Công nghệ mới trong lĩnh vực giảm cân có thực sự thần kỳ như lời đồn?

Theo trang tin Longevity. Technology, nhịn ăn từ lâu được xem là một trong những biện pháp can thiệp chuyển hóa mạnh mẽ nhất.

Khi cơ thể rơi vào trạng thái thiếu hụt dinh dưỡng, hàng loạt cơ chế sửa chữa, tái chế và tối ưu hóa hoạt động tế bào được kích hoạt, tạo ra những thay đổi có lợi đối với sức khỏe chuyển hóa.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa hiệu quả sinh học và khả năng tuân thủ luôn là rào cản lớn.

Dù có nhiều bằng chứng ủng hộ việc hạn chế calo, phần lớn con người khó duy trì việc nhịn ăn đủ lâu hoặc đủ nhất quán để đạt được các lợi ích chuyển hóa được quan sát trong nghiên cứu.

Trong bối cảnh đó, các chất mô phỏng nhịn ăn (fasting mimetics) đang nổi lên như một hướng tiếp cận mới. Thay vì yêu cầu người dùng cắt giảm thực phẩm, các hợp chất này hướng tới việc tái tạo những tín hiệu phân tử đặc trưng của trạng thái nhịn ăn.

Dữ liệu mới từ Mimio Health, startup có trụ sở tại San Francisco chuyên phát triển các chất mô phỏng nhịn ăn, đang cung cấp những bằng chứng ban đầu cho tiềm năng của chiến lược này.

Thử nghiệm trên 42 người lớn tuổi thừa cân

Theo kết quả từ một thử nghiệm ngẫu nhiên, có đối chứng giả dược trên 42 người lớn tuổi thừa cân có chỉ số HbA1c (chỉ số phản ánh mức đường huyết trung bình của cơ thể trong vòng 2 đến 3 tháng qua)tăng cao, Mimio cho biết công thức của họ đã kích hoạt thành công một số thay đổi tim mạch, chuyển hóa thường thấy trong trạng thái nhịn ăn.

Công thức được cấp bằng sáng chế của công ty là sự kết hợp giữa các hợp chất tự nhiên và dưỡng chất sinh học spermidine, nicotinamide, palmitoylethanolamide và oleoylethanolamide.

Sau tám tuần can thiệp, nhóm nghiên cứu ghi nhận kết quả: giảm số lượng hạt LDL (một loại lipoprotein (phức hợp giữa chất béo và protein) có nhiệm vụ vận chuyển cholesterol trong máu đến các tế bào), giảm LDL bị oxy hóa, giảm đường huyết lúc đói.

Những kết quả này cho thấy một hỗn hợp các chất chuyển hóa có mục tiêu có thể tái tạo một phần phản ứng sinh học vốn xuất hiện khi cơ thể nhịn ăn.

Tuy nhiên, nghiên cứu mới chỉ phản ánh tác động ngắn hạn lên các dấu ấn sinh học. Câu hỏi quan trọng hơn là liệu những thay đổi này có thể chuyển hóa thành khả năng phục hồi chuyển hóa bền vững hay không.

Từ sinh học nhịn ăn đến công thức mô phỏng

Theo Tiến sĩ Chris Rhodes, Giám đốc điều hành kiêm nhà sáng lập khoa học của Mimio Health, mục tiêu của công ty không phải là mô phỏng hành vi nhịn ăn mà là tái tạo môi trường sinh hóa được tạo ra trong quá trình đó.

Tiến sĩ Rhodes cho biết: “Nhịn ăn kích hoạt một trạng thái chuyển hóa rất phức tạp. Sau khoảng 36 giờ không ăn gì, cơ thể chuyển sang một hồ sơ sinh hóa rất đặc thù, một số chất chuyển hóa tăng lên, số khác giảm đi và mô hình đó chính là thứ thúc đẩy nhiều tác động hạ nguồn mà mọi người thường liên hệ với việc nhịn ăn”.

Thay vì tập trung vào việc hạn chế calo, Mimio phân tích các dấu ấn chất chuyển hoá xuất hiện trong quá trình nhịn ăn kéo dài nhằm xác định những hợp chất liên quan mật thiết nhất đến các thay đổi sinh lý quan sát được.

Ông giải thích: “Giả thuyết của chúng tôi là nếu chúng tôi có thể cung cấp các chất chuyển hóa chính xuất hiện trong quá trình nhịn ăn, chúng tôi có thể tái tạo một phần trạng thái sinh học đó mà không yêu cầu mọi người phải ngừng ăn”.

