GS Vũ Minh Giang: Trải nghiệm thực tế ảo ‘Trở về thời khắc thiêng liêng’ ở quê Bác sẽ tạo cảm xúc mạnh mẽ

GS.TSKH. Vũ Minh Giang đánh giá cao ý nghĩa chương trình thực tế ảo “Trở về thời khắc thiêng liêng” được tổ chức tại khuôn viên sân khấu Nhà Lá, Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, Nghệ An. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Lễ hội Làng Sen 2026, nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026).

- Thưa Giáo sư, từ góc độ nghiên cứu lịch sử, Làng Sen có dấu ấn thế nào trong cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đặc biệt trong quá trình hình thành nhân cách và tư tưởng của Người?

Trong quá trình hình thành nhân cách của một con người, những năm tháng ấu thơ giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đó là giai đoạn con người tiếp nhận một cách tự nhiên, sâu sắc và gần như toàn diện nhất những gì diễn ra xung quanh mình. Những ảnh hưởng ấy có thể đến từ gia đình, nếp sống, phong tục, cảnh sắc quê hương và văn hóa nơi lớn lên.

Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng vậy. Những gì chúng ta thấy ở Người sau này – từ nhân cách, tâm hồn, phong thái, cung cách đều in đậm dấu ấn của Làng Sen, quê hương của Người. Có thể nói, không gian văn hóa của xứ Nghệ, của Làng Sen đã góp phần rất quan trọng tạo nên cốt cách Hồ Chí Minh.

Người rời Tổ quốc từ năm 1911 để ra đi tìm đường cứu nước và mãi đến năm 1941, tức là sau 30 năm mới về nước. Trong suốt quãng thời gian ấy, Bác tiếp xúc với nhiều nền văn hóa khác nhau, nhưng những giá trị quê hương vẫn luôn hiện hữu rất sâu đậm trong con người Người.

Từ giọng nói xứ Nghệ cho đến những món ăn dân dã như cá kho, rau cà… tất cả đều gợi nhắc rất rõ về quê hương. Đó không chỉ là ký ức cá nhân mà còn là những giá trị văn hóa đã thấm sâu vào tâm hồn Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những điều ấy góp phần nuôi dưỡng tình yêu quê hương, tình yêu dân tộc và tình yêu đất nước.

- Thưa Giáo sư, sau khi được tổ chức tại Hà Nội và thu hút đông đảo người dân tham gia, chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” tiếp tục được đưa về Nghệ An – quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Việc mang một trải nghiệm lịch sử đặc biệt như vậy có ý nghĩa thế nào, thưa ông?

Trong tiến trình lịch sử Việt Nam, khoảnh khắc Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945 được xem là một “thời khắc vàng” của dân tộc. Đó là khoảnh khắc khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra một kỷ nguyên độc lập cho dân tộc.

Dù thời lượng của sự kiện ấy không dài, nhưng mỗi lần xem lại tư liệu, nghe lại giọng nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh đều mang đến cho người Việt Nam những xúc cảm rất đặc biệt. Đó là cảm xúc chạm đến chiều sâu tâm thức dân tộc, khơi dậy tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và tình cảm thiêng liêng dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trước đây chúng ta chủ yếu tiếp cận khoảnh khắc lịch sử ấy thông qua những hình thức truyền thống như tranh ảnh, phim tư liệu hoặc ghi âm. Với chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng”, bằng công nghệ thực tế ảo, sự kiện lịch sử này đã được tái hiện theo một cách hoàn toàn khác, tạo ra trải nghiệm sống động và giàu cảm xúc hơn.

Tôi từng trực tiếp trải nghiệm chương trình và nhận thấy nhiều người thực sự xúc động. Họ có cảm giác như được quay ngược thời gian, trở về ngày 2/9/1945, đứng giữa Quảng trường Ba Đình, hòa vào dòng người năm ấy, ngước nhìn Chủ tịch Hồ Chí Minh trên lễ đài và lắng nghe giọng đọc Tuyên ngôn Độc lập rất chân thực.

