Bong bóng AI Trung Quốc vỡ tung, 480 tỷ USD vốn hóa thị trường bốc hơi

Đà lao dốc của cổ phiếu công nghệ và bán dẫn Trung Quốc đang làm dấy lên lo ngại về bong bóng AI, khi định giá bị đẩy lên quá cao trong khi triển vọng nhu cầu còn nhiều bất định. Chỉ trong chưa đầy 4 tháng, đợt bán tháo đã cuốn bay khoảng 480 tỷ USD giá trị thị trường, giáng đòn vào nỗ lực của Bắc Kinh nhằm thúc đẩy người dân đầu tư vào chứng khoán để tài trợ cho ngành công nghệ.

Sự sụt giảm mạnh khiến chỉ số STAR 50, đại diện cho nhóm cổ phiếu công nghệ niêm yết tại Trung Quốc đại lục, mất khoảng 40% giá trị. Diễn biến này tạo thêm sức ép lên thị trường tài chính toàn cầu vốn đang bất ổn, đồng thời làm gián đoạn đà tăng kéo dài gần hai năm của chứng khoán Trung Quốc.

Chỉ số CSI 300, đại diện cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn tại Trung Quốc, cũng giảm khoảng 20% so với mức đỉnh hồi tháng 6. Đà đi xuống cho thấy những kỳ vọng từng thúc đẩy thị trường tăng mạnh nhờ các cam kết kích thích kinh tế đang dần suy yếu.

“Thị trường chứng khoán sau đó đã biến thành một cơn sốt đầu cơ điên cuồng. Và giờ chúng ta đang chứng kiến bong bóng vỡ”, ông Dong Baozhen, một nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh, nhận định.

Đợt đảo chiều này diễn ra sau khi cổ phiếu công nghệ Trung Quốc tăng vượt trội so với nhiều thị trường phương Tây và các nền kinh tế châu Á khác. Trong khi đó, tại Mỹ, làn sóng bán tháo cổ phiếu AI cũng góp phần khiến chỉ số Nasdaq giảm khoảng 6% so với mức cao kỷ lục thiết lập ba tuần trước đó.

Hiện chưa có một nguyên nhân duy nhất được xác định là tác nhân trực tiếp khiến nhà đầu tư Trung Quốc đồng loạt bán ra. Tuy nhiên, giới giao dịch cho rằng định giá quá cao, các rào cản thương mại và nguy cơ Mỹ cùng những quốc gia khác hạn chế thiết bị Trung Quốc trong các trung tâm dữ liệu đều góp phần gia tăng áp lực.

Theo Goldman Sachs, cổ phiếu liên quan đến AI chiếm khoảng 42% vốn hóa thị trường Trung Quốc và đóng góp 57% doanh thu của nhóm cổ phiếu loại A niêm yết tại đại lục cùng cổ phiếu loại H tại Hong Kong. Vì vậy, rất ít nhà đầu tư cá nhân có thể tránh khỏi tác động tiêu cực khi nhóm cổ phiếu này lao dốc, đặc biệt trong một thị trường vốn chịu ảnh hưởng lớn từ dòng tiền của nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Cổ phiếu công nghệ lao dốc, nhà đầu tư cá nhân chịu thiệt hại

Nhiều cổ phiếu công nghệ từng được săn đón tại Trung Quốc đang chứng kiến mức giảm sâu sau giai đoạn tăng nóng.

Unitree, nhà sản xuất robot có cổ phiếu được nhà đầu tư cá nhân đăng ký mua vượt mức 8.000 lần khi niêm yết, đã mất một nửa giá trị kể từ khi bắt đầu giao dịch vào tháng 8. Trong khi đó, cổ phiếu của nhà sản xuất chip CXMT giảm hơn 25% chỉ trong tháng vừa qua.

Hai doanh nghiệp bán dẫn MetaX Integrated Circuits và Moore Threads cũng chịu chung số phận. Sau khi tăng lần lượt khoảng 700% và 400% trong ngày giao dịch đầu tiên vào năm ngoái, cổ phiếu của cả hai đã giảm một nửa so với mức đỉnh hồi tháng 7.

Chen Wensheng, một chủ doanh nghiệp nhỏ kiêm nhà đầu tư tại Hải Nam, cho biết ông tham gia đợt tăng giá vì tin rằng các công ty như Unitree, vốn có sự hậu thuẫn của những quỹ liên quan đến nhà nước, nhận được sự hỗ trợ chính thức. Tuy nhiên, hiện ông cùng nhiều người bạn đang phải gánh chịu thua lỗ.

