Từ sai phạm của Tập đoàn Mường Thanh, ĐBQH đề nghị cơ chế bảo vệ người mua nhà

Chiều 28/10, góp ý về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) , đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) quan tâm việc bảo vệ quyền lợi của người mua nhà tại các dự án có sai phạm.

“ Các dự án Mường Thanh tại Hà Nội đang được báo chí phản ánh đặt ra vấn đề rất đáng quan tâm là chủ đầu tư vi phạm về đất đai, quy hoạch, xây dựng nhưng người mua trả tiền lại phải chờ đợi kéo dài về mặt pháp lý, thậm chí đối diện với việc di dời, phá bỏ căn nhà vi phạm đó ”, ông An dẫn vụ việc.

Dẫn quy định tại dự thảo Luật về nghĩa vụ của chủ đầu tư dự án nhà ở thương mại, song đại biểu đánh giá các quy định này chưa phản ánh rõ trách nhiệm này.

Ông An đặt vấn đề nếu dự án chưa thể hoàn thiện pháp lý, chủ đầu tư không chấp hành, vi phạm pháp luật bị xử lý hoặc mất khả năng thanh toán thì người dân được bảo vệ bằng cơ chế gì trong luật này?

Từ thực tế trên, đại biểu An đề nghị bổ sung một điều riêng về giải quyết quyền lợi của người mua nhà tại các dự án có vi phạm pháp luật, áp dụng thống nhất cho nhà ở thương mại và các quy định có liên quan.

Trong điều luật được đề nghị bổ sung, đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị làm rõ 3 nhóm vấn đề.

Thứ nhất, phân định trách nhiệm, bảo vệ người mua không biết và không buộc phải biết về vi phạm; không mặc nhiên chuyển nghĩa vụ tài chính, chi phí khắc phục của chủ đầu tư sang cư dân. “ Không thể yêu cầu người dân tự kiểm tra những hồ sơ mà chỉ cơ quan quản lý Nhà nước mới có điều kiện tiếp cận ”, ông An nói.

Yêu cầu thứ hai là phân loại phương án xử lý. Theo ông An, công trình có thể khắc phục, được phép tồn tại thì phải có thời hạn hoàn thiện pháp lý và giải quyết giấy chứng nhận. Công trình buộc phá dỡ phải có phương án chỗ ở tạm thời, hoàn trả tiền, đổi nhà hoặc bồi thường phù hợp. Trường hợp nguy hiểm phải di dời ngay thì đồng thời bảo đảm chỗ ở và quyền lợi người dân.

Vấn đề thứ ba được đại biểu đề cập là nghĩa vụ bồi thường phải gắn với nguồn bảo đảm, cơ chế bảo toàn tài sản và xử lý khi chủ đầu tư mất khả năng thanh toán; xác định rõ cơ quan đầu mối; làm rõ quyền sở hữu căn hộ đối với những quyền sử dụng đất chung và quyền lợi khi xây lại chung cư.

Đề xuất kéo dài thời hạn hạn chế bán nhà ở xã hội lên 10 năm

Liên quan quy định về nhà ở xã hội, đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị làm rõ cơ chế kiểm soát chi phí và bảo đảm ưu đãi thực sự đến với người mua.

“ Phải công khai cơ cấu giá, kiểm soát việc phân bổ chi phí giữa phần nhà ở xã hội và phần thương mại; quy định trách nhiệm hậu kiểm, thời hạn hoàn trả chênh lệch khi giá quyết toán thấp hơn giá đã thu ”, ông An nói và đề nghị phải có giải pháp để xử lý dứt điểm tâm lý mua nhà xã hội để hưởng chênh lệch và đầu cơ, kiếm lợi.

Về chuyển nhượng, dự thảo Luật quy định sau 5 năm chỉ được bán lại cho đối tượng thuộc trường hợp được mua nhà ở xã hội, đại biểu đánh giá quy định này hướng tới chống đầu cơ, trục lợi.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng nếu chỉ hạn chế đối tượng mà không có cơ chế điều tiết giá, nhà ở xã hội vẫn có thể được chuyển nhượng với giá vượt khả năng chi trả của người cần nhà.

