Từng được Nhật Bản chọn làm sashimi, loại cá Việt Nam tiếp tục được 11 thị trường châu Phi săn đón, xuất khẩu tăng 160%
Xuất khẩu loại cá này trong 9 tháng đầu năm sang các thị trường châu Phi đạt 2,1 triệu USD, tăng 160% so với cùng kỳ năm trước.
Sau khi lô cá rô phi phi lê đầu tiên Việt Nam xuất khẩu sang Nhật Bản để chế biến các món sushi và sashimi, thị trường xuất khẩu sản phẩm này của Việt Nam cũng mở rộng.
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang châu Phi đạt 2,1 triệu USD, cao hơn 160% so với cùng kỳ năm 2025. Dù mới đóng góp 2% tổng giá trị xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam, châu Phi đang nằm trong nhóm thị trường ghi nhận mức tăng trưởng đáng chú ý.
Xu hướng tăng tốc bắt đầu từ quý II. Trong quý I, xuất khẩu cá rô phi sang châu Phi chỉ đạt 115.000 USD, giảm 69% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, sang quý II, kim ngạch đã tăng lên 850.000 USD, gấp 3 lần cùng kỳ. Đến quý III, con số này tiếp tục đạt 1,1 triệu USD, cao hơn 8 lần so với quý III/2025. Riêng tháng 9, Việt Nam xuất khẩu 340.000 USD cá rô phi sang khu vực này.
Cùng với sự gia tăng về kim ngạch, phạm vi tiếp cận thị trường cũng được mở rộng. Nếu trong 9 tháng đầu năm 2025, cá rô phi Việt Nam mới xuất hiện tại 5 quốc gia và vùng lãnh thổ ở châu Phi thì năm nay, số lượng đã tăng lên 11, bao gồm Bờ Biển Ngà, Ghana, Congo, Tanzania, Mozambique, Benin, Nigeria, Morocco, Nam Phi, Mauritius và Reunion.
Trong số này, Bờ Biển Ngà đang giữ vai trò thị trường tiêu thụ chủ lực. Kim ngạch xuất khẩu cá rô phi sang quốc gia này trong 9 tháng đạt 1,3 triệu USD, tăng mạnh so với mức 81.000 USD cùng kỳ năm 2025 và chiếm hơn 60% tổng xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang châu Phi.
Đáng chú ý, từ tháng 5, các đơn hàng sang Bờ Biển Ngà được duy trì tương đối ổn định, với giá trị khoảng 170.000-300.000 USD mỗi tháng. Riêng quý III, kim ngạch đạt khoảng 710.000 USD, gần gấp 9 lần cùng kỳ năm trước.
Ở những thị trường khác, quy mô nhập khẩu còn khiêm tốn và hoạt động giao dịch chưa duy trì thường xuyên. Ghana ghi nhận khoảng 190.000 USD, tập trung toàn bộ trong tháng 7. Kim ngạch tại Congo và Tanzania đều vượt 100.000 USD, trong khi Mozambique đạt khoảng 70.000 USD. Ngược lại, Cameroon, từng nhập khẩu khoảng 560.000 USD cá rô phi Việt Nam trong 9 tháng đầu năm 2025, chưa phát sinh đơn hàng trong năm 2026.
Xét về cạnh tranh, Trung Quốc hiện là đối thủ cung ứng lớn tại thị trường châu Phi, đặc biệt ở phân khúc cá rô phi nguyên con đông lạnh tại Tây Phi. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), năm 2025, xuất khẩu sản phẩm này của Trung Quốc tăng gần 12%, chủ yếu nhờ lực cầu từ châu Phi. Trong đó, Bờ Biển Ngà chiếm khoảng một nửa tổng sản lượng xuất khẩu.
VASEP nhận định, sang năm 2026, trước những tác động từ chính sách thuế quan đối với hoạt động xuất khẩu sang Mỹ, Trung Quốc tiếp tục gia tăng nguồn hàng đến châu Phi. Riêng quý I, lượng cá rô phi nguyên con đông lạnh xuất khẩu của nước này tăng gần 40%. Trong bối cảnh đó, việc cá rô phi Việt Nam từng bước thâm nhập và duy trì được các đơn hàng thường xuyên tại Bờ Biển Ngà, một trong những thị trường trọng điểm của Trung Quốc, cho thấy dư địa tiếp cận thị trường khu vực đang dần được khai mở.
VASEP cho biết với Việt Nam, châu Phi được đánh giá là khu vực có sức tiêu thụ lớn và tương đối phù hợp với cơ cấu sản phẩm cá rô phi xuất khẩu hiện nay, trong đó cá nguyên con đông lạnh giữ vai trò chủ đạo. Thị trường này có đặc điểm nhạy cảm về giá và ưu tiên các sản phẩm cá nguyên con kích cỡ nhỏ, trung bình.
Do đó, theo VASEP, để gia tăng thị phần, doanh nghiệp cần chú trọng điều chỉnh kích cỡ, quy cách sản phẩm theo nhu cầu từng địa phương, đồng thời tối ưu chi phí logistics và nghiên cứu hệ thống phân phối tại mỗi quốc gia. Đây là những yếu tố quan trọng để duy trì đơn hàng và mở rộng thị trường xuất khẩu cá rô phi Việt Nam tại châu Phi.
