Chuyên gia cảnh báo: 5 thói quen hằng ngày âm thầm làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhiều người mắc phải mà không hay biết
Đột quỵ có thể ập đến bất ngờ, nhưng những thói quen sinh hoạt tưởng chừng vô hại hằng ngày lại có thể âm thầm làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.
Đột quỵ là tình trạng cấp tính nguy hiểm, có thể gây tổn thương não nghiêm trọng, để lại di chứng lâu dài, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời. Bên cạnh các yếu tố nguy cơ đã được biết đến như tăng huyết áp, tiểu đường và rối loạn mỡ máu, lối sống và thói quen sinh hoạt hằng ngày cũng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tim mạch, mạch máu não.
Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, không báo trước, đòi hỏi người bệnh được phát hiện và cấp cứu kịp thời (Ảnh minh hoạ: AI)
Đáng chú ý, có những thói quen tưởng chừng vô hại, được duy trì trong thời gian dài mà nhiều người không nhận ra chúng có thể góp phần làm gia tăng nguy cơ đột quỵ.
1. Đứng dậy quá nhanh ngay sau khi thức giấc
Không ít người có thói quen bật dậy khỏi giường ngay khi chuông báo thức reo, sau đó nhanh chóng đi vệ sinh, tắm rửa hoặc chuẩn bị cho ngày mới. Tuy nhiên, việc thay đổi tư thế đột ngột sau một đêm ngủ có thể khiến cơ thể chưa kịp thích nghi.
Khi chuyển từ tư thế nằm sang ngồi hoặc đứng, huyết áp có thể thay đổi. Ở một số người, đặc biệt là người cao tuổi, tình trạng tụt huyết áp tư thế có thể gây chóng mặt, choáng váng, thậm chí ngất xỉu. Nguy cơ này cũng đáng lưu ý ở những người đang sử dụng thuốc điều trị huyết áp hoặc có bệnh lý tim mạch.
Để hạn chế tình trạng trên, mọi người không nên vội vàng rời khỏi giường ngay sau khi thức dậy. Thay vào đó, hãy nằm thêm một đến hai phút, nhẹ nhàng cử động tay chân, sau đó từ từ ngồi dậy và chờ cơ thể ổn định trước khi đứng lên. Thói quen nhỏ này giúp cơ thể có thêm thời gian thích nghi với sự thay đổi tư thế.
2. Ăn quá mặn và tiêu thụ nhiều chất béo
Chế độ ăn uống có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tim mạch. Trong đó, tiêu thụ quá nhiều muối là một trong những nguyên nhân quan trọng góp phần làm tăng huyết áp.
Nhiều người có thói quen nêm nhiều muối, nước tương hoặc các loại gia vị khi chế biến thức ăn mà không nhận ra lượng natri đưa vào cơ thể mỗi ngày. Khi tiêu thụ quá nhiều natri, cơ thể có xu hướng giữ nước, làm tăng thể tích máu và khiến huyết áp tăng. Nếu tình trạng này kéo dài, áp lực lên thành mạch máu cũng tăng theo, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch và đột quỵ.
Một vấn đề khác là lượng muối ẩn trong thực phẩm. Dưa muối, thịt hun khói, xúc xích, đậu phụ lên men, mì ăn liền, bánh mì và nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn đều có thể chứa lượng natri đáng kể. Vì vậy, ngay cả khi không sử dụng nhiều muối trong nấu ăn, mỗi người vẫn có thể tiêu thụ quá mức nếu thường xuyên ăn những thực phẩm này.
Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng cholesterol trong máu, thúc đẩy quá trình hình thành mảng xơ vữa động mạch. Khi mảng xơ vữa gây hẹp hoặc tắc mạch máu não, nguy cơ đột quỵ thiếu máu cục bộ có thể tăng lên.
Để bảo vệ sức khỏe, mọi người nên hạn chế thức ăn quá mặn, giảm thực phẩm chế biến sẵn, tăng cường rau xanh và trái cây tươi. Có thể sử dụng hành, gừng, tỏi, giấm hoặc chanh để tăng hương vị món ăn thay vì phụ thuộc quá nhiều vào muối.
3. Uống quá ít nước trong ngày
Không ít người cao tuổi hạn chế uống nước vì lo ngại phải thức dậy đi vệ sinh nhiều lần vào ban đêm. Một số người khác lại ít có cảm giác khát nên thường chỉ uống nước khi miệng khô hoặc cơ thể xuất hiện dấu hiệu khó chịu.
