Bước ngoặt ngỡ ngàng của thần đồng Vật lý nhưng "kỹ năng sống rất kém"

Từng đỗ Khoa Vật lý Đại học Bắc Kinh bằng kỳ thi Vật lý quốc gia, sau đó học cao học tại Đại học Thanh Hoa, Li Yongle có một xuất phát điểm mà nhiều học sinh mơ ước. Thế nhưng thay vì bước vào những lĩnh vực được xem là nhiều cơ hội như tài chính hay Internet, anh chọn trở thành giáo viên vật lý tại một trường THPT ở Bắc Kinh.

Chín năm đứng trên bục giảng đưa Li Yongle đi qua những lớp học với đủ kiểu học sinh, từ những tập thể bị đánh giá là “khó cứu” đến những học sinh giành thành tích cao trong các kỳ thi. Câu chuyện của thần đồng này lại hoàn toàn đi ngược lại hoàn toàn những thành tích học tập xuất chúng.

Học bá kép của Thanh Hoa, Bắc Đại

Niềm yêu thích toán học và vật lý của Li Yongle hình thành từ những năm trung học. Khi nhiều bạn bè chỉ học những nội dung trong chương trình, anh chủ động tìm thêm tài liệu để tự học. Vật lý với Li Yongle không đơn thuần là một môn học phục vụ kỳ thi, mà là công cụ để giải thích những hiện tượng xung quanh.

Năm cuối cấp, anh được nhận vào Khoa Vật lý Đại học Bắc Kinh thông qua kỳ thi Vật lý quốc gia. Bốn năm sau, anh tiếp tục vào Đại học Thanh Hoa học cao học.

Năm 2009, sau khi hoàn thành chương trình thạc sĩ, các bạn học của Li Yongle lần lượt lựa chọn những hướng đi khác nhau, từ du học đến tài chính và Internet. Anh lại cho rằng bản thân không quá giỏi giao tiếp và mong muốn một công việc có môi trường đơn giản, cuộc sống ổn định.

Sở hữu thành tích học tập xuất sắc, Lý Vĩnh Lạc từng có bằng cấp từ hai trường đại học hàng đầu Trung Quốc nhưng lại gặp khó khăn khi bước vào đời. Từ nhỏ, cha mẹ anh lo liệu gần như mọi việc, từ ăn uống, quần áo đến dọn dẹp, để con trai toàn tâm cho việc học. Vì thế, Lý Vĩnh Lạc thiếu kỹ năng sống và giao tiếp cơ bản. Lý Vĩnh Lạc từng thừa nhận: "Mặc dù tôi học giỏi nhưng kỹ năng sống của tôi rất kém. Từ nhỏ tôi chưa bao giờ làm việc nhà nên khi lớn lên, tôi thậm chí cũng không biết mình phải thay pin khi điều khiển không hoạt động nữa".

Sau những thất bại khi tìm việc, anh quyết định trở thành giáo viên vật lý với mức lương hơn 5.000 tệ/tháng. Trên bục giảng, Lý Vĩnh Lạc tìm thấy hướng đi phù hợp với mình. Phong cách giảng dạy vui vẻ, cuốn hút giúp anh được học sinh yêu mến. Trong vài năm giảng dạy, hơn 300 học sinh của anh đã trúng tuyển Đại học Thanh Hoa và Đại học Bắc Kinh.

Đó là một bước ngoặt khá bất ngờ đối với một người có nền tảng học vấn tại hai trường đại học hàng đầu Trung Quốc. Nhưng với Li Yongle, đứng trên bục giảng không phải một lựa chọn tạm thời.

Trong chín năm công tác, anh chia quá trình giảng dạy thành ba chu kỳ, mỗi chu kỳ theo một lứa học sinh từ năm nhất đến năm ba THPT. Những năm đầu tiên gần như không còn thời gian cho bản thân. Một tiết học 40 phút đôi khi cần tới 4 giờ chuẩn bị, khiến anh thường xuyên làm việc đến quá nửa đêm.

Đến chu kỳ thứ hai, Li Yongle bắt đầu đảm nhiệm các lớp ôn thi. Áp lực tiếp tục tăng khi đề thi ngày càng khó và lượng kiến thức cần chuẩn bị gần như không có điểm dừng. Có thời điểm anh chỉ ngủ khoảng 3 tiếng mỗi ngày.

