Tốn công xin vào ngân hàng để rồi bị đuổi “phút mốt” vì AI: Nỗi đau của hàng nghìn nhân sự ngành tài chính khi công ty lãi kỷ lục nhưng vẫn sa thải lao động
Trong kỷ nguyên AI, sự tận hiến của nhân viên trở thành điều thừa thãi.
Bước chân vào những tòa nhà chọc trời tại Manhattan, ngồi trong văn phòng của Morgan Stanley từng là giấc mơ đỉnh cao của hàng triệu nhân sự ngành tài chính.
Thế nhưng, khi những con số lợi nhuận vừa chạm đỉnh kỷ lục, giấc mơ ấy lại biến thành cơn ác mộng khi 2.500 con người, những người đã đánh đổi thanh xuân cho các bản báo cáo, phải nhường chỗ cho trí tuệ nhân tạo (AI).
AI và sự tàn khốc cho giới nhân viên ngân hàng
Theo nguồn tin từ Reuters và Wall Street Journal, "gã khổng lồ" Morgan Stanley đã bắt đầu thực hiện đợt cắt giảm khoảng 3% tổng nhân sự toàn cầu. Đợt sa thải này không phân biệt đối xử: từ ngân hàng đầu tư (IB), giao dịch cho đến quản lý tài sản.
Dù các cố vấn tài chính (Financial Advisors) tạm thời nằm ngoài "vòng xoáy", nhưng việc các Private Banker (PB), những người vốn dựa vào mối quan hệ cá nhân sâu sắc với giới siêu giàu, bị ảnh hưởng đã khiến giới tài chính không khỏi bàng hoàng.
Điều trớ trêu là nó diễn ra ngay sau khi ngân hàng này công bố một năm kinh doanh đại thắng, với doanh thu và lợi nhuận cao chưa từng thấy.
Thông thường, sa thải là hệ quả của sự yếu kém. Nhưng tại Morgan Stanley, câu chuyện hoàn toàn ngược lại. Năm 2025 được đánh giá là một "năm biểu ngữ" (banner year) của ngân hàng này với doanh thu đạt mức kỷ lục. Riêng trong quý IV, lợi nhuận đã vượt xa kỳ vọng của các chuyên gia nhờ doanh thu mảng IB tăng vọt 47%, trong khi phí bảo lãnh phát hành nợ tăng gần gấp đôi.
Vậy tại sao một cỗ máy đang in tiền lại quyết định loại bỏ những bánh răng của nó?
Câu trả lời nằm ở chiến lược tái cấu trúc chi phí và sự trỗi dậy của công nghệ. Theo một báo cáo từ Bloomberg, tổng lượng nhân sự của sáu ngân hàng lớn nhất Mỹ bao gồm JPMorgan Chase, Bank of America, Morgan Stanley, Wells Fargo, Citigroup và Goldman Sachs đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 2021. Tính đến cuối tháng 12 năm ngoái, con số này chỉ còn khoảng 1,09 triệu người.
Để có một vị trí tại Wall Street, một cá nhân phải trải qua lộ trình học tập khắc nghiệt tại những đại học hàng đầu, những đêm trắng làm việc 100 giờ mỗi tuần và áp lực khủng khiếp từ các thương vụ tỷ USD.
Thế nhưng, sự tận hiến đó dường như chưa đủ để bảo vệ họ trước làn sóng tối ưu hóa. Câu trả lời của giới chủ rất đơn giản: Hiệu quả không còn đo bằng mồ hôi của nhân viên, mà bằng thuật toán.
Theo Fortune, tổng lượng nhân sự của sáu ngân hàng lớn nhất Mỹ (Big 6) đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 2021, dù họ vừa thu về 157 tỷ USD lợi nhuận ròng và chi tới 140 tỷ USD để mua lại cổ phiếu cho cổ đông.
Việc cắt giảm nhân sự trong khi tiền đầy túi cho thấy các ngân hàng đang ưu tiên tối ưu hóa lợi nhuận trên mỗi đầu người thông qua tự động hóa, thay vì duy trì bộ máy cồng kềnh như thời kỳ đại dịch.
Bóng ma thất nghiệp
Không chỉ có Morgan Stanley, làn sóng này đang lan rộng khắp giới công nghệ và tài chính. Block (công ty thanh toán của Jack Dorsey) vừa cắt giảm tới 4.000 vị trí (gần một nửa nhân sự) với mục tiêu đưa AI vào mọi ngóc ngách vận hành.
Coinbase hay Atlassian cũng không đứng ngoài cuộc chơi khi các CEO liên tục khẳng định: AI giúp kỹ sư làm trong vài ngày những việc mà trước đây cả đội nhóm phải mất vài tuần.
Báo cáo từ McKinsey ước tính rằng công nghệ AI có thể tạo ra thêm từ 200 tỷ USD đến 340 tỷ USD giá trị hàng năm cho ngành ngân hàng. Tuy nhiên, cái giá phải trả là sự biến mất của các công việc truyền thống. Không còn là những công việc chân tay, AI giờ đây đang tấn công trực diện vào các vị trí "cổ trắng" thu nhập cao: từ phân tích dữ liệu, nghiên cứu thị trường đến quản lý danh mục đầu tư.
Tại Morgan Stanley, việc các PB trong mảng quản lý tài sản bị sa thải là một lời cảnh báo đanh thép. Trước đây, niềm tin được xây dựng qua những buổi gặp mặt trực tiếp, nhưng giờ đây, các mô hình AI Agent đang bắt đầu thay thế một phần vai trò tư vấn và phân tích xu hướng, vốn là "vũ khí" độc quyền của con người.
Những nhân viên tài chính từng tự hào về kỹ năng phân tích của mình, nay chợt nhận ra họ đang thua cuộc trước một "cỗ máy" không bao giờ biết mệt mỏi.
Tệ hơn, sự hiệu quả mà AI mang lại đang tạo ra một khái niệm mới: "Ghost GDP" (GDP ma). Đây là tình trạng sản lượng kinh tế và năng suất vẫn tăng trưởng mạnh mẽ, nhưng dòng tiền không chảy ngược lại túi tiền của các hộ gia đình thông qua tiền lương, do nhân sự bị cắt giảm.
Citrini Research cảnh báo về một kịch bản "Left-tail Risk" (rủi ro hiếm gặp nhưng hậu quả cực lớn): Nếu giới chuyên gia thu nhập cao mất việc hàng loạt, sức mua của thị trường sẽ sụt giảm nghiêm trọng. Một khi tầng lớp tiêu dùng chủ lực này bị lung lay, nó có thể tạo ra hiệu ứng domino lên thị trường tín dụng, bảo hiểm và bất động sản, dẫn đến bất ổn tài chính toàn cầu.
Hiện tại, các CEO đang đứng trước hai lựa chọn nghiệt ngã: Hoặc dùng AI để sa thải nhân viên nhằm cắt giảm chi phí, hoặc giữ lại nhân viên nhưng ép họ làm việc với cường độ khủng khiếp hơn để cạnh tranh với máy móc.
Như bà Susan Li, Giám đốc Tài chính của Meta, đã thẳng thắn chia sẻ rằng: "Chúng tôi thực sự không biết quy mô tối ưu của một công ty trong tương lai sẽ là bao nhiêu".
Với các nhân viên tại Wall Street hiện nay, câu hỏi không còn là ngân hàng kiếm được bao nhiêu tiền, mà là liệu họ có còn chỗ đứng trong báo cáo nhân sự của năm kế tiếp hay không.
*Nguồn: WSJ, Fortune
