Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông

06/02/2014 09:06 AM | Kinh doanh nhỏ

Nghệ nhân Lê Hàm là người duy nhất của làng Nhật Tân nắm giữ bí quyết trồng đào thất thốn – giống đào vương giả và quý hiếm bậc nhất.

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông

Đặc sắc giống đào vương giả

Không chỉ có đào bích, đào phai, đào 5 cánh cổ, làng đào Nhật Tân (Hà Nội) còn nổi tiếng với một giống đào quý không nơi đâu có: đào thất thốn. Những người trồng đào có tiếng ở đất Nhật Tân không nhớ nổi từ bao giờ và cũng không biết vì sao giống đào vương giả ấy lại có mặt trên đất này, chỉ biết, đó là huyền thoại từ thời cha, thời ông của họ. Đến nay, giống đào quý hiếm này dần vắng bóng tại xứ Nhật Tân bởi cái sự kiêu kỳ của mình.

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 1
Đào thất thốn - giống đào vương giả chỉ có ở Nhật Tân.

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 2
Đến nay, giống đào quý hiếm này dần vắng bóng tại xứ Nhật Tân bởi cái sự kiêu kỳ của mình.

Cũng bí hiểm như nguồn gốc, cái tên “thất thốn” của giống đào quý này chưa được thống nhất, lý giải cho ngọn ngành. “Thốn” là đơn vị đo chiều dài của y học phương đông cổ xưa, tương đương 1 đốt ngón tay. Có người bảo gọi “thất thốn” bởi lá đào dài đúng 7 thốn, người lại nói cứ 7 thốn cây sẽ chia cành một lần, 1 thốn có 7 bông hoa, người khác lại bảo, gọi như vậy vì cứ 7 thốn sẽ có một bông mọc thẳng từ thân, 7 năm mới ra hoa kép 7 tầng, mỗi tầng hoa có 7 cánh...

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 3
Trước khi nở hoa, Đào Thất Thốn bao giờ cũng bung ra những chồi lộc, xanh tía như lưỡi kiếm vung lên.
 
Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 4
Mỗi một cụm đào thất thốn có thể ra 3 - 7 bông.

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 5
Lá, nụ và thân của giống đào này có màu đỏ đặc trưng.

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 6
Một bông thất thốn mọc ngang thân.

Người Nhật Tân chỉ biết, mọi tinh túy của hoa đào dường như dồn cả lại cho đào thất thốn. Cây đào dáng bé nhỏ, chỉ cao chừng 1 mét, gốc cây sù sì, mốc meo, thân cây rắn rỏi, vào mùa đông nhìn như gốc củi mục: không lá, không chồi, không hoa, nụ thì đen sì sì. Những giữa những cành “củi” sù sì, mốc meo ấy là những nụ đào ẩn mình chờ đâm chồi, nảy lộc. Đặc biệt hơn, hoa đào thất thốn còn có thể mọc ở giữa gốc, giữa thân, có cây, hoa còn mọc ở sát mặt đất, có cây ủ nụ vài năm hoa mới nở.

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 7
Hoa đào thất thốn đỏ tươi thắm như đối nghịch với màu đen xù xì, cằn cỗi của gốc đào.

Hoa của đào thất thốn cũng cực kỳ đặc biệt, có hai màu nhung đỏ và hồng phai, nhung đỏ hoa kép, hồng phai hoa đơn, nhụy vàng tươi, có mùi thơm thoang thoảng. Những bông hoa kép có thể có từ 30 – 50 cánh/bông, khi tàn không rụng cánh lả tả như các giống đào khác mà vẫn ở nguyên trên đài hoa. Cái “oái oăm” lạ nữa là hoa mọc thành “chùm” vài bông một, nhưng nếu không nở cùng lúc mà có bông nở trước, nó sẽ nở trùm lên những nụ khác, không cho những bông kia đẹp cùng.

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 8
Đào thất thốn cánh đơn...

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 9
... có hoa màu hồng phai.

Độc đáo là vậy, nhưng đào thất thốn cực kỳ “đỏng đảnh”, kiêu kỳ. Một mình một phách, thất thốn không khuất phục người làm vườn, cũng chẳng chiều lòng khách thưởng lãm, nó chỉ thích nở vào khoảng Rằm tháng Giêng khi những đào bích, đào phai, đào bạch… đã bắt đầu rữa cánh, rụng lả tả dưới nắng xuân. 

