Đòi giá cao hơn khi Apple ngỏ ý mua để nâng cấp iPhone 18 Pro, hai nhà sáng lập app camera mất trắng cả thương vụ lẫn tình bạn

Vài tháng sau, Apple không mua công ty nữa - mà chỉ tuyển thẳng một trong hai người sáng lập, để lại người còn lại với một công ty nhỏ hơn, một vụ kiện, và một câu hỏi về việc ai mới thực sự là nạn nhân.

Khi lòng tham trong đàm phán khiến thương vụ đổ vỡ

Halide ra mắt năm 2017, đồng sáng lập bởi Ben Sandofsky và Sebastiaan de With dưới tên công ty Lux Optics, thành lập từ năm 2016. Ứng dụng được thiết kế để mô phỏng cảm giác thao tác của một chiếc máy ảnh chuyên nghiệp trên iPhone. "Chúng tôi không thấy ứng dụng nào làm đúng những gì mình muốn, như cho phép tùy chỉnh thông số giống một chiếc máy ảnh DSLR hay máy phim", de With từng chia sẻ. 

Suốt gần một thập niên, Halide trở thành một trong những ứng dụng camera trả phí phổ biến nhất trên App Store, cùng với các sản phẩm liên quan Kino và Spectre, nhiều lần giành giải thưởng App Store Awards của chính Apple. De With từng có kinh nghiệm làm việc tại Apple trước khi đồng sáng lập Lux, còn Sandofsky là người trực tiếp điều hành và viết phần lớn mã nguồn công ty suốt mười năm.

Mùa hè 2025, Apple mở đàm phán mua lại Lux Optics nhằm nâng cấp ứng dụng Camera cho dòng iPhone 18 Pro. Cuộc đàm phán kéo dài vài tháng nhưng cuối cùng tan vỡ, theo các nguồn tin, một phần vì hai nhà sáng lập tin rằng họ có thể đòi mức giá cao hơn sau khi tung ra một bản cập nhật lớn cho Halide. Đây là một canh bạc đàm phán kinh điển: giữ lại, chờ thời điểm tốt hơn để tăng giá trị - nhưng canh bạc đó đã không thành công. Thay vì quay lại bàn đàm phán với một đề nghị cao hơn, Apple đơn giản là rút lui hoàn toàn khỏi thương vụ mua công ty.

Thay vì mua cả công ty, Apple chỉ "nhặt" một người

Tháng 1/2026, Apple tuyển thẳng Sebastiaan de With vào đội ngũ thiết kế của mình - lần thứ hai ông làm việc cho công ty này. Đây là một cái kết trớ trêu cho toàn bộ câu chuyện đàm phán: thay vì mua lại toàn bộ tài sản trí tuệ và đội ngũ của Lux Optics như kế hoạch ban đầu, Apple chỉ cần đưa một trong hai nhà sáng lập về đội của mình, để lại phần còn lại của công ty, bao gồm cả Sandofsky - không nhận được gì từ chính cuộc đàm phán mà họ từng tự tin có thể ép giá cao hơn.

Tháng 3/2026, Sandofsky đệ đơn kiện chính người đồng sáng lập của mình, cáo buộc de With biển thủ hơn 150.000 USD quỹ công ty cho chi tiêu cá nhân, đồng thời mang theo mã nguồn bảo mật và tài liệu liên quan đến các tính năng tương lai của Lux khi chuyển sang làm việc cho Apple. Về phần mình, đội ngũ pháp lý của de With khẳng định ông "không sử dụng, chuyển giao, hay tiết lộ" bất kỳ tài sản trí tuệ nào của Lux cho công việc mới tại Apple. Đáng chú ý, Apple không bị nêu tên là bị đơn trong vụ kiện và không bị cáo buộc có bất kỳ hành vi sai trái nào.

Theo phía luật sư của de With, ông mới chính là người đầu tiên nêu lên lo ngại về những bất thường tài chính tại Lux, từng yêu cầu quyền truy cập vào sổ sách và hồ sơ thanh toán của công ty - và vụ kiện của Sandofsky, theo cách diễn giải này, chỉ là phản ứng trả đũa cho chính yêu cầu đó. Nếu điều này chính xác, câu chuyện không đơn thuần là một nhân viên biển thủ bị phát hiện, mà là một mô-típ quen thuộc hơn nhiều trong tranh chấp nội bộ doanh nghiệp: người đặt câu hỏi về tính minh bạch tài chính lại trở thành người bị kiện trước khi câu hỏi của họ được giải quyết.

Bài học rút ra là gì?

Cần thận trọng trước khi kết luận bên nào đúng, bên nào sai. Đây vẫn là một vụ kiện dân sự đang diễn ra, chưa có phán quyết nào được đưa ra, và cả hai phía đều đưa ra những cáo buộc chưa được xác minh độc lập. Có khả năng Sandofsky phát hiện sai phạm tài chính thực sự và hành động đúng đắn khi kiện lại đồng sáng lập của mình; cũng có khả năng de With chính là người phát hiện vấn đề trước và đang bị trả đũa vì đã lên tiếng. Việc Apple không bị coi là bên có lỗi trong toàn bộ câu chuyện, dù chính quyết định tuyển dụng của họ là ngòi nổ trực tiếp cho cuộc tranh chấp, cũng là một điều đáng lưu ý - công ty hưởng lợi lớn nhất từ toàn bộ tình huống lại đứng hoàn toàn ngoài vòng trách nhiệm pháp lý.

Câu chuyện Halide và Lux Optics để lại hai bài học quan trọng. 

Thứ nhất, trong bất kỳ cuộc đàm phán mua bán sáp nhập nào, việc từ chối một đề nghị với hy vọng đạt được mức giá cao hơn sau này luôn đi kèm rủi ro thực sự rằng bên mua sẽ rút lui hoàn toàn, thậm chí quay sang lấy đi phần giá trị nhất của công ty - trong trường hợp này là chính con người - mà không cần phải mua lại toàn bộ doanh nghiệp. 

Thứ hai, những công ty nhỏ vận hành suốt nhiều năm chỉ dựa trên niềm tin cá nhân giữa vài người sáng lập, không có cơ chế minh bạch tài chính hay kiểm toán độc lập định kỳ, đang tự đặt mình vào rủi ro rất lớn: khi bất kỳ ai trong số họ rời đi hoặc mối quan hệ rạn nứt, sẽ không còn ai để phân xử ai đúng ai sai, ngoài chính tòa án.

Nếu ngay cả hai người từng cùng nhau xây dựng một sản phẩm được chính Apple vinh danh nhiều lần cũng có thể kết thúc bằng việc tố cáo nhau ra tòa, điều gì sẽ xảy ra với vô số công ty nhỏ khác đang vận hành mỗi ngày chỉ dựa trên lời hứa miệng và sự tin tưởng giữa những người sáng lập, mà chưa từng nghĩ đến việc xây dựng một cơ chế minh bạch tài chính trước khi quá muộn?

Q.L.