Cái chết trẻ của những thánh ăn
Ganfan Yingying - nữ streamer Trung Quốc sở hữu hơn 1,2 triệu người theo dõi - qua đời ở tuổi 24 sau thời gian dài gặp vấn đề sức khỏe liên quan đến việc ăn uống cực đoan. Bi kịch đó một lần nữa đặt ra câu hỏi về cái giá mà những nhà sáng tạo nội dung phải trả khi biến khả năng ăn uống thành cuộc đua lượt xem.
Liên tiếp vlogger ẩm thực qua đời ở tuổi 24
Dư luận Trung Quốc đang xôn xao trước tin Ganfan Yingying, vlogger ẩm thực nổi tiếng, đột ngột qua đời.
Ngày 4/9, cha mẹ Ganfan Yingying thông báo con gái qua đời vào ngày 17/8, hưởng dương 24 tuổi. Yingying, tên thật Trần Tử Di, là nhà sáng tạo nội dung ẩm thực tại Sơn Đông, Trung Quốc.
Cô nổi tiếng với những video và buổi livestream mukbang (biểu diễn ăn uống). Tài khoản Kuaishou - nền tảng video ngắn/livestream lớn của Trung Quốc - có hơn 1,2 triệu người theo dõi.
Vlogger ẩm thực Ganfan Yingying qua đời ở tuổi 24.
Theo truyền thông Trung Quốc, video do Yingying thực hiện chủ yếu tập trung vào những màn ăn uống có số lượng thực phẩm khổng lồ. Có lần, cô từng gây sốt khi ăn khoảng 60-70 quả trứng bách thảo trong một buổi livestream.
Đáng chú ý, chỉ 3 ngày trước khi qua đời, Yingying vẫn hoạt động trên mạng xã hội. Cô quay video khác với nội dung thường thấy để cho người hâm mộ biết cô vẫn an toàn.
Yingying cho biết nhiều lần phải nhập viện vì hạ kali máu, có thời điểm nồng độ kali trong máu xuống 2,3 mmol/L, thấp hơn đáng kể so với ngưỡng thông thường. Cô thừa nhận những vấn đề này liên quan đến công việc ăn uống trên mạng.
Yingying cũng than thở làm vlogger ẩm thực nhìn bên ngoài có vẻ hào nhoáng, nhàn hạ nhưng sau đó là vô số đêm phải thức trắng, cùng việc nạp thức ăn liên tục, khiến cơ thể sớm phát ra các tín hiệu cảnh báo.
Cô nhắc nhở mọi người chú ý đến sức khỏe, đồng thời khẳng định dù khó khăn, vẫn kiên định với con đường đã chọn.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy cơ thể Yingying đã vượt ngưỡng chịu đựng. Trong lần xuất hiện cuối cùng, cô để lộ mu bàn tay chằng chịt vết kim tiêm.
Gia đình không công bố nguyên nhân tử vong trực tiếp. Tuy vậy, giới truyền thông nhận định tình trạng hạ kali nghiêm trọng có thể liên quan đến ngừng tim.
Ganfan Yingying không phải trường hợp đầu tiên gặp hậu quả nghiêm trọng vì biểu diễn ăn uống.
Pan Xiaoting (phải) và Efecan Kültür đều qua đời ở tuổi 24 sau những màn ăn uống vô độ.
Tháng 7/2024, Pan Xiaoting (Phan Hiểu Đình), 24 tuổi, đột tử sau một buổi livestream ăn uống kéo dài. Trước đó, cô thường tham gia những thử thách ăn uống khắc nghiệt, có lúc tiêu thụ khoảng 10 kg thức ăn trong một khoảng thời gian.
Một số báo cáo dẫn kết quả khám nghiệm cho rằng dạ dày của cô bị biến dạng nghiêm trọng và chứa nhiều thức ăn chưa tiêu hóa. Pan Xiaoting được cho là đã nhập viện trước đó vì vấn đề tiêu hóa nhưng vẫn quay trở lại với những thử thách “ăn thùng uống vại”.
Tháng 3/2025, Efecan Kültür, nhà sáng tạo nội dung người Thổ Nhĩ Kỳ, qua đời ở tuổi 24 sau thời gian gặp các biến chứng sức khỏe nghiêm trọng liên quan đến béo phì. Anh từng nổi tiếng trên TikTok nhờ những video ăn lượng lớn thức ăn. Trước khi qua đời, Kültür phải nhập viện trong nhiều tháng và tình trạng sức khỏe suy giảm nghiêm trọng.
Liên tiếp Mukbanger qua đời ở độ tuổi quá trẻ đặt ra vấn đề đáng báo động: đằng sau những video tưởng như chỉ là cảnh ăn uống giải trí, có thể tồn tại chuỗi hành vi gây tổn hại nghiêm trọng cho cơ thể.
Khi ăn uống trở thành cuộc chiến
Mukbang có nguồn gốc từ Hàn Quốc, xuất hiện vào khoảng năm 2009 và bắt đầu bùng nổ mạnh mẽ từ năm 2010 trở đi trên nền tảng phát sóng trực tiếp AfreecaTV. Ban đầu là hình thức phát sóng cảnh một người ăn uống trước máy quay và trò chuyện với khán giả.
