Khai tử 4 nhà máy, phải thanh lý loạt tài sản, bán tháo cổ phần: Điều gì đang xảy ra tại Volkswagen?

Volkswagen chưa kịp dành 48 giờ ăn mừng thương vụ bán đứt mảng động cơ trị giá 10 tỷ Euro, đã gây chấn động ngành công nghiệp xe hơi bởi kế hoạch sa thải tới 100.000 nhân sự. Hãng xe lớn nhất nước Đức đang phải gồng mình chiến đấu trước sự trỗi dậy mạnh mẽ từ các thương hiệu Trung Quốc, đồng thời chật vật thích ứng với cuộc chuyển dịch sang kỷ nguyên xe điện.

Cụ thể, trong một nỗ lực quyết liệt nhằm đẩy nhanh tiến trình thắt chặt chi phí, tập đoàn Volkswagen (VW) đang lên kế hoạch cắt giảm tới 100.000 việc làm và khai tử hoạt động sản xuất tại 4 nhà máy ở quê nhà Đức. Đây là bước đi sống còn của hãng xe lớn nhất châu Âu nhằm duy trì sự tồn tại trước sức ép bành trướng thần tốc từ các đối thủ Trung Quốc.

Trước đó, gã khổng lồ có trụ sở tại Wolfsburg này đã vạch ra lộ trình cắt giảm 50.000 nhân sự tại Đức từ nay đến cuối năm 2030, đồng thời tuyên bố muốn thu hẹp quy mô sản xuất ô tô trong nước khoảng 500.000. Tuy nhiên, theo một nguồn tin am hiểu vấn đề, kế hoạch tái cơ cấu mới nhất có thể sẽ khiến lực lượng lao động của hãng bị thanh lọc thêm 50.000 người nữa.

Kế hoạch cắt giảm nhân sự chấn động dư kiến sẽ trở thành một trong những đợt thanh lọc lao động quy mô nhất, vượt xa cả cuộc khủng hoảng tàn khốc tại General Motors và IBM vào thập niên 1990. Giá cổ phiếu của Volkswagen đã bốc hơi gần một nửa kể từ khi CEO Blume lên nắm quyền vào tháng 9/2022.

Theo các chuyên gia, quyết định cắt giảm nhân sự kỷ lục và đóng cửa hàng loạt nhà máy của Volkswagen không chỉ là một chương tái cơ cấu nội bộ, mà còn là một giáng đòn mạnh vào nền kinh tế Đức và cấu trúc công nghiệp của toàn châu Âu.

Tác động trực tiếp và nặng nề nhất sẽ đổ dồn lên thị trường lao động và hệ thống an sinh xã hội của Đức. Việc 100.000 kỹ sư và công nhân lành nghề mất việc làm, kết hợp với sự đóng băng của 4 nhà máy chủ lực, sẽ tạo ra hiệu ứng domino làm tê liệt hàng ngàn doanh nghiệp cung ứng linh kiện vừa và nhỏ vệ tinh. Wolfsburg và các thành phố công nghiệp phụ thuộc vào VW có nguy cơ rơi vào suy thoái sâu sắc, làm rạn nứt mối quan hệ vốn mang tính biểu tượng giữa nghiệp đoàn lao động và giới chủ tại quốc gia này.

Ông Thomas Schaefer, người đứng đầu bộ phận thương hiệu của Volkswagen, cho rằng các nhà máy ở Đức đang hoạt động không hiệu quả và chi phí vận hành cao hơn từ 25-50% so với mục tiêu. Điều này đồng nghĩa một số nhà máy có chi phí gấp đôi so với đối thủ.

Về mặt chính trị, sự thu hẹp của biểu tượng công nghiệp Made in Germany sẽ làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin vào năng lực cạnh tranh của nền kinh tế số một châu Âu, tạo áp lực khổng lồ lên chính phủ trong việc định hình lại chính sách năng lượng và bảo hộ thương mại.