Đó là thành công lớn của công nghệ khi giúp lịch sử trở nên sống động và gần gũi hơn.

Tôi tin rằng khi chương trình được tổ chức tại Nghệ An – quê hương của Bác, hiệu ứng cảm xúc sẽ còn mạnh mẽ hơn rất nhiều. Người dân xứ Nghệ khi được trải nghiệm khoảnh khắc lịch sử ấy chắc chắn sẽ có những rung động rất đặc biệt. Đây là một sáng kiến rất đáng khích lệ.

- Nghệ An không chỉ là quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn là vùng đất giàu truyền thống yêu nước, từng ghi dấu phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. Điều đó tạo thêm chiều sâu cho chương trình như thế nào khi được tổ chức tại đây?

Xứ Nghệ từ lâu được xem là vùng đất địa linh nhân kiệt. Trong suốt chiều dài lịch sử, nơi đây đã sản sinh nhiều nhân vật kiệt xuất, ở nhiều phương diện. Khi đất nước có giặc ngoại xâm, Nghệ An cũng là nơi xuất hiện nhiều lãnh tụ, nhiều phong trào đấu tranh rất kiên cường.

Đặc biệt, từ khi có Đảng lãnh đạo cách mạng, Nghệ An tiếp tục đóng góp nhiều cán bộ xuất sắc cho đất nước và đặc biệt là Chủ tịch Hồ Chí Minh – vị lãnh tụ kiệt xuất của dân tộc Việt Nam.

Những giá trị lịch sử, văn hóa ấy vốn đã được phản ánh qua nhiều công trình nghiên cứu, sách vở và tác phẩm nghệ thuật. Tuy nhiên, việc tái hiện thời khắc Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập bằng công nghệ hiện đại sẽ tạo thêm một cách tiếp cận mới mẻ và giàu sức lan tỏa hơn đối với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Tôi cho rằng đây không chỉ là một sản phẩm văn hóa đặc sắc mà còn có thể mở ra hướng đi mới trong việc ứng dụng công nghệ để tái hiện lịch sử, làm phong phú thêm đời sống văn hóa và truyền thống lịch sử của xứ Nghệ.

- Nhìn lại hành trình của chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” từ năm 2025 đến nay, Giáo sư đánh giá như thế nào về sức lan tỏa của một mô hình kết hợp giữa lịch sử và công nghệ?

Những giá trị lịch sử vẫn luôn tồn tại và được lưu giữ qua nhiều thế hệ. Tuy nhiên, cách con người tiếp cận và truyền tải lịch sử thì luôn có thể đổi mới, đặc biệt trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển rất mạnh mẽ hiện nay.

Ngày nay, công nghệ cho phép con người tái hiện những điều trước đây vốn rất khó hình dung hoặc khiến các tác phẩm lịch sử trở nên sống động, hấp dẫn và dễ tiếp cận hơn.

Tôi cho rằng chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” là một bước mở đầu rất đáng chú ý cho xu hướng kết hợp giữa lịch sử và công nghệ.

Từ nền tảng này, chương trình hoàn toàn có thể tiếp tục được phát triển và hoàn thiện hơn nữa. Ví dụ như mở rộng không gian trải nghiệm, tăng chiều sâu cảm xúc, bổ sung thêm các yếu tố âm thanh, ánh sáng, tương tác… để người xem có cảm giác chân thực hơn.

Quan trọng hơn, từ mô hình này, chúng ta hoàn toàn có thể tái hiện nhiều sự kiện lịch sử quan trọng khác của dân tộc bằng công nghệ hiện đại. Điều đó sẽ giúp công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, có cơ hội tiếp cận lịch sử theo cách trực quan, gần gũi và giàu cảm xúc hơn.

Tôi tin rằng sau thành công của chương trình Trở về thời khắc thiêng liêng, trong tương lai sẽ còn có thêm nhiều công trình tương tự với sức lan tỏa mạnh mẽ hơn nữa.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!

Theo Lê Chi