Nói cách khác, thay vì chờ đợi cơ thể tự tạo ra những tín hiệu đó thông qua việc nhịn ăn, Mimio sẽ cung cấp trực tiếp chúng.

Dù vậy, Tiến sĩ Rhodes nhấn mạnh rằng một thực phẩm bổ sung không thể sao chép hoàn toàn sinh học của quá trình nhịn ăn.

Việc thiếu hụt thức ăn kéo dài tác động đến hàng trăm con đường tín hiệu khác nhau, bao gồm cảm biến dinh dưỡng, tín hiệu ty thể, điều hòa quá trình tự thực (autophagy) và các thay đổi nội tiết.

Ông nói: “Những gì chúng tôi thực sự đang cố gắng làm là tái tạo một tập hợp con của các tín hiệu đó”.

Chính vì vậy, Mimio không xem những thay đổi trong các chỉ số LDL hay glucose là bằng chứng cuối cùng về lợi ích sức khỏe lâu dài.

Tiến sĩ Rhodes cho biết: “Chúng tôi xem đây là một biện pháp can thiệp chuyển hóa. Câu hỏi là liệu việc chuyển dịch các con đường đó theo hướng giống như nhịn ăn có thể hỗ trợ khả năng phục hồi chuyển hóa theo thời gian hay không”.

Nghiên cứu kéo dài tám tuần được thiết kế để kiểm tra giả thuyết đó trên một nhóm người có nguy cơ chuyển hóa cao.

Trong thời gian nghiên cứu, những người tham gia vẫn duy trì chế độ ăn uống bình thường. Điều này cho phép các nhà nghiên cứu đánh giá riêng tác động của công thức mô phỏng nhịn ăn.

Ông Rhodes cho biết: “Kết quả thú vị là chúng tôi đã thấy những thay đổi nhất quán với những gì bạn mong đợi trong quá trình nhịn ăn, những thay đổi trong chuyển hóa lipid, giảm các dấu ấn căng thẳng oxy hóa và cải thiện một số thông số glucose”.

Theo ông Rhodes, các kết quả này phù hợp với những nghiên cứu cơ chế trước đây về sinh học nhịn ăn. Tuy nhiên, các thử nghiệm có kiểm soát đánh giá chất mô phỏng nhịn ăn mà không yêu cầu thay đổi chế độ ăn vẫn còn khá hiếm.

Xét về mặt ứng dụng, sức hấp dẫn của các chất mô phỏng nhịn ăn có thể nằm ở tính khả thi hơn là tính mới lạ.

Các chế độ nhịn ăn kéo dài đã cho thấy nhiều lợi ích tiềm năng nhưng thường khó duy trì, đặc biệt đối với người lớn tuổi hoặc những người đang gặp vấn đề chuyển hóa.

Tiến sĩ Rhodes nhận định: “Hầu hết mọi người sẽ không nhịn ăn trong hai hoặc ba ngày một cách thường xuyên. Nếu chúng ta có thể nắm bắt một số tín hiệu chuyển hóa liên quan đến việc nhịn ăn theo cách an toàn, có kiểm soát và dễ áp dụng hơn, điều đó sẽ mở ra cánh cửa cho một loại hình can thiệp phòng ngừa rất khác biệt”.

Tuy nhiên, để xác nhận giá trị thực sự của hướng tiếp cận này, lĩnh vực khoa học lão hóa vẫn cần những nghiên cứu quy mô lớn hơn với thời gian theo dõi dài hơn nhiều so với tám tuần.

Hiện tại, thử nghiệm của Mimio chủ yếu đóng vai trò như một minh chứng khái niệm cho một ý tưởng đang nhận được nhiều sự quan tâm, đó là lợi ích của nhịn ăn có thể không nằm ở cảm giác đói, mà nằm ở các tín hiệu phân tử được tạo ra khi cơ thể thiếu hụt dinh dưỡng.

Tiến sĩ Rhodes kết luận: “Nhịn ăn đã được nghiên cứu từ lâu vì nó tiết lộ điều gì đó cơ bản về cách quá trình chuyển hóa phản ứng với căng thẳng. Những gì chúng tôi đang cố gắng hiểu là liệu các tín hiệu đó có thể được khai thác theo một cách thực tế hơn hay không”.

Nếu những tín hiệu chuyển hóa tương đương trạng thái nhịn ăn kéo dài 36 giờ thực sự có thể được tái tạo thông qua một công thức bổ sung, đây có thể là bước tiến đáng chú ý trong nỗ lực biến những hiểu biết về sinh học nhịn ăn thành các công cụ can thiệp chuyển hóa dễ tiếp cận hơn trong đời sống hàng ngày.

* Nguồn: Longevity. Technology.

Mai Mai