIZEN công bố, dữ liệu gene tiếp tục được đặt cạnh tiền sử, kết quả xét nghiệm, dữ liệu lâm sàng và lối sống. Từ bức tranh tổng thể này, người sử dụng có thể được tư vấn về những yếu tố cần ưu tiên theo dõi và xây dựng lộ trình chăm sóc theo từng giai đoạn.

Điều đó cũng mở rộng mô hình từ một lần bán xét nghiệm sang một quá trình quản lý sức khỏe có khả năng kéo dài nhiều năm.

Một ngày có thể phân tích 5.000-7.000 trường hợp

Quy mô hoạt động phía sau lĩnh vực phân tích gene cũng cho thấy loại hình dịch vụ này không còn chỉ được triển khai với số lượng nhỏ.

Theo Dr. Dongjik Shin, hệ thống phân tích của doanh nghiệp hiện có công suất khoảng 5.000-7.000 trường hợp mỗi ngày. Trong năm trước, riêng tại Hàn Quốc, đơn vị này đã phân tích hơn 280.000 trường hợp.

Ngoài Hàn Quốc, hoạt động phân tích được MEDIZEN triển khai tại một số thị trường như Indonesia, Thổ Nhĩ Kỳ, Mông Cổ và Malaysia.

Đại diện MEDIZEN cũng cho biết tổng lượng dữ liệu đã thu thập phục vụ hoạt động nghiên cứu đạt khoảng 2,42 triệu dữ liệu.

Theo phần trình bày tại sự kiện, hệ gene người chứa khoảng 3,1 tỷ cặp DNA. Phần lớn giống nhau giữa người với người, trong khi khoảng 0,1% có sự khác biệt giữa các cá nhân. MEDIZEN cho biết họ nghiên cứu dữ liệu của nhiều nhóm quần thể và xây dựng thuật toán nhằm tính toán phù hợp hơn với từng nhóm, trong đó có người châu Á.

Sau quá trình phân tích, kết quả còn được kết hợp với ý kiến của các nhà khoa học, chuyên gia dinh dưỡng và chuyên gia vận động nhằm đưa ra giải pháp phù hợp.

Tuy nhiên, chính tài liệu của chương trình cũng nhấn mạnh một giới hạn quan trọng: Dữ liệu di truyền không phải căn cứ độc lập để kết luận tình trạng sức khỏe.

Theo nội dung được trình bày, bốn yếu tố được đề cập khi đánh giá độ tin cậy gồm bằng chứng khoa học, dữ liệu quần thể, kiểu gene của từng người và kết quả kiểm tra.

Nguy cơ sức khỏe cũng không chỉ được quyết định bởi yếu tố di truyền. Phần trình bày tại sự kiện đồng thời đề cập ba nhóm yếu tố gồm di truyền, lối sống và lịch sử bệnh trong gia đình.

Đó cũng là lý do LMS và MEDIZEN xác định dữ liệu gene chỉ là một lớp thông tin bổ sung. Thông tin này được đặt cạnh tiền sử, dữ liệu lâm sàng, xét nghiệm và lối sống thay vì sử dụng riêng rẽ để kết luận một người đang hoặc sẽ mắc bệnh.

Nhưng chính giới hạn đó lại cho thấy cách chuỗi giá trị của ngành longevity có thể được mở rộng.

Nếu khách hàng chỉ nhận một báo cáo gene rồi kết thúc, doanh thu chủ yếu vẫn đến từ một lần xét nghiệm. Khi dữ liệu ban đầu trở thành đầu vào cho tư vấn, theo dõi, dinh dưỡng, vận động và điều chỉnh kế hoạch chăm sóc theo thời gian, sản phẩm được bán không còn đơn thuần là một lần “giải mã gene”, mà có thể mở rộng thành cả quá trình quản lý sức khỏe dài hạn.

Theo thỏa thuận vừa ký, LMS trở thành đối tác độc quyền của MEDIZEN tại Việt Nam đối với các dịch vụ thuộc phạm vi hợp tác. Hai bên sẽ phối hợp triển khai các dịch vụ phân tích di truyền tại Việt Nam.

Nhìn rộng hơn, đây cũng là logic kinh doanh phía sau thị trường chăm sóc sức khỏe dự phòng đang tiến tới quy mô hàng trăm tỷ USD: Điểm bắt đầu của chi tiêu y tế được kéo về sớm hơn, từ lúc một người mắc bệnh về thời điểm họ vẫn đang khỏe mạnh.

Hà Thu