Nhiều chuyên gia đánh giá, bước lùi đau đớn của Volkswagen là lời thừa nhận muộn màng về sự thất bại của các hãng xe truyền thống trước làn sóng xe điện. Việc phải bán bớt tài sản và thắt lưng buộc bụng để sinh tồn cho thấy biên lợi nhuận của VW đã bị bóp nghẹt đến mức báo động.

Kế hoạch xóa sổ gần 1/6 trong tổng số 625.000 việc làm và khai tử 4 nhà máy tại Đức của VW lộ diện chưa đầy hai ngày sau khi hãng giành quyền sở hữu Everllence - thương vụ vốn đã thu hút sự thèm khát của các quỹ đầu tư mạo hiểm hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, chuyên gia phân tích Patrick Hummel từ ngân hàng ngân hàng đầu tư UBS cảnh báo, toàn bộ lợi nhuận thu về từ thương vụ này có nguy cơ bị thổi bay bởi chi phí đắt đỏ để vận hành kế hoạch tái cơ cấu mới.

“Nhiều khả năng chúng ta sẽ thấy các khoản chi phí tái cơ cấu bổ sung lên tới hàng tỷ Euro xuất hiện trong nửa cuối năm nay”, ông Hummel nhận định. “Dưới góc nhìn của các nhà đầu tư cổ phiếu, mọi sự hào hứng xung quanh thương vụ Everllence về cơ bản đã tan thành mây khói”.

Được biết, Volkswagen đã phát tín hiệu cho thấy họ có thể thanh lý thêm các tài sản không cốt lõi, bao gồm cổ phần tại công ty sản xuất pin PowerCo và đơn vị xe tự lái ADMT. Trước đó, hãng cũng đã cắt giảm tỷ lệ sở hữu tại nhánh sản xuất xe tải Traton.

Một nguồn tin thân cận với công ty nhận định: “Góc nhìn lạc quan là VW sẽ dùng số tiền bán tài sản này để tái đầu tư vào công nghệ mới, còn góc nhìn hoài nghi là nguồn tiền này sẽ chỉ đơn thuần được dùng để nuôi béo bộ máy vận hành vốn đã quá kém hiệu quả”.

“Các kế hoạch này vượt xa dự đoán của thị trường”, ông Daniel Schwarz, một nhà phân tích tại Stifel, nhận xét. “Tôi cho rằng điều này phản ánh sự kết hợp của nhiều yếu tố bất lợi: cạnh tranh tại Trung Quốc, nhu cầu yếu ở châu Âu, đặc biệt là xe điện và các quy định ngày càng chặt chẽ”.

Trước đó, Volkswagen đã ghi nhận sự sụt giảm doanh số toàn cầu trong quý I/2026, chủ yếu do tình hình kinh doanh khó khăn tại hai thị trường trọng điểm dù thị trường châu Âu có dấu hiệu phục hồi.

Theo số liệu công bố ngày 13/4, hãng đã giao khoảng 2 triệu xe trong ba tháng đầu năm 2026, giảm khoảng 4% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, doanh số xe điện tại Mỹ giảm tới 80%, phản ánh những thách thức lớn trong quá trình chuyển đổi sang xe điện của tập đoàn.

Ông Marco Schubert, Giám đốc bán hàng của Volkswagen, cho biết sự suy giảm chung của thị trường Mỹ đã tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh của tập đoàn. Tại Mỹ, việc chấm dứt các chương trình hỗ trợ xe điện dưới thời Tổng thống Donald Trump cùng với những khó khăn về thuế quan đã làm giảm đáng kể nhu cầu.

Có thể thấy, Volkswagen đang đối mặt với những thách thức mang tính cấu trúc, bao gồm áp lực cạnh tranh, biến động chính sách tại Mỹ và chi phí chuyển đổi sang xe điện. Triển vọng phục hồi trong năm nay sẽ phụ thuộc lớn vào hiệu quả của chiến lược sản phẩm mới cũng như diễn biến của môi trường kinh tế và chính trị toàn cầu.

Theo: Financial Times, The New York Times

Vũ Anh