Cú trượt dài của thần đồng 14 tuổi đỗ đại học, 18 tuổi bị buộc thôi học

Vương Tư Hàm sinh năm 1991 trong một gia đình công nhân bình thường ở Thẩm Dương, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc. Cha mẹ anh đều chỉ học hết THCS, gia đình không có điều kiện kinh tế đặc biệt. Thế nhưng ngay từ nhỏ, Vương Tư Hàm đã bộc lộ khả năng học tập nổi bật.

Năm 10 tuổi, cậu thi đỗ vào lớp thiếu niên của Trường THPT Dục Tài Đông Bắc, một mô hình dành cho những học sinh có năng lực đặc biệt. Khi ấy, Vương Tư Hàm mới chỉ học hết lớp 3 nhưng sau đó hoàn thành chương trình THCS và THPT chỉ trong 4 năm.

Năm 2005, khi mới 14 tuổi, Vương Tư Hàm tham dự kỳ thi đại học và đạt 572 điểm, cao hơn điểm chuẩn khoảng 60 điểm. Cậu trúng tuyển ngành Tự động hóa của Đại học Công nghiệp Thẩm Dương. Một thiếu niên 14 tuổi bước vào giảng đường đại học nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của truyền thông Trung Quốc, còn gia đình cũng đặt nhiều kỳ vọng vào tương lai của cậu.

Nhưng chính bước nhảy quá dài ấy cũng khiến Vương Tư Hàm phải đối diện với một môi trường mà tuổi đời và trải nghiệm của cậu chưa thực sự sẵn sàng. Trong khi bạn bè cùng trang lứa vẫn đang học phổ thông, những người ngồi cạnh Vương Tư Hàm ở giảng đường phần lớn lớn hơn cậu vài tuổi. Những cuộc trò chuyện của họ về cuộc sống, xã hội hay những vấn đề ngoài sách vở cũng trở thành khoảng cách mà cậu khó bước qua.

Sau này, khi nhìn lại quãng thời gian ấy, Vương Tư Hàm từng mô tả cuộc sống học tập của mình bằng một cách rất đặc biệt: thời trung học gần như chỉ có học và ngủ, còn cuộc sống đại học là “đọc sách và ngồi thẫn thờ”. Anh cho biết mình từng phải dành phần lớn thời gian cho việc học, mỗi ngày chỉ ngủ khoảng 4-5 tiếng, thậm chí lúc ăn cũng tranh thủ đọc sách.

Ở tuổi 14, Vương Tư Hàm có thể sở hữu lượng kiến thức vượt xa bạn bè cùng tuổi, nhưng điều đó không đồng nghĩa cậu đã có đủ kỹ năng sống, khả năng giao tiếp hay sự trưởng thành về cảm xúc của một sinh viên đại học. Những thứ tưởng như rất bình thường với một người 18 hoặc 19 tuổi lại trở thành thử thách lớn đối với một cậu bé vừa rời ghế nhà trường phổ thông.

Cú sốc lớn nhất lại đến từ gia đình. Cha Vương Tư Hàm vốn phải làm thêm nhiều công việc để hỗ trợ con trai học tập. Sau khi Vương Tư Hàm thi đỗ đại học, cha anh qua đời vì bệnh và tình trạng sức khỏe suy kiệt. Chính Vương Tư Hàm từng nói rằng sau khi cha mất, anh không thể tiếp tục học tập như trước.

Biến cố ấy chưa phải tất cả. Trong những năm tiếp theo, bà nội, cô và bác của Vương Tư Hàm cũng lần lượt qua đời. Một thiếu niên vốn đã phải sống xa gia đình, khó hòa nhập với môi trường đại học nay lại liên tiếp đối diện với những mất mát. Anh từng chia sẻ rằng mình cảm thấy cô đơn và sợ hãi, không biết phải lý giải những biến cố ấy như thế nào.

Từ đây, việc học của Vương Tư Hàm ngày càng sa sút. Ngay sau năm nhất, anh đã có hơn 3 môn không đạt và bị yêu cầu học lại năm đó. Những năm tiếp theo, kết quả tiếp tục đi xuống. Đến kỳ thi tốt nghiệp năm 2005, Vương Tư Hàm gần như không thể hoàn thành các môn chuyên ngành. Anh bỏ thi nhiều môn, khiến điểm số được ghi nhận bằng 0; cuối cùng chỉ có môn tiếng Anh đạt yêu cầu. Khi ấy, anh đã 18 tuổi và lẽ ra chuẩn bị tốt nghiệp đại học, nhưng thay vào đó lại nhận quyết định “buộc thôi học” từ nhà trường.

