Cảnh báo từ vụ 573 nhãn sữa bột giả bán suốt nhiều năm

Mấu chốt nằm ở hậu kiểm

Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đã được Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trình Quốc hội và đã được các đại biểu cho ý kiến bước đầu.

Đáng lưu ý, dự thảo quy định tổ chức, cá nhân kinh doanh thức ăn đường phố phải có trách nhiệm lưu giữ thông tin nguồn gốc nguyên liệu bằng hóa đơn, chứng từ, sổ ghi chép, để phục vụ truy xuất khi cần thiết.

Trong khi đó, UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm đối với thức ăn đường phố trên địa bàn. Khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm, UBND các cấp phải điều tra nguyên nhân và truy xuất nguồn gốc thực phẩm gây ra sự cố.

Nêu ý kiến về nội dung này, đại biểu Quốc hội Phạm Khánh Phong Lan (TP.HCM) đặt vấn đề: Công tác bảo đảm an toàn thực phẩm rất được quan tâm nhưng vì sao vi phạm vẫn xảy ra. Theo bà, mấu chốt nằm ở công tác hậu kiểm, khi mới dừng ở mức "cưỡi ngựa xem hoa", do lực lượng không đủ và thẩm quyền được giao chưa tới.

Đại biểu phản ánh thực trạng, doanh nghiệp nộp hồ sơ công bố sản phẩm bảo vệ sức khỏe rồi thuê gia công bên ngoài không bảo đảm chất lượng, dẫn đến tình trạng sữa giả, thực phẩm chức năng giả tràn lan.

Bà Lan cho rằng, đây là bài toán của hậu kiểm chứ không phải vấn đề cấp giấy. Do vậy, cần tăng cường hậu kiểm và giảm thiểu tiền kiểm.

Nói về hậu kiểm, đại biểu Phạm Thu Xanh (Hải Phòng) dẫn chứng vụ việc 573 nhãn sữa bột giả do Công ty Rance Pharma và Hacofood Group sản xuất, tiêu thụ công khai trong khoảng 4 năm.

Theo bà, đây không chỉ là vi phạm của một doanh nghiệp mà còn là cảnh báo về khả năng phát hiện, truy xuất và xử lý của hệ thống quản lý. Do vậy, bà Xanh đề nghị quy định rõ việc tổ chức hậu kiểm đột xuất khi có cảnh báo hoặc dấu hiệu vi phạm.

"Thông thoáng cho người làm ăn chân chính, nghiêm khắc với kẻ gian dối"

Nêu ý kiến về vấn đề này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng đồng tình không nên đặt ra quá nhiều thủ tục trước khi doanh nghiệp đưa sản phẩm ra thị trường, nhưng khi đã chuyển sang hậu kiểm thì phải thực chất, không buông lỏng.

Phải bảo đảm chế tài đủ sức răn đe, không để chi phí vi phạm "rẻ" hơn chi phí tuân thủ. Những chủ thể cố tình gây nguy hại cho sức khỏe người tiêu dùng vì lợi nhuận phải bị xử lý nghiêm, trường hợp cần thiết phải bị loại ra khỏi thị trường", Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý, hậu kiểm phải có đủ nhân lực, phương tiện và chế tài đủ sức răn đe. Do vậy, cần xác định cụ thể nguồn lực, phương án đầu tư và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Đặc biệt, phải làm rõ điều kiện bảo đảm thực thi tại cấp xã.

"Nếu không có phòng thí nghiệm, dữ liệu và con người thì chỉ là "hậu kiểm trên giấy". Tôi lo nhất bây giờ là ở các xã, phường nếu phân cấp xuống phải thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, quản lý an toàn thực phẩm thì phải có phương tiện, điều kiện, thiết bị máy móc mới làm được", Chủ tịch Quốc hội bày tỏ.

Nội dung quan trọng khác, Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị ngay trong luật cần có cơ chế gia hạn tự động trực tuyến đối với các hồ sơ đủ điều kiện, không yêu cầu nộp lại hồ sơ và thu phí tiếp nhận nếu không có thay đổi cần thẩm định.

"Thông thoáng cho người làm ăn chân chính, nhưng phải nghiêm khắc với kẻ gian dối. Người chân chính, tuân thủ pháp luật phải được bảo vệ; người vi phạm phải kiểm tra gắt gao để kịp thời phát hiện và xử lý", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An (Đồng Nai) đồng tình việc tổ chức một đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm là Bộ Y tế , song trong một đầu mối này, "một cửa nhưng vẫn còn rất nhiều khoá". Nếu quy định như thế này thì câu chuyện "một mâm cơm nhiều bộ quản lý vẫn còn, chưa giải quyết dứt điểm được".

Đại biểu cho rằng, vai trò đầu mối của Bộ Y tế cần phải được thể hiện rõ. Đồng thời, ông đề nghị, việc chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" cần rà soát chặt chẽ để bảo đảm thực chất.

Trao đổi với vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, dự thảo luật được thiết kế nhằm giải quyết các vấn đề thực tiễn, khắc phục khoảng trống và lỗ hổng pháp lý, đồng thời phải đáp ứng yêu cầu thông thương hàng hóa quốc tế.

Theo Bộ trưởng, trước đây trách nhiệm quản lý chia theo nhóm ngành hàng, trong đó Bộ Y tế quản lý 6 nhóm, Bộ Công thương quản lý 8 nhóm, Bộ NN&MT quản lý 19 nhóm.

Trong lần sửa đổi này, dự thảo luật tách riêng mảng an toàn thực phẩm giao Bộ Y tế chịu trách nhiệm quản lý nhà nước thống nhất.

Theo đó, an toàn thực phẩm sẽ được quản lý theo chuỗi từ sản xuất ban đầu, thu hoạch, giết mổ, chế biến, vận chuyển, lưu thông đến khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng.

Theo Luân Dũng