Microsoft từng lo ngại OpenAI “quay xe” sang Amazon: Hậu trường căng thẳng trước khoản đầu tư 1 tỷ USD

Những email nội bộ vừa được công bố từ vụ kiện giữa Elon Musk và Sam Altman đã hé lộ giai đoạn đầu đầy căng thẳng trong quan hệ giữa Microsoft và OpenAI. Trước khi trở thành đối tác chiến lược quan trọng nhất trong cuộc đua AI, Microsoft từng lo ngại OpenAI sẽ chuyển sang Amazon Web Services (AWS) và công khai chỉ trích nền tảng Azure.

Các tài liệu này cho thấy nội bộ Microsoft đã có nhiều tranh luận gay gắt về việc. Liệu công ty có nên tiếp tục rót hàng trăm triệu USD tài nguyên điện toán cho OpenAI hay không. Đặc biệt trong bối cảnh startup AI này liên tục yêu cầu thêm năng lực xử lý để mở rộng các dự án nghiên cứu tham vọng.

Từ bot Dota 2 đến khoản đầu tư tỷ USD

Mùa hè năm 2017, OpenAI gây chú ý lớn khi trình diễn một bot AI đánh bại game thủ chuyên nghiệp Dota 2. Thành công này khiến CEO Microsoft Satya Nadella gửi email chúc mừng Sam Altman. Nhưng phía OpenAI nhanh chóng tận dụng cơ hội để đề xuất một mối quan hệ hợp tác sâu rộng hơn nhiều.

Theo các tài liệu được công bố, OpenAI khi đó cần lượng tài nguyên điện toán khổng lồ để tiếp tục mở rộng dự án Dota 2. Altman cho biết quy mô hạ tầng mà họ cần có giá trị “khoảng 300 triệu USD theo giá niêm yết của Azure”. Con số này lập tức khiến nhiều lãnh đạo Microsoft lo ngại.

Jason Zander, người đứng đầu bộ phận Azure thời điểm đó, đã gửi email cho Nadella vào tháng 8/2017 với quan điểm khá thận trọng. Ông cho rằng để khoản đầu tư này có ý nghĩa về mặt kinh doanh. Microsoft sẽ phải tạo ra “hơn 500 triệu USD doanh thu gia tăng trực tiếp” từ thương vụ với OpenAI - điều mà công ty chưa chắc đạt được.

Microsoft từng nghi ngờ OpenAI trước thương vụ tỷ USD

Khi ấy, OpenAI vẫn chỉ là một phòng thí nghiệm AI đang thử nghiệm các mô hình chơi game, chưa phải thế lực đứng sau ChatGPT như hiện nay. Việc cấp hàng trăm triệu USD tín dụng điện toán cho một đối tác chưa chứng minh được khả năng thương mại hóa khiến nhiều lãnh đạo Microsoft tỏ ra dè dặt.

Không dừng lại ở đó, vài tháng sau Altman tiếp tục đưa ra đề xuất hợp tác mới liên quan tới Xbox. Theo Brett Tanzer, hiện là Phó Chủ tịch phụ trách giải pháp và hệ sinh thái Azure, OpenAI muốn xây dựng quan hệ đối tác với Xbox trong lĩnh vực game. Đồng thời công khai chia sẻ công nghệ và sở hữu trí tuệ để đổi lấy việc mở rộng tài trợ nghiên cứu Dota.

Nhóm Xbox được cho là có hứng thú với các cơ hội hợp tác, nhưng không đủ khả năng tự chi trả toàn bộ chi phí nghiên cứu AI khổng lồ mà OpenAI yêu cầu.

Nỗi sợ "bỏ đi" sang Amazon

Một trong những chi tiết đáng chú ý nhất trong loạt email nội bộ là nỗi lo của Microsoft về việc OpenAI có thể chuyển sang AWS - đối thủ lớn nhất của Azure trên thị trường điện toán đám mây.

Trong email gửi Nadella tháng 1/2018, Giám đốc công nghệ Microsoft Kevin Scott thừa nhận rằng. Ông chưa thật sự thấy rõ lợi ích mà Microsoft nhận được từ các dự án AI liên quan đến Dota 2. Ông thậm chí nghi ngờ những nghiên cứu này có giá trị thực tiễn ra sao với Microsoft.