Nhưng chính quãng thời gian ấy cũng giúp anh tích lũy kinh nghiệm giảng dạy. Đến chu kỳ thứ ba, Li Yongle đã trở nên thành thạo hơn trong việc thiết kế bài giảng. Học sinh của trường đạt thành tích nổi bật trong các cuộc thi vật lý. Riêng tại Cuộc thi Vật lý Quốc gia thành phố Bắc Kinh, học sinh của trường giành vị trí cao ở cả phần lý thuyết, thực nghiệm và tổng điểm.

Thầy giáo được học sinh thần tượng

Li Yongle dần trở thành một giáo viên được đồng nghiệp và học sinh chú ý. Các đồng nghiệp đến dự giờ để học hỏi cách giảng dạy. Một giáo viên trẻ nhận xét bài giảng của anh trôi chảy, logic và có hệ thống; nhiều ví dụ có thể được anh đưa ra gần như ngay lập tức. Học sinh cũng dành cho người thầy này một sự yêu mến đặc biệt.

Một trong những câu chuyện được nhắc đến là lớp 14, nơi Li Yongle bắt đầu dạy vật lý từ năm 2012. Đây từng là một tập thể có kỷ luật khá kém. Học sinh ít chủ động trả lời câu hỏi, thậm chí có lúc còn cố tình gây chú ý trong giờ học.

Sau một lần nổi nóng với học sinh, Li Yongle quyết định thay vì tiếp tục trách mắng, anh sẽ có một cuộc nói chuyện nghiêm túc với cả lớp. Anh thức gần như cả đêm để chuẩn bị một bài nói dài hơn 2.000 chữ, sau đó học thuộc để có thể trình bày tự nhiên trước học sinh.

Ngày hôm sau, anh bước vào lớp, trước tiên xin lỗi vì sự nóng nảy của mình, sau đó nói về cách xây dựng quan hệ thầy trò, tạo bầu không khí học tập tích cực và đưa ra những kỳ vọng đối với học sinh. Một lớp học vốn thường xuyên ồn ào khi ấy im lặng hoàn toàn.

Những thay đổi sau đó được phản ánh bằng kết quả thi đại học: hơn 20 trong số hơn 40 học sinh của lớp được nhận vào Đại học Thanh Hoa và Đại học Bắc Kinh. Nhiều năm sau khi tốt nghiệp, một số học sinh vẫn quay lại trường thăm thầy, mời anh tham dự các buổi gặp mặt của lớp.

Với Li Yongle, đó mới là giá trị đáng kể của nghề giáo. Anh từng nói mình không muốn trở thành một giáo viên giống như người lái xe buýt, hoàn thành nhiệm vụ ngay khi đưa học sinh đến đích. Điều anh mong muốn là trở thành người có thể “đồng hành và chứng kiến sự trưởng thành của học sinh”.

Nếu những năm đầu sự nghiệp của Li Yongle gắn với bảng đen và lớp học, thì từ năm 2017, cuộc sống của anh bắt đầu xuất hiện một “lớp học” mới: Internet. Bước ngoặt đến vào tháng 4/2017. Một người bạn học tiểu học gửi cho Li Yongle đường dẫn một video anh từng giảng tại một trung tâm đào tạo trong thời gian học cao học. Video nói về “năm nhuận” được một cư dân mạng đăng lại và bất ngờ thu hút lượng người xem khổng lồ.

Chỉ trong một ngày, video đạt hơn 10 triệu lượt xem; sang ngày hôm sau, con số vượt 20 triệu. Từ đó, Li Yongle được cư dân mạng gọi là “Anh trai năm nhuận”.

Anh bắt đầu chủ động sử dụng Weibo và tiếp tục sản xuất các video phổ biến kiến thức. Chưa đầy một năm sau, số người theo dõi đã vượt 5 triệu. Điều đáng chú ý là Li Yongle không biến những video này thành những bài giảng vật lý khô cứng. Anh lấy chính những chủ đề đang được quan tâm làm điểm bắt đầu.

Từ thời còn học cao học, Li Yongle từng quay các bài giảng để gửi cho học sinh ở nhiều thành phố, trong đó có cả những khu vực nông thôn. Qua nhiều năm, anh nhận ra Internet có thể tạo ra một cây cầu giữa những bài giảng của mình và những học sinh không có điều kiện tiếp cận nguồn tài liệu tương tự.

Từng là học sinh Vật lý Đại học Bắc Kinh, sau đó học cao học tại Thanh Hoa, rồi trở thành giáo viên THPT và cuối cùng bước lên Internet với hàng triệu người theo dõi. Đó còn là hành trình từ học kiến thức, truyền đạt kiến thức đến tìm cách đưa kiến thức đến với nhiều người hơn.

Theo Sohu

Theo Minh Ánh