Người làng Nhật Tân kể lại, không ít người làng đã cạn kiệt tiền của, thời gian vì “dính” vào giống đào này. Phải chăng vì thế, đào thất thốn đã gần như “tuyệt chủng” tại xứ sở hoa đào nức danh đất Hà Thành.

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 10
Giống hoa kiêu kỳ này ít khi nở cùng dịp với các loại đào khác. 

Lê Hàm – “kẻ gàn” cả đời say thất thốn

Nét đẹp hiếm có và sự kiêu hãnh của đào thất thốn đã làm nản lòng nhiều người làng Nhật Tân và cũng lỗi hẹn với nhiều người say hoa. May sao, có một nghệ nhân đầu tiên và duy nhất đã thành công trong việc bắt đào thất thốn tuân phục, khai hoa nở nhụy đúng Tết nguyên đán: anh Lê Hàm – “kẻ gàn” của làng đào. 

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 11
Trước 27 Tết, đào thất thốn vẫn như củi khô, chính anh Lê Hàm cũng không chắc chúng có thể trổ hoa hay không.

Sinh ra trong gia đình có 3 thế hệ trồng đào ở Nhật Tân, cái nghiệp ông cha dường như đã gắn vào “kẻ gàn” Lê Hàm từ khi anh còn nhỏ. Giã từ binh nghiệp khi 26 tuổi, năm 1989, Lê Hàm trở về với đất xưa, nghề cũ. Dồn hết bao nhiêu vốn liếng, cả tự thân, cả vay mượn được, anh trồng 7 sào hoa đào và được “thừa kế” mấy gốc thất thốn cổ vứt chơ vơ nơi góc vườn, chẳng ai nhớ đã bao nhiêu năm tuổi. 

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 12
Hơn 20 năm lăn lộn với đào thất thốn, anh mới chinh phục được nó.

Thất bại vụ đầu, mấy cây đào mới trồng chết queo hết cả, chỉ còn đám thất thốn trong góc vườn - thứ đào kiêu kỳ, vương giả bậc nhất trong các loại hoa đào – là vẫn sống. Anh kể, ban đầu anh cũng tưởng chúng đã hóa củi, nhưng khi bấm tay vào lớp vỏ đen sì, bên trong thân đào là một màu đỏ và dòng nhựa trắng ứa ra, anh yên tâm biết chúng vẫn sống. Vậy là, cái thất bại khi khởi nghiệp với những giống đào thường bỗng thôi thúc anh chinh phục bằng được đào thất thốn.

25 năm trồng đào thì hết 24 năm, Lê Hàm dồn bao nhiêu công sức, tiền của vào đào thất thốn, tìm mọi cách từ tuốt lá, chiết, ghép, tỉa cành, khoanh gốc, ủ ấm… đều vô dụng, hoặc chúng cứ trơ trơ như củi, hoặc đến Giêng mới chịu nở hoa. 24 năm, anh chỉ có duyên may chiêm ngưỡng vẻ đẹp của đào thất thốn vườn nhà mình 3 lần (năm 1994, 2007 và 2009), nhưng lần nào chúng cũng trễ hẹn Nguyên đán.

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 13
27, 28 Tết, những cây thất thốn của anh mới chịu báo tin mừng.

Anh tâm sự: “Cái giống thất thốn này, biết là đã trồng từ thời các cụ, nhưng nghe nói ít ai thành công. Những người “ép” được thất thốn trổ hoa đã là xuất sắc, nhưng vẫn không thể đúng Tết như những giống đào khác. Làng Nhật Tân, ngoài tôi còn có hai người nữa còn bám trụ với giống đào này, một người thuộc thế hệ trước, hơn tôi gần chục tuổi, một người sàn sàn tuổi tôi, nhưng cũng thất bại lên thất bại xuống, trắng tay bao lần mà chưa yên. Bởi thế, chẳng có ai đi trước mà chỉ cho mình kinh nghiệm, dạy mình cách chăm sóc. Tôi chỉ còn cách học hỏi từ chính những sai lầm của người khác, biết họ đã thất bại ở đâu để tránh đi thôi”. 

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 14
Những nu hoa đỏ au này có sức sống rất mãnh liệt.

