Đằng sau cơn sốt phim ngắn Reels/TikTok: AI đang "tái cấu trúc" ngành sản xuất phim ngắn Trung Quốc như thế nào?
Không còn dừng lại ở thử nghiệm, các studio phim ngắn Trung Quốc đang chứng kiến một cuộc đại phẫu: AI xâm nhập toàn bộ dây chuyền sản xuất, biến ngành giải trí 25 tỷ USD thành công xưởng tự động hóa khổng lồ và đe dọa sinh kế hàng trăm nghìn lao động
Cuộc cách mạng "siêu tốc": 95% bộ phim là do AI tạo ra
Trong bối cảnh các nền tảng video ngắn như TikTok, ReelShort hay DramaBox bùng nổ toàn cầu, dòng phim drama siêu ngắn (1-2 phút/tập) với các tình tiết "dồn dập" đang là mỏ vàng mới. Tuy nhiên, áp lực phải ra tập mới liên tục cùng bài toán tối ưu chi phí đã khiến các nhà sản xuất Trung Quốc thay đổi phương pháp làm phim.
Theo dữ liệu từ Hiệp hội Dịch vụ Phát thanh Truyền hình Mạng Trung Quốc (CNSA), chỉ tính riêng trong Quý 1/2026, thị trường này đã ghi nhận khoảng 128.000 bộ phim ngắn được phát hành. Điều đáng kinh ngạc là 95% trong số đó được tạo ra hoàn toàn bằng AI. Chỉ trong một quý, số lượng phim phát hành đã gấp 3 lần tổng sản lượng của cả năm 2025.
128.000 bộ phim ngắn được phát hành trong quý 1/2026, trong đó 95% là do AI sản xuất (Ảnh: CNN)
Nếu như trước đây, một bộ phim ngắn 80–100 tập cần một ê-kíp hàng chục người làm việc trong nhiều tuần với chi phí từ hàng chục đến hàng trăm nghìn USD, thì các công cụ thế hệ mới như Seedance hay Wan 3.0 đã nén thời gian và ngân sách xuống mức tối thiểu. Chi phí sản xuất 1 phút video AI hiện chỉ còn khoảng 90 - 120 USD, tương đương chưa tới 10% so với việc quay phim truyền thống bằng người thật trước đó. Ngoài ra tốc độ sản xuất công nghiệp cũng được cải thiện rõ rêt. Từ khâu lên kịch bản, vẽ bối cảnh, tạo hình nhân vật đến dựng video đều diễn ra tự động. Riêng trong giai đoạn cao điểm, trung bình mỗi ngày thị trường Trung Quốc tung ra khoảng 470 bộ phim ngắn AI-native.
Diễn viên thật bị ép "bàn giao nhân dạng" trước khi sa thải
Điểm đột phá và cũng là mảng tối đáng ngại nhất trong làn sóng này là việc thay thế hoàn toàn con người bằng AI. Nhiều studio tại Thượng Hải và Thâm Quyến khi xuất khẩu phim ngắn sang thị trường Âu - Mỹ hay Đông Nam Á đã ứng dụng triệt để AI để hoán đổi khuôn mặt (face-swapping) và lồng tiếng tự động, giúp một bộ phim Trung Quốc có thể "biến hình" thành một bộ phim địa phương chỉ trong vài ngày.
Ứng dụng triệt để AI một bộ phim Trung Quốc có thể "biến hình" thành một bộ phim bản địa (ẢNH: CNN)
Tuy nhiên, bài toán tối ưu hóa biên lợi nhuận này đang tạo ra một cuộc khủng hoảng lao động thực sự. Nhiều diễn viên và người làm nghệ thuật trước khi bị sa thải đã chịu áp lực phải thực hiện quy trình "bàn giao nhân dạng" (distill) - tức là quét lại toàn bộ giọng nói, khuôn mặt và biểu cảm của mình để nạp vào hệ thống AI của công ty. Sau khi ký biên bản bàn giao dữ liệu nhân dạng, họ rời đi, nhưng "bản sao AI" của họ vẫn tiếp tục ở lại đóng phim mà studio không tốn thêm một đồng chi phí nào.
Ngành sản xuất phim ngắn Trung Quốc hiện đang trực tiếp tạo ra việc làm cho khoảng 690.000 người. Khi cán cân kinh tế nghiêng hẳn về phía AI với chi phí chỉ 90 USD/phút, hàng trăm nghìn diễn viên, biên kịch, quay phim và đội ngũ hậu kỳ đang bị đẩy ra khỏi cuộc chơi chỉ trong một thời gian ngắn.
"Mặt tối" của quá trình sản xuất và tương lai của ngành giải trí
Việc sử dụng AI vào toàn bộ quy trình không đơn thuần chỉ là xu hướng, mà hiện tại đã trở thành tư duy vận hành kiểu mới của các công ty sản xuất nội dung số: Thử nghiệm kịch bản với chi phí siêu rẻ, dựa vào dữ liệu theo thời gian thực của ứng dụng để đo tỷ lệ giữ chân người xem và kích thích nạp tiền mua tập mới.
Dẫu vậy, việc phụ thuộc 95% vào AI đang để lại những hệ lụy lớn cho ngành sản xuất nội dung này. Kịch bản bị trùng lặp, nội dung chạy theo thuật toán dễ gây nhàm chán và thiếu đi chiều sâu cảm xúc chân thực của con người khiến chất lượng nội dung ngày càng bị "mì ăn liền hóa".
Ngoài ra, việc sử dụng khuôn mặt, giọng nói của diễn viên thực tế để huấn luyện mô hình AI khi chưa được sự đồng thuận rõ ràng cũng đang là "quả bom hẹn giờ" về mặt pháp lý cho các nền tảng phát hành.
Các Studio tại Trung Quốc đang sử dụng khuôn mặt, giọng nói của diễn viên thực tế để huấn luyện mô hình AI (Ảnh: CNN)
Các vụ tranh chấp lao động liên quan đến quyền sở hữu dữ liệu AI đang gia tăng trong thời gian gần đây.
Sự bùng nổ của phim ngắn AI từ Trung Quốc cho thấy một thực tế phũ phàng, trong cuộc đua giải trí số, khi sản phẩm AI đạt đến ngưỡng đủ dùng với giá siêu rẻ, rào cản kinh tế sẽ đè bẹp các giá trị sản xuất truyền thống. Đây không chỉ là câu chuyện của riêng thị trường Trung Quốc, mà là lời cảnh báo trực tiếp đến ngành công nghiệp sáng tạo toàn cầu về một tương lai mà con người phải tự đào tạo chính bản sao AI để thay thế chính mình./