Sự ra đời của mukbang để giải quyết một số thực trạng trong xã hội hiện đại. Tỷ lệ hộ gia đình độc thân cao dẫn đến nhu cầu muốn có cảm giác dùng bữa với người khác. Số khác muốn thỏa mãn tâm lý “ăn hộ” trong giai đoạn giảm cân. Hiệu ứng âm thanh nhai nuốt cũng kích thích vị giác và thính giác, giúp người xem thư giãn.
Từ năm 2015, trào lưu này bắt đầu lan rộng ra toàn cầu thông qua YouTube và TikTok, trở thành thuật ngữ quốc tế được giữ nguyên tên gọi tiếng Hàn trong từ điển Oxford.
Giống như bất kỳ ngành nghề khác, mukbang càng phát triển, mức độ cạnh tranh giữa các vlogger ẩm thực càng tăng cao. Một bộ phận lớn người sáng tạo nội dung này chuyển từ “ăn cùng nhau” sang “ăn thùng uống vại”.
Nghề mukbang bắt nguồn từ Hàn Quốc và ngày càng được nhiều người theo đuổi.
Khẩu phần khổng lồ, món ăn gây sốc, thời lượng dài hơn và những thử thách tưởng như không thể thực hiện trở thành công cụ để thu hút người xem.
Nghiên cứu của các nhà khoa học Hàn Quốc công bố trên tạp chí chuyên ngành Health Informatics Journal năm 2020, phân tích 5.952 video mukbang trên YouTube và phát hiện những video có nội dung ăn quá mức được xem nhiều hơn đáng kể so với những video không có.
Các video có cảnh ăn thực phẩm cực cay hoặc gây kích thích đạt trung bình khoảng 1,18 triệu lượt xem, cao gần bốn lần nhóm còn lại.
Kết quả này cho thấy những yếu tố mang tính cực đoan trong mukbang có mối liên hệ đáng kể với mức độ phổ biến của video.
Thực tế này là yếu tố khiến mukbang dễ biến thành vòng xoáy nguy hiểm. Các streamer bắt đầu chạy đua với nhau xem ai ăn được nhiều hơn để có được lượng tương tác vượt trội. Ai cũng muốn có nhiều tương tác hơn, dẫn đến giới hạn liên tục bị đẩy lên.
Nghịch lý lưu lượng tàn phá sức khỏe
Trường hợp của Yingying đặc biệt đáng chú ý bởi vấn đề không dừng ở lượng thức ăn. Cô biểu diễn ăn uống vô độ, rồi lại móc họng nôn ra hết để tiếp tục những buổi livestream sau.
Trước khi qua đời, Yingying đã phải lãnh hậu quả, thậm chí nhận thức rõ hành vi của mình gây hại như thế nào đến sức khỏe. Bất chấp điều đó, nữ vlogger vẫn tuyên bố theo đuổi công việc đến cùng.
Yingying, Pan Xiaoting hay Efecan Kültür đều rơi vào vòng luẩn quẩn: ăn thật nhiều để hút người xem, sau đó tìm cách kiểm soát hậu quả của việc ăn quá mức, rồi tiếp tục quay lại trước máy quay.
Bề ngoài, khán giả chỉ nhìn thấy vài chục phút video. Nhưng đối với người thực hiện, đó là cả quy trình gồm chuẩn bị thức ăn, quay hoặc livestream trong thời gian dài, ăn lượng lớn thực phẩm, thức khuya, nghỉ ngơi không đầy đủ và tìm cách duy trì hình ảnh trước công chúng.
Yingying đánh đổi sức khỏe vì lượt người xem trên mạng xã hội.
Chưa có đủ bằng chứng để kết luận nghề mukbang tự thân gây ra bệnh cụ thể, nhưng giới chuyên gia đã cảnh báo về những nguy cơ của việc liên tục thực hiện ăn uống cực đoan.
Các bác sĩ Trung Quốc cho rằng mức kali 2,3 mmol/L mà Yingying từng công bố thuộc tình trạng hạ kali máu nặng, có thể đe dọa tính mạng. Trả lời China Newsweek, bác sĩ Thẩm Tuấn, Trưởng khoa Ngoại cấp cứu Bệnh viện Trung Nam thuộc Đại học Vũ Hán, nhận định đây là mức “chắc chắn nguy hiểm”. Theo ông, kali đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động của cơ tim, cơ bắp và hệ thần kinh. Hạ kali nghiêm trọng có thể gây rối loạn nhịp tim.
Bác sĩ Tào Chí Minh, phụ trách khoa Tim mạch Bệnh viện Trung Tây y kết hợp Tứ Xuyên, cũng lưu ý với một bộ phận người làm nội dung ăn uống cực đoan, tình trạng “ăn trước máy quay, nôn sau máy quay” có thể dẫn tới mất nước và rối loạn điện giải.
Từ năm 2020, Trung Quốc siết các nội dung “ăn uống cực đoan”, yêu cầu nền tảng hạn chế những video khuyến khích lãng phí thực phẩm.
Chính phủ đất nước tỷ dân cũng từng cảnh báo về các chương trình ăn uống quá mức và việc người sáng tạo giả vờ ăn một lượng lớn rồi vứt bỏ thức ăn sau máy quay.
Thế nhưng, sự tồn tại của những quy định đó không đồng nghĩa cuộc chơi biến mất. Nhu cầu thị trường vẫn còn, người xem vẫn tò mò, nhà sáng tạo luôn cần lượt xem và nền tảng vẫn cần nội dung giữ chân người dùng.