Từ đó, đại biểu đề xuất hai phương án.

Phương án thứ nhất là kéo dài thời hạn hạn chế chuyển nhượng nhà ở xã hội từ 5 năm theo dự thảo lên 10 năm. Sau thời hạn này, người mua được phép bán bình thường.

Phương án thứ hai là giữ quy định 5 năm như dự thảo nhưng hình thành một sàn giao dịch nhà xã hội để các đối tượng thuộc diện mua nhà xã hội được tham gia mua trên sàn này.

Theo đại biểu, cách làm này nhằm giải quyết tình trạng mua nhà ở xã hội để hưởng lợi từ chênh lệch giá, bảo đảm chính sách đến đúng đối tượng.

Về nhà ở cho lực lượng vũ trang Nhân dân, ông An phân tích đây là loại hình vừa mang tính an sinh, vừa là chính sách cán bộ, gắn với xây dựng lực lượng và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Tán thành áp dụng các ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng, nguyên tắc kiểm soát chi phí và giá của nhà ở xã hội đối với nhà cho lực lượng vũ trang, nhưng đại biểu An góp ý không nên bó cứng toàn bộ nhà ở lực lượng vũ trang vào cơ chế nhà ở xã hội, nhất là về hình thức đầu tư, điều kiện hưởng và thẩm quyền tổ chức thực hiện.

Ngày 28/10, HĐND TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù và biện pháp khắc phục hậu quả đối với các vi phạm đất đai, trật tự xây dựng tại 12 dự án của Tập đoàn Mường Thanh.

12 dự án thuộc diện xử lý gồm tổ hợp chung cư cao cấp và thương mại Bemes (CT6 Kiến Hưng), công trình hỗn hợp Đại Thanh, CT5 Tân Triều, khu nhà ở Xa La, các tòa CT11 và CT12 tại khu đô thị Kim Văn - Kim Lũ, các tòa hỗn hợp VP3, VP5, VP6 và 4 tổ hợp chung cư, dịch vụ thương mại HH1, HH2, HH3, HH4 thuộc khu vực hồ Linh Đàm.

Cụ thể, các vi phạm chủ yếu liên quan đến việc xây dựng không đúng quy hoạch, tăng diện tích sàn, chia nhỏ căn hộ và tăng số lượng căn hộ, kéo theo quy mô dân số vượt dự kiến.

Trong khi số căn hộ theo quy hoạch hoặc giấy phép xây dựng là 6.759, số căn hộ thực tế tại các dự án lên tới 24.943, tăng 18.184 căn. Tình trạng này gây áp lực lên hệ thống hạ tầng khu vực và ảnh hưởng đến chất lượng sống của cư dân.

Theo nghị quyết, chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, khắc phục hậu quả và thanh toán các chi phí phát sinh do hành vi vi phạm. Ngân sách Nhà nước không chi trả những khoản thuộc trách nhiệm của chủ đầu tư, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Việc bồi thường, hỗ trợ người phải di dời được ưu tiên thực hiện trước nghĩa vụ nộp lại số lợi bất hợp pháp và nghĩa vụ tài chính về đất đai của chủ đầu tư. Quyền khiếu nại, khởi kiện của tổ chức, cá nhân vẫn được bảo đảm theo quy định pháp luật.

Đối với công trình, hạng mục thuộc diện phải phá dỡ, chủ đầu tư có trách nhiệm lập phương án, bố trí kinh phí và tổ chức thực hiện.

Trong vòng 30 ngày kể từ khi quyết định buộc phá dỡ có hiệu lực, chủ đầu tư phải hoàn thành việc lựa chọn đơn vị tư vấn, bố trí kinh phí và công khai kế hoạch di dời, phá dỡ.

Nếu chủ đầu tư không tự giác chấp hành, UBND cấp xã tổ chức cưỡng chế; toàn bộ chi phí do chủ đầu tư chi trả. Quá trình phá dỡ phải bảo đảm an toàn cho người, tài sản, các công trình lân cận và vệ sinh môi trường.

Với những công trình được phép tồn tại có điều kiện, chủ đầu tư phải nộp lại số lợi bất hợp pháp từ phần xây dựng vi phạm.

Theo Anh Văn