Lê Hàm kể, cùng với học hỏi thất bại của những người đi trước, nghe phong thanh ở Trung Quốc và vùng cao Hà Giang, Lai Châu, Lào Cai, Lạng Sơn có đào thất thốn mọc tự nhiên, có những bận anh đã lên tận nơi, lùng sục từ vách đá cheo leo, hang động ẩm ướt đến vùng đất đai cằn cỗi ở đó để tìm. Và anh gặp thật! Hạnh ngộ với bông đào thất thốn nở bừng cái giá lạnh và sự khô cằn của núi đá vùng cao, giữa những khe đá, anh đã tỉ mẩn ghi chép nhiệt độ, độ ẩm, lấy mẫu đất để về phân tích, từ đó làm ra một “căn hầm bí mật” trong vườn để trồng đào thất thốn. Và sau 21 năm đổ công sức chăm bón, Tết Canh Dần 2010, những gốc thất thốn trong vườn “kẻ gàn” của làng đào bỗng cựa mình nở đúng Nguyên đán. 

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 15
Kiên nhẫn đợi chờ 21 năm, Lê Hàm mới được thấy thất thốn trổ hoa.

Người làng Nhật Tân có câu: “ba năm trồng đào không được thu hoạch là sạt nghiệp”, Lê Hàm cũng biết vậy, nhưng sau nhiều năm thất bại, anh vẫn không muốn buông tay. Những gốc thất thốn, anh vẫn cứ để lổng chổng trong vườn như đám củi. Cây “lì”, người càng gan hơn. Anh trồng hoa đào thường, trồng hoa cảnh để sống qua ngày và nuôi dưỡng đam mê. Anh cười bảo: “Cũng may là sau ngần ấy năm, vợ tôi (một giáo viên mầm non – PV) vẫn ủng hộ cái “gàn” của chồng, vẫn hậu thuẫn mà chẳng cằn nhằn gì tôi cả, dù có những giai đoạn, cả nhà gần như không có đồng nào”. 

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 16
Những hạt giống này 12 năm sau mới có thể cho thu hoạch. 

Anh chia sẻ, không như giống đào khác, đào thất thốn chẳng những cực kỳ khó chăm, khó “ép” ra hoa mà phải bỏ ra rất nhiều thời gian. Để một gốc đào thất thốn trưởng thành có thể cho thu hoạch, anh ước tính phải mất 10 - 12 năm. Giống đào này gần như không “chung sống” với các giống khác, nên nếu muốn ghép với đào rừng hay đào ta cũng khó. Anh phải ươm cây từ hạt của chính giống thất thốn để tạo ra cây thuần chủng, mà chúng chậm lớn vô cùng, cây 1 năm tuổi chỉ cao chừng gang tay, mỗi năm sau, chúng nhích thêm được vài cm nữa. 

Chỉ giao cây cho người am hiểu

Bởi cái khó, cái đỏng đảnh kiêu kỳ và cả sự đặc biệt của đào thất thốn, chẳng những chúng kén người làm cây mà kén cả người thưởng lãm. Anh Lê Hàm cho hay: “Người chơi đào thất thốn phải là người kỹ tính, cầu kỳ, hiểu biết và thực sự gửi gắm linh hồn, tình cảm vào cây, không phải cứ có tiền là chơi được. Tôi chỉ bán hoặc cho thuê với những ai “sành” chơi, tinh tế và am hiểu về giống đào này thôi, vì việc chăm sóc đào thất thốn đòi hỏi người chơi phải có kiến thức, tâm hồn cũng như kiên nhẫn.

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 17
Đào thất thốn kén người trồng, kén cả người chơi.

Mà Lê Hàm không đùa! Ai đến chơi với anh đã đành, còn đến hỏi cây, anh sẽ “tra vấn” đủ kiểu, nào là đã chơi đào thất thốn bao giờ chưa, có kinh nghiệm chăm sóc cây không, mua hoa để bày ở đâu, tại sao lại biết đến giống đào này.v.v.. Sau khi “thẩm định” khách, anh mới quyết định có cho thuê hay bán cây hay không, và bao giờ cũng chỉ cho họ một vài bí quyết chăm cây. Cũng phải tận đến ngày 28, 29 Tết, anh mới cho khách mang cây về nhà vì lúc đó, cây mới được “huấn luyện” thành thục.
Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 18
Một gốc đào đã được khách "xí".