Sự thất vọng trước diễn biến của nhóm cổ phiếu công nghệ được kỳ vọng sẽ hưởng lợi từ định hướng phát triển của Bắc Kinh có thể khiến nhà đầu tư chuyển sang các tài sản phòng thủ. Điều này cũng tiềm ẩn nguy cơ làm chậm quá trình huy động vốn cổ phần của các doanh nghiệp công nghệ.

Áp lực bán còn lan sang những doanh nghiệp cung cấp linh kiện cho ngành AI. Cổ phiếu của Zhongji Innolight và Eoptolink, hai nhà sản xuất linh kiện quang học, đã giảm khoảng 60% so với các mức đỉnh đạt được trong tháng 6 và tháng 7. Một phần nguyên nhân đến từ việc Washington tiến gần hơn tới các biện pháp hạn chế những nhà cung cấp này bán thiết bị cho trung tâm dữ liệu tại Mỹ.

Dù đã giảm đáng kể, chỉ số STAR 50 vẫn được giao dịch ở mức khoảng 100 lần lợi nhuận sau thuế, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh gần 250 lần nhưng vẫn cao so với hệ số giá trên lợi nhuận khoảng 30 lần của Nasdaq 100. Chênh lệch này khiến giới đầu tư lo ngại đợt bán tháo có thể chưa kết thúc.

“Những gì đang xảy ra hiện nay sẽ khiến nhiều công ty không thể niêm yết trên sàn chứng khoán”, ông Hong Hao, đối tác quản lý kiêm giám đốc đầu tư tại Lotus Asset Management ở Hong Kong, nhận định.

Nỗ lực ổn định thị trường đối mặt thách thức

Diễn biến hiện tại trái ngược với nỗ lực của Bắc Kinh nhằm xây dựng một thị trường chứng khoán ổn định hơn, hạn chế những chu kỳ tăng nóng rồi lao dốc. Chính quyền đã tăng cường kiểm soát hoạt động sử dụng đòn bẩy và giao dịch tần suất cao, trong khi các nhà đầu tư được nhà nước hậu thuẫn từng bán cổ phiếu trong những đợt tăng mạnh nhằm kiềm chế đà tăng quá nóng.

Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC) hiện chưa đưa ra bất kỳ phản hồi nào. Đầu tháng này, Chủ tịch CSRC Wu Qing đã gặp các bên tham gia thị trường để lắng nghe đề xuất cải thiện thị trường vốn. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng sự tập trung quá lớn vào lĩnh vực công nghệ đang làm méo mó dòng vốn và tạo ra những mất cân đối trên thị trường.

“Việc quá chú trọng đến ‘nội dung công nghệ’, tức tỷ trọng của các công ty công nghệ trong giá trị thị trường của những chỉ số chính, dẫn đến sự sai lệch, thậm chí bóp méo hành vi của dòng vốn”, ông Leo Wang, đối tác tại Qianchuang Capital ở Bắc Kinh, cho biết. Theo ông, điều này đã tạo ra bong bóng nghiêm trọng trong một số lĩnh vực, đồng thời khiến những ngành khác chịu thiệt hại đáng kể.

Dù vậy, một số nhà đầu tư cho rằng đợt điều chỉnh hiện nay không quá bất ngờ và chưa chắc gây tổn hại đến các cải cách dài hạn của thị trường. Những cải cách này đã góp phần thúc đẩy lợi nhuận doanh nghiệp, đặc biệt là thu nhập, trong những năm gần đây.

Theo nghiên cứu của HSBC, các quỹ đầu tư châu Á nhìn chung vẫn nắm giữ tỷ trọng đáng kể cổ phiếu Trung Quốc, bất chấp hoạt động bán ra trong ba tháng qua. Goldman Sachs cũng đưa Innolight, CXMT cùng hàng chục cổ phiếu AI Trung Quốc khác vào danh sách khuyến nghị cập nhật hồi đầu tháng.

Trong khi đó, William Bratton, chiến lược gia tại BNP Paribas Securities, cho rằng đợt giảm giá hiện tại có thể mở ra cơ hội mua vào đối với những nhà đầu tư thận trọng. Tuy nhiên, tại Trung Quốc đại lục, nhiều người vẫn muốn chờ đợi hoặc chuyển hướng sang các ngành khác có mức định giá thấp hơn trước khi giải ngân.

Ông Wang Zhuo, đối tác tại Shanghai Zhuozhu Investment Management, cảnh báo các nhà sản xuất chip và nhà cung cấp AI Trung Quốc cuối cùng vẫn có thể rơi vào cuộc chiến giá cả tương tự những ngành sản xuất khác trong nước. “Không có ngoại lệ nào cả. Mọi bong bóng rồi cũng sẽ vỡ”, ông nói.

Theo Reuters

Hà Thu