Tuy nhiên, Scott lại đặc biệt lo ngại về hệ quả nếu OpenAI rời bỏ Azure. Ông viết rằng Microsoft cần cân nhắc “mặt trái về quan hệ công chúng” nếu từ chối tài trợ cho OpenAI, bởi startup này có thể “giận dỗi bỏ sang Amazon rồi nói xấu chúng ta và Azure trên đường đi”.

Cú bắt tay tỷ USD giữa Microsoft và OpenAI

Theo Scott, OpenAI khi đó đang nhanh chóng xây dựng uy tín trong cộng đồng AI, tuyển dụng nhân tài hiệu quả và có khả năng trở thành tiếng nói rất có ảnh hưởng trong ngành công nghệ. Chính vì vậy, Microsoft muốn OpenAI tiếp tục là bên ủng hộ Azure thay vì đứng về phía AWS.

Dù vậy, ngay cả Scott cũng chưa hoàn toàn tin rằng lợi ích hình ảnh và ảnh hưởng truyền thông đủ lớn để biện minh cho số tiền khổng lồ mà OpenAI yêu cầu. Những tranh luận này cho thấy Microsoft ban đầu chưa nhìn ra tiềm năng thương mại của OpenAI. Khi đó, cuộc đua AI vẫn chủ yếu xoay quanh bot chơi game và các thử nghiệm kỹ thuật, trước khi OpenAI tạo bước ngoặt với các mô hình ngôn ngữ tự nhiên.

Một năm sau, Kevin Scott đã thay đổi hoàn toàn quan điểm. Ông thừa nhận mình từng “coi thường” các nỗ lực AI của OpenAI và Google DeepMind trong giai đoạn hai công ty cạnh tranh tạo ra các màn trình diễn chơi game ấn tượng.

Scott cho biết ông bắt đầu thực sự ấn tượng khi OpenAI tập trung phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn. Đồng thời lo ngại Microsoft có thể tụt lại phía sau Google trong cuộc đua AI. Chỉ một tháng sau email này, Microsoft công bố khoản đầu tư 1 tỷ USD vào OpenAI - thương vụ mở đầu cho liên minh AI có ảnh hưởng lớn nhất ngành công nghệ trong nhiều năm qua.

Từ đó đến nay, quan hệ giữa hai công ty ngày càng khăng khít nhưng cũng dần trở nên phức tạp hơn. Microsoft tích hợp các mô hình OpenAI vào hàng loạt sản phẩm như Bing, Copilot, Azure AI hay bộ ứng dụng doanh nghiệp. Trong khi đó, OpenAI phụ thuộc lớn vào hạ tầng điện toán Azure để huấn luyện và vận hành các mô hình AI quy mô lớn.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc này gần đây bắt đầu xuất hiện dấu hiệu rạn nứt. Sau gần 7 năm hợp tác, OpenAI hiện phải đàm phán lại thỏa thuận với Microsoft để có thể đưa các mô hình AI, Codex và nhiều công cụ khác lên AWS. Diễn biến này gây chú ý bởi nó gần như phản ánh đúng nỗi lo mà Kevin Scott từng đề cập từ năm 2018.

Tháng trước, OpenAI còn thông báo với nhân viên rằng thỏa thuận hiện tại với Microsoft đã “hạn chế khả năng đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp”. Theo OpenAI, với nhiều khách hàng doanh nghiệp, nền tảng phù hợp hơn lại là Amazon Bedrock - dịch vụ AI do AWS cung cấp.

Điều này cho thấy dù Microsoft và OpenAI vẫn là đối tác chiến lược quan trọng, cán cân quyền lực giữa hai bên đang thay đổi đáng kể khi OpenAI ngày càng trở thành trung tâm của cuộc đua AI toàn cầu.

Những email nội bộ được tiết lộ lần này không chỉ cho thấy Microsoft từng hoài nghi OpenAI ra sao. Mà còn phản ánh cách các “ông lớn” công nghệ đã đánh giá thấp làn sóng AI tạo sinh trước khi ChatGPT bùng nổ và làm thay đổi toàn bộ ngành công nghiệp công nghệ thế giới.

*Nguồn: The Verge

Lại Dịu