Cú sốc giáo dục Nhật Bản: ChatGPT đỗ thủ khoa 2 trường đại học hàng đầu cả nước, đè bẹp hàng vạn sĩ tử
Mô hình ChatGPT mới nhất gây chấn động khi chính thức soán ngôi "Thủ khoa" tại hai đại học danh giá nhất Nhật Bản với số điểm vượt xa những thí sinh xuất sắc nhất.
Theo hãng thông tấn Kyodo News, LifePrompt Inc., một công ty khởi nghiệp AI, cho biết rằng ChatGPT đã đạt được điểm số cao nhất trong các kỳ thi đầu vào năm nay của Đại học Tokyo và Đại học Kyoto, hai trường đại học hàng đầu Nhật Bản, vượt qua cả điểm số của những thí sinh thực tế đỗ thủ khoa.
Từ "kẻ bại trận" đến kỷ lục điểm số không tưởng
Nhìn lại lịch sử thử nghiệm, tốc độ phát triển của AI khiến ngay cả các chuyên gia công nghệ cũng phải ngỡ ngàng.
Vào năm 2024, khi sử dụng mô hình ChatGPT 4 để giải đề thi Đại học Tokyo, thực thể này đã thất bại thảm hại khi không đạt nổi mức điểm sàn tối thiểu. Một năm sau, mô hình cải tiến mới đã tiến bộ hơn khi lần đầu vượt qua ngưỡng đỗ.
Thế nhưng, đến kỳ thi năm 2026, với sự xuất hiện của mô hình ChatGPT 5.2 Thinking, cuộc chơi đã hoàn toàn thay đổi. Từ vị thế của một kẻ thất bại, AI đã thực hiện một cú lội ngược dòng vĩ đại để chiếm lĩnh đỉnh cao nhất của tháp trí tuệ.
Trong kỳ thi vào ngành Y (Khoa học Tự nhiên III) – nhóm ngành có tỉ lệ chọi khủng khiếp nhất của Đại học Tokyo, ChatGPT đã ghi tới 503,59 điểm trên thang điểm 550.
Con số này cao hơn điểm số của Thủ khoa thực tế là 50 điểm. Tại Đại học Kyoto, kịch bản tương tự cũng lặp lại khi AI đạt 1176 điểm ở khoa Y, bỏ xa người đứng đầu danh sách thí sinh tới hơn 70 điểm.
Để đạt được kết quả này, cuộc thực nghiệm đã được tiến hành cực kỳ khắt khe: đề thi được chuyển thành hình ảnh để AI tự đọc, và toàn bộ bài làm tự luận đều được các giảng viên từ hệ thống luyện thi hàng đầu Nhật Bản, Kawai Juku, chấm điểm trực tiếp theo tiêu chuẩn dành cho người thật.
Điểm nhấn lớn nhất chính là môn Toán, nơi AI đã giành điểm tuyệt đối tại cả hai đại học. Các giảng viên nhận xét rằng AI giờ đây trình bày các bước chứng minh mạch lạc, đúng khuôn mẫu sư phạm và "giống con người" đến mức khó tin.
"Khả năng của AI đã được ghi nhận rõ ràng. Với tốc độ phát triển nhanh chóng của AI, các công ty sẽ cần phải áp dụng AI với tầm nhìn hướng tới việc các hoạt động kinh doanh sẽ trông như thế nào trong 10 đến 20 năm tới", Satoshi Endo, người đứng đầu LifePrompt nhận định.
Điểm mù của siêu AI và bài toán định nghĩa lại giá trị con người
Dù thống trị các môn khoa học tự nhiên, "tân Thủ khoa" AI vẫn bộc lộ những điểm yếu chí mạng khi đối mặt với những lĩnh vực đòi hỏi sự tinh tế và khả năng thấu cảm của con người.
Ở môn Lịch sử thế giới, điểm số của AI chỉ dừng lại ở mức 25%. Nguyên nhân nằm ở khả năng "lựa chọn thông tin" – một kỹ năng mà máy móc chưa thể hoàn thiện.
Các câu hỏi tự luận dài yêu cầu thí sinh phải biết cân nhắc thông tin nào nên đưa vào, thông tin nào nên lược bỏ để phù hợp với giới hạn chữ và đặc biệt là phải đoán định được ý đồ của người ra đề. AI có thể sở hữu kho kiến thức khổng lồ, nhưng nó vẫn gặp khó khăn trong việc hiểu các ngữ cảnh văn hóa và xã hội phức tạp.
Ngay cả ở môn Tiếng Anh, dù đạt điểm trên 90%, AI vẫn mắc lỗi ở phần tóm tắt văn bản. Giảng viên Hideo Hisatsune từ Kawai Juku phân tích rằng để đạt điểm cao, thí sinh cần hiểu được đại ý sâu xa và tinh lọc ngôn ngữ một cách súc tích. AI giỏi dịch thuật nhưng lại thiếu khả năng thể hiện tư duy phản biện.
Ở các bài thi mô tả hoặc giải thích, AI thường không thể suy luận được kỳ vọng của nhà trường để đưa ra câu trả lời mang tính chiến lược. Điều này cho thấy AI vẫn chỉ là một cỗ máy xử lý dữ liệu hiện có hơn là một thực thể sáng tạo ra những giá trị mới.
Chính vì vậy, chiến thắng áp đảo của AI không nên được nhìn nhận như một mối đe dọa, mà là một lời cảnh tỉnh cho hệ thống giáo dục truyền thống.
Satoshi Kurihara, giáo sư tại Đại học Keio và là người đứng đầu Hiệp hội Trí tuệ Nhân tạo Nhật Bản, lập luận rằng con người và AI không nên cạnh tranh trên cùng một sân chơi vì AI vượt trội trong việc hấp thụ một lượng lớn dữ liệu hiện có.
"Giống như máy tính bỏ túi có thể thực hiện các phép tính nhanh hơn và chính xác hơn con người, việc AI đạt được điểm số cao là điều đương nhiên", ông Kurihara nói, đồng thời bổ sung rằng con người vẫn vượt trội khi nói đến việc tạo ra các giá trị mới.
Ông tiếp tục cho rằng đã đến lúc phải suy nghĩ lại về các kỳ thi đầu vào mà hiện nay đang tập trung vào việc kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức và năng lực tính toán.
Giá trị của con người trong kỷ nguyên mới nằm ở khả năng tư duy liên ngành, sự sáng tạo và khả năng giải quyết các vấn đề chưa có tiền lệ – những thứ mà các dòng code chưa thể chạm tới.
*Nguồn: Kyodo News
