Cuộc chiến lì xì AI ở Trung Quốc: Khi một cốc trà sữa miễn phí làm rung chuyển trật tự công nghệ
Thay vì phát tiền mặt đơn thuần, Alibaba đã tung một nước đi táo bạo: dành ngân sách lên tới 3 tỷ tệ (xấp xỉ 450 triệu USD, tương đương gần 11.600 tỷ đồng) để mời người tiêu dùng uống trà sữa miễn phí.
Mùa Tết Nguyên Đán tại Trung Quốc từ lâu đã là thời điểm vàng để các tập đoàn công nghệ chi tiền thu hút người dùng mới. Vào năm 2014, Tencent từng tạo nên bước ngoặt lịch sử khi tính năng lì xì đỏ của WeChat Pay đánh chiếm thị phần thanh toán trong chớp mắt. Đến nay, sàn đấu truyền thống ấy đã nâng cấp lên một chiến trường hoàn toàn mới: Trí tuệ nhân tạo (AI).
Thay vì phát tiền mặt đơn thuần, Alibaba đã tung một nước đi táo bạo: dành ngân sách ước tính lên tới 3 tỷ tệ (khoảng 447 triệu USD, tương đương gần 11.608 tỷ đồng) để mời người tiêu dùng uống trà sữa miễn phí.
Cơn sốt trà sữa làm nghẽn mạng và bài toán "giao dịch 39 đồng"
Chiến dịch được kích hoạt thông qua ứng dụng trợ lý ảo Tongyi Qianwen (Thông Nghĩa Thiên Vấn hay Qwen) của Alibaba. Mỗi người dùng được tặng một phiếu giảm giá 25 tệ (gần 97.000 đồng), vừa đủ để đổi một ly thức uống tại các chuỗi cửa hàng liên kết qua mạng lưới bán lẻ Taobao và ứng dụng giao hàng Ele.me.
Điều kiện duy nhất là người dùng không tự tay bấm mua, mà phải giao toàn bộ quy trình đặt hàng cho AI thực hiện. Khi hoàn tất, khách hàng chỉ cần thanh toán mức phí danh nghĩa là 0,01 tệ (chưa tới 39 đồng). Đây là giải pháp kỹ thuật có chủ đích để cổng thanh toán Alipay ghi nhận một giao dịch tài chính hợp lệ ngoài đời thực, đồng thời kích hoạt ủy quyền tài khoản mà không tạo rào cản chi phí cho khách hàng.
Theo dữ liệu theo dõi thị trường ứng dụng từ Qimai và chuyên trang công nghệ 36Kr, cơn sốt bùng nổ gần như ngay lập tức. Lượng truy cập dồn dập khiến máy chủ đặt hàng của Tongyi Qianwen có thời điểm quá tải cục bộ. Hàng đoàn shipper tập trung đông nghẹt trước các chuỗi đồ uống lớn để lấy nước, đẩy lượng đơn hàng của nhiều thương hiệu F&B tăng vọt gấp nhiều lần ngày thường.
Sức hút này lập tức đưa Tongyi Qianwen vươn lên vị trí số 1 trên bảng xếp hạng App Store Trung Quốc, vượt qua Yuanbao của Tencent vốn trước đó vừa chi 1 tỷ tệ (gần 3.870 tỷ đồng, tương đương khoảng 149 triệu USD) tiền lì xì. Chiến dịch viral đến mức ứng dụng nhắn tin WeChat phải chặn các liên kết chia sẻ từ đối thủ với lý do ngăn chặn hành vi làm gián đoạn trải nghiệm người dùng.
Bước nhảy vọt từ "AI trò chuyện" sang "AI hành động"
Điều khiến giới kinh doanh chú ý không nằm ở số tiền chi ra, mà nằm ở cách Alibaba giải bài toán khó nhất của ngành: làm sao để người dùng phổ thông thực sự thấy AI hữu ích?
Phần lớn chatbot hiện nay chỉ đóng vai trò cố vấn thông tin. Nếu người dùng nhập câu lệnh nhờ mua đồ, AI thông thường chỉ dừng lại ở việc gợi ý danh sách quán ngon hoặc trả về đường link dẫn sang ứng dụng khác. Tongyi Qianwen thì khác, ứng dụng này vận hành theo mô hình Agentic AI, hiểu đơn giản là "trợ lý AI biết tự hành động".
Người dùng chỉ cần ra lệnh bằng giọng nói, AI sẽ tự định vị cửa hàng gần nhất, hỏi rõ khẩu vị đường đá, tự động áp mã ưu đãi và hoàn tất quy trình trừ tiền ngay trong giao diện trò chuyện mà không cần thoát app. Thay vì giải thích những khái niệm kỹ thuật trừu tượng, Alibaba chọn cách trực quan nhất: biến câu lệnh AI thành một ly trà sữa trao tận tay khách hàng sau 20 phút.
Vũ khí hệ sinh thái mà đối thủ không dễ sao chép
Một mô hình thuật toán AI có thể được huấn luyện và sao chép nhanh chóng, nhưng năng lực đưa sản phẩm vật lý đến tận cửa nhà người dùng trong nửa giờ đòi hỏi một hạ tầng khổng lồ phía sau.
Alibaba giành ưu thế áp đảo nhờ sở hữu một hệ sinh thái khép kín đã hoàn thiện qua nhiều năm: hạ tầng bán lẻ tức thì của Taobao Instant Commerce, mạng lưới hàng triệu tài xế Ele.me và giải pháp bảo mật của ví điện tử Alipay. Khi các đối thủ chỉ dừng lại ở việc tặng tiền số vào ví ảo, Alibaba biến trí tuệ nhân tạo thành công cụ tiêu dùng ngoài đời thực.
Theo phân tích từ National Business Daily, thách thức tiếp theo sau chiến dịch trợ giá này là tỷ lệ giữ chân người dùng. Khi các phiếu quà tặng kết thúc, thói quen nhờ AI mua sắm có còn được duy trì hay không vẫn là bài toán đường dài. Dẫu vậy, nước cờ của Alibaba đã xác lập một tiêu chuẩn mới cho toàn ngành: cuộc đua AI trong tương lai sẽ không chỉ đo đếm bằng độ thông minh trên màn hình, mà bằng năng lực trực tiếp giải quyết các nhu cầu thiết thực của đời sống thường nhật.