Tuy nhiên, cơ thể vẫn liên tục mất nước thông qua hô hấp, bài tiết và quá trình thoát hơi nước qua da. Khi không được bổ sung đủ nước, tình trạng mất nước có thể khiến máu cô đặc hơn, làm giảm thể tích tuần hoàn và ảnh hưởng đến quá trình lưu thông máu.
Đặc biệt, người cao tuổi có thể ít cảm nhận được cảm giác khát, khiến nguy cơ thiếu nước dễ bị bỏ qua. Vì vậy, không nên đợi đến khi khát mới uống mà cần duy trì thói quen bổ sung nước đều đặn trong ngày.
Mỗi người có thể chia lượng nước thành nhiều lần uống nhỏ, thay vì uống quá nhiều trong một lần. Tuy nhiên, nhu cầu nước phụ thuộc vào tuổi tác, thể trạng, mức độ vận động và tình trạng sức khỏe. Người mắc bệnh tim hoặc thận cần tuân thủ lượng nước được bác sĩ khuyến nghị, không nên tự ý tăng lượng nước uống.
4. Thường xuyên tức giận và căng thẳng kéo dài
Cảm xúc cũng có thể tác động đến hoạt động của hệ tim mạch. Khi tức giận, lo lắng hoặc trải qua cú sốc tinh thần, cơ thể kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và giải phóng các hormone căng thẳng như adrenaline. Quá trình này khiến nhịp tim tăng, mạch máu co lại và huyết áp có thể tăng đột ngột.
Đối với người có sẵn bệnh lý tim mạch hoặc tăng huyết áp, những biến động mạnh về huyết áp có thể tạo thêm áp lực lên hệ tuần hoàn.
Không chỉ những cơn nóng giận nhất thời, tình trạng căng thẳng kéo dài cũng cần được chú ý. Lo lắng, buồn bã và áp lực tinh thần dai dẳng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, thói quen ăn uống và hoạt động thể chất. Những yếu tố này khiến việc kiểm soát huyết áp và duy trì sức khỏe tim mạch trở nên khó khăn hơn.
Để hạn chế tác động tiêu cực, mỗi người nên học cách điều tiết cảm xúc, tránh để bản thân thường xuyên rơi vào trạng thái căng thẳng. Dành thời gian trò chuyện với gia đình, bạn bè, tham gia các hoạt động yêu thích hoặc tập luyện nhẹ nhàng cũng là những cách giúp cải thiện sức khỏe tinh thần.
5. Ngồi quá lâu, ít vận động
Nhiều người, đặc biệt là người đã nghỉ hưu, thường dành phần lớn thời gian ở nhà để xem tivi, ngồi trò chuyện hoặc chơi cờ mà ít vận động. Tuy nhiên, duy trì lối sống ít vận động trong thời gian dài có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.
Khi ngồi quá lâu, hoạt động của cơ bắp giảm, khiến máu lưu thông ở chi dưới kém hơn và có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch. Bên cạnh đó, thiếu vận động còn dễ dẫn đến tích tụ mỡ thừa, rối loạn chuyển hóa đường và chất béo, từ đó làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Ngược lại, duy trì hoạt động thể chất thường xuyên giúp cải thiện tuần hoàn máu, kiểm soát cân nặng, huyết áp và đường huyết. Những hình thức vận động vừa sức như đi bộ nhanh, chạy bộ nhẹ nhàng, tập Thái Cực Quyền hoặc khiêu vũ đều có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe.
Mỗi người có thể dành khoảng 30 phút mỗi ngày để vận động, tùy theo độ tuổi và thể trạng. Với những người không có điều kiện tập luyện liên tục, việc chia nhỏ thời gian vận động, thỉnh thoảng đứng dậy đi lại sau một khoảng thời gian ngồi lâu cũng là cách hạn chế tác động của lối sống ít vận động. Điều quan trọng là duy trì thói quen tập luyện đều đặn, thay vì để cơ thể ít hoạt động trong thời gian dài.
Đột quỵ không phải lúc nào cũng có thể dự đoán trước, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ có thể được kiểm soát thông qua việc điều chỉnh lối sống.
Bên cạnh đó, người trung niên và cao tuổi cần chú ý kiểm tra sức khỏe định kỳ, theo dõi huyết áp, đường huyết và mỡ máu. Những người đã được chẩn đoán mắc bệnh nền cần tuân thủ hướng dẫn điều trị, không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc.
Nguồn: Bohe