Cú trượt ấy khiến câu chuyện về “thần đồng 14 tuổi” một lần nữa trở thành tâm điểm của truyền thông Trung Quốc. Người từng được ca ngợi vì hoàn thành chương trình học với tốc độ vượt xa bạn bè giờ lại không thể hoàn thành nổi chương trình đại học. Khoảng cách giữa hai hình ảnh ấy khiến nhiều người đặt câu hỏi: Vì sao một đứa trẻ có thành tích học tập xuất sắc lại có thể gặp khó khăn đến vậy khi bước vào đại học?

Những người trực tiếp theo dõi Vương Tư Hàm khi đó đưa ra nhiều nguyên nhân. Lãnh đạo khoa nơi anh theo học cho rằng việc tuổi còn quá nhỏ, khó thích nghi với môi trường đại học, cộng thêm biến cố cha qua đời và động lực học tập suy giảm là những yếu tố khiến thành tích của anh ngày càng đi xuống.

Nhìn lại hành trình ấy, vấn đề không đơn giản nằm ở việc một “thần đồng” bỗng nhiên học kém. Vương Tư Hàm từng được đẩy đi rất nhanh trên con đường học tập: 10 tuổi vào lớp thiếu niên, chỉ trong vài năm hoàn thành chương trình phổ thông rồi 14 tuổi bước vào đại học. Nhưng trong khi kiến thức được rút ngắn về thời gian, những trải nghiệm khác của tuổi thơ và tuổi thiếu niên thì không thể dễ dàng tăng tốc theo.

Anh từng thừa nhận mình không giỏi giao tiếp với bạn bè. Những người xung quanh có thể nói chuyện về những điều mà anh không biết, còn anh dần trở nên im lặng. Khi gặp biến cố lớn như cái chết của cha, anh cũng không biết phải tự điều chỉnh cảm xúc của mình như thế nào. Một bài viết đương thời từng nhận xét rằng việc học vượt quá nhanh khiến Vương Tư Hàm thiếu hụt những trải nghiệm đời sống mà một người cùng tuổi thường có.

Sau khi rời trường, câu chuyện của Vương Tư Hàm không hoàn toàn kết thúc ở đó. Gia đình anh khi ấy gặp nhiều khó khăn về kinh tế. Chính quyền địa phương đã hỗ trợ gia đình, trong khi một doanh nghiệp ở Thẩm Dương tạo điều kiện để anh vừa làm việc vừa tiếp tục học. Cuối năm 2005, truyền thông Trung Quốc đưa tin Vương Tư Hàm đã quay lại trường và bắt đầu học lại từ năm nhất, đồng thời tập làm những việc trước đây anh ít phải tự mình làm như giặt quần áo và giao tiếp với bạn bè.

Câu chuyện của Vương Tư Hàm vì thế không chỉ là một cú trượt của một cậu bé từng được gọi là thần đồng. Nó còn đặt ra một câu hỏi lớn hơn về cách xã hội nhìn nhận những đứa trẻ có năng lực đặc biệt. Một đứa trẻ có thể giải được những bài toán khó hơn bạn bè cùng tuổi, nhưng điều đó không có nghĩa em đã sẵn sàng sống trong một môi trường dành cho những người trưởng thành hơn mình.

Điều đáng suy nghĩ nhất có lẽ nằm ở chỗ: kiến thức có thể được học trước, nhưng kỹ năng sống, khả năng giao tiếp, sự tự lập và sức chịu đựng trước những biến cố của cuộc đời lại cần thời gian để hình thành. Không thể chỉ vì một đứa trẻ có khả năng học nhanh mà mặc nhiên cho rằng em cũng đã trưởng thành nhanh như vậy.

Vương Tư Hàm từng đứng trên đỉnh cao của danh xưng “thần đồng” ở tuổi 14, nhưng chỉ 4 năm sau lại phải rời trường đại học trong sự chú ý của truyền thông. Cú trượt ấy cho thấy thành tích học tập có thể đưa một đứa trẻ đi rất xa, nhưng để đi được đường dài, các em vẫn cần một nền tảng rộng hơn những con điểm hay những kỳ thi vượt cấp.

Đằng sau một “thần đồng” vẫn là một đứa trẻ cần được lớn lên, học cách sống cùng bạn bè, đối diện với thất bại và tự đứng dậy sau những mất mát. Có lẽ đó mới là những bài học không thể học vượt cấp, dù một đứa trẻ thông minh đến đâu.

Theo Sohu, Toutiao

Theo Nhật Linh