Cỗ máy được “thèm khát” nhất thế giới: 600 tỷ USD đầu tư vào AI cuối cùng đều đổ về một nơi duy nhất trên hành tinh

Trong thế giới công nghệ, có một nghịch lý đang diễn ra: Những kế hoạch trị giá hàng trăm tỷ USD của các gã khổng lồ Thung lũng Silicon lại đang nằm gọn trong tay một doanh nghiệp Hà Lan mà phần lớn người Mỹ thậm chí còn chưa từng nghe tên. Đó chính là ASML, cái tên duy nhất trên hành tinh nắm giữ chìa khóa để sản xuất các dòng chip AI tiên tiến nhất ở quy mô công nghiệp.

Từ ChatGPT của OpenAI đến Gemini của Google, đằng sau những câu trả lời thông minh tức thì khiến cả thế giới kinh ngạc là sự hiện diện của những con chip được đúc từ cỗ máy quang khắc cực tím (EUV) do ASML độc quyền cung cấp.

Giờ đây, khi cơn sốt AI hạ nhiệt là điều không thể, ASML đang bước vào một cuộc chạy đua khốc liệt để mở rộng quy mô, nhằm đảm bảo họ không trở thành vật cản cho sự tiến bộ của nhân loại.

Cỗ máy nắm giữ vận mệnh của các "Big Tech"

Số liệu thực tế cho thấy tham vọng của các ông lớn công nghệ là vô cùng khủng khiếp. Chỉ riêng trong năm nay, bộ tứ Microsoft, Meta, Amazon và Alphabet đã lên kế hoạch chi tiêu vốn lên tới hơn 600 tỷ USD để xây dựng hạ tầng AI.

Dòng tiền khổng lồ này đổ dồn về các nhà sản xuất chip như TSMC, và cuối cùng, mọi con đường đều dẫn về đại bản doanh của ASML tại Veldhoven.

Sức hút này đã biến ASML trở thành công ty có giá trị nhất châu Âu, vượt mặt cả những tượng đài xa xỉ như LVMH hay Hermès. David Dai, chuyên gia phân tích cấp cao tại Bernstein, mô tả tình trạng hiện tại là một sự săn đón chưa từng có khi tất cả khách hàng đều nài nỉ ASML cung cấp càng nhiều máy càng tốt, không chỉ cho hiện tại mà cho cả lộ trình đến tận năm 2028.

Dù nhu cầu cao kỷ lục, việc tăng sản lượng đối với ASML không đơn giản như việc mở thêm một dây chuyền lắp ráp thông thường. Một cỗ máy quang khắc EUV của họ có kích thước tương đương một chiếc xe bus trường học và là một trong những thiết bị phức tạp nhất mà con người từng chế tạo.

Bên trong "quái vật" này, một tia laser công suất cực lớn bắn vào các giọt thiếc nóng chảy để tạo ra tia cực tím cực ngắn, dùng để in các mạch điện siêu hiển vi lên đĩa silicon.

Ông Jeff Koch, nhà phân tích tại SemiAnalysis và cũng là cựu nhân viên ASML, nhận định rằng với một chuỗi cung ứng gồm hàng trăm nhà thầu và yêu cầu độ sạch tuyệt đối, nơi một hạt bụi cũng có thể phá hỏng cả quy trình, việc mở rộng quy mô sản xuất là một bài toán cực kỳ hóc búa.

Để giải quyết vấn đề này, ASML dự kiến chi khoảng 2,2 tỷ USD trong năm nay cho bất động sản, hạ tầng và thiết bị, tăng khoảng 20% so với năm 2025. Mục tiêu của họ là xuất xưởng ít nhất 60 máy EUV tiêu chuẩn trong năm nay, tăng 36% so với doanh số năm 2025, và hướng tới con số ít nhất 80 máy vào năm sau.

Rút kinh nghiệm từ đại dịch Covid-19 khi lượng đơn hàng tồn đọng quá lớn, ASML đã chủ động xây dựng sẵn các “phòng sạch” (clean room) tiêu chuẩn để sản xuất tại Mỹ, Đức và Hàn Quốc ngay cả khi chưa cần dùng đến ngay lập tức. CEO Christophe Fouquet khẳng định công ty đang sử dụng mọi công cụ trong tay để đảm bảo không trở thành nút thắt cổ chai cho khách hàng.

Tuy nhiên, rào cản tài chính đang bắt đầu xuất hiện. Trong khi nhu cầu cho các dòng EUV tiêu chuẩn đang bùng nổ, các dòng máy thế hệ mới (High-NA EUV) lại đối mặt với sự dè dặt từ một số đối tác. Điển hình là TSMC khi một lãnh đạo của họ cho biết sẽ trung thành với dòng EUV tiêu chuẩn lâu nhất có thể vì các mẫu máy đời mới quá đắt đỏ, với mức giá ước tính lên tới 400 triệu USD hoặc hơn.

Để duy trì tốc độ, ASML không chỉ xây thêm nhà máy mà còn tái cấu trúc bộ máy lãnh đạo, cắt giảm các vị trí quản lý trung gian để đẩy nhanh quá trình ra quyết định. Họ cũng đang phải cạnh tranh gay gắt về nhân lực tại khu vực miền Nam Hà Lan, thậm chí phải bắt tay với các trường đại học để tìm kiếm tài năng từ nước ngoài nhằm tránh việc "hút máu" nhân sự từ chính các nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng của mình.

Triển vọng doanh thu của ASML đã thay đổi chóng mặt. Từ những lo ngại về sự chững lại vào mùa hè năm ngoái, công ty đã nâng dự báo doanh thu hàng năm lên mức từ 42 tỷ USD đến 47 tỷ USD, tăng đáng kể so với mức hơn 38 tỷ USD của năm ngoái.

Bên cạnh việc bán máy mới, ASML còn tối ưu hóa giá trị từ những thiết bị đã bán bằng cách cung cấp các gói nâng cấp phần mềm và phần cứng, giúp khách hàng có thể sản xuất thêm 10 tấm wafer mỗi giờ trên cùng một cỗ máy. Về lâu dài, họ đang nghiên cứu nguồn sáng mạnh hơn để tăng năng suất vượt trội, dù quá trình này có thể mất nhiều năm để công nghiệp hóa.

Trong cuộc đua vũ trang AI này, ASML không chỉ đơn thuần là một nhà cung cấp thiết bị. Họ là nền móng của cả một hệ sinh thái. Như Giám đốc Tài chính Roger Dassen đã tự tin tuyên bố, nếu khách hàng có thể đổ bê tông để xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ, thì ASML cũng sẵn sàng đổ bê tông để mở rộng những nhà máy chế tạo cỗ máy tinh xảo nhất thế giới, đảm bảo dòng chảy của trí tuệ nhân tạo không bao giờ bị ngắt quãng.

*Nguồn: WSJ, Fortune

Băng Băng