Hiện tại khu vườn của Lê Hàm có hơn 100 gốc đào thất thốn, phần lớn trong số đó đã có thể thu hoạch được. Có những gốc, anh kiên quyết không bán, phần vì tiếc công chăm bẵm hơn chục năm, phần vì sợ người chơi không biết cách chăm, sẽ  làm chết cây. Cũng có gốc rất già, rất đẹp, anh vẫn bán vì quý và nể trọng người chơi. Anh kể, mấy năm trước, có khách đến lấy một cây vào chiều 29 Tết, lúc đó, cây mới nở vài bông, bản thân anh còn thấy hơi lo, nhưng người mua thì bình thản. Đến đúng sáng mùng 1 Tết, vị khách nọ đã gọi điện, ríu rít khoe cả cây đã nở hoa, còn có cả hoa ở giữa thân nữa. 

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 19
Đến 29, 30 Tết, quá trình "huấn luyện" cây hoàn tất... 

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 20
... anh mới cho cây rời vườn.

Dầu đã có những gốc thất thốn “huyền thoại” như cây anh bán 30 triệu, ở ngã ba gốc nở được đúng 3 bông, lại là người duy nhất nắm giữ bí mật đào thất thốn, Lê Hàm vẫn không giàu, hay nói đúng hơn, là chưa thể giàu được. Anh bảo, cái nghề của mình, cái vườn của mình mới được thu 3 – 4 năm nay, đã ăn thua gì, anh xác định đấy sẽ là tài sản của tương lai. 

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 21
Sở hữu những gốc quý hiếm... 

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 22
... và bí kíp "thuần phục" đào thất thốn, nhưng Lê hàm vẫn chưa giàu.

Chậm rãi hớp ngụm nước chè, Lê Hàm thủng thẳng bảo: “Đến giờ thì chưa, nhưng nghe bảo Trung Quốc cũng đã từng có đào thất thốn, rồi dăm bảy năm nữa, trước sau gì người Nhật Tân cũng biết hết về bí mật của loài hoa này. Đến lúc ấy, chắc gì tôi đã là kẻ duy nhất!” Lúc đấy hẵng hay, còn bây giờ, Lê Hàm là kẻ độc tôn nắm giữ bí mật “thuần phục” đào thất thốn – cái bí mật mà có lẽ anh sẽ chôn chặt trong lòng hoặc chân truyền cho người kế nghiệp.

Đầu xuân, gặp người chủ của giống đào 10 triệu đồng/bông 23
Anh xác định, vườn cây quý này là tài sản của tương lai.

kyanh

Theo Trí Thức Trẻ

Cùng chuyên mục
XEM

NỔI BẬT TRANG CHỦ

Bị tố vì thái độ đuổi khách của nhân viên, chuỗi nhà hàng lẩu buffet Dookki thông báo đóng cửa chi nhánh Phạm Ngọc Thạch

Từ ngày 25/11, nhà hàng Dookki chi nhánh Phạm Ngọc Thạch sẽ đóng cửa để training lại nhân viên.

Ông Trump nhận 2 tin vui: Quyết định bất ngờ của tòa án Pennsylvania và một "thắng lợi lớn" ở Nevada

Ngày 25/11 (giờ Mỹ), Tổng thống Trump đã nhận được hai tin vui liên tiếp từ cuộc chiến pháp lý tại các bang Pennsylvania và Nevada.

3 lần bỏ dở đại học, chàng trai 9X mở quán thịt xiên nướng nức tiếng Hà Thành: Bán tạ thịt mỗi ngày, doanh thu cả tỷ đồng/tháng

Không hợp với công việc văn phòng, không thích ngồi mãi một chỗ mà chỉ muốn được giao tiếp với mọi người, anh Hoàng Đức đã quyết bỏ đại học để kinh doanh thịt xiên nướng. Cửa hàng ra đời từ năm 2012 đến nay vẫn luôn là địa điểm ăn uống nhộn nhịp nhất tại khu phố chùa Láng (Hà Nội).

Công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới vừa ra đời: Khách hàng siêu VIP từ Nữ hoàng Anh tới gia tộc sở hữu tạp chí Forbes, nắm trong tay 24 tỷ USD

Đây là công ty chuyên giúp "tiền đẻ ra tiền" cho những người như Nữ hoàng Anh và các gia tộc giàu có khác.

Đọc thêm