AI đang “nuốt chửng” ngành tư vấn: McKinsey, Deloitte buộc phải lột xác

AI đang tái định hình ngành tư vấn

Trong nhiều thập kỷ, ngành tư vấn quản trị được xem là nơi quy tụ những “bộ não chiến lược” hàng đầu thế giới. Các tập đoàn lớn sẵn sàng chi hàng triệu USD để thuê những cái tên như McKinsey, BCG, Deloitte hay PwC nhằm giải quyết các bài toán tăng trưởng, tái cấu trúc doanh nghiệp, quản trị rủi ro hoặc xây dựng chiến lược cạnh tranh.

Thế nhưng, chính ngành tư vấn hiện cũng đang đứng trước một cuộc tái cấu trúc sâu rộng chưa từng có dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI). AI đang dần đi sâu vào cốt lõi hoạt động của các công ty tư vấn từ cách triển khai dự án, đào tạo nhân sự cho đến mô hình tổ chức và định nghĩa về một “nhân sự tư vấn” trong tương lai.

Nói cách khác, AI đang buộc ngành tư vấn phải tự thay đổi nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.

Trong mô hình tư vấn truyền thống, các công ty tư vấn thường vận hành theo cấu trúc kim tự tháp. Ở phía dưới là đội ngũ nhân viên phân tích và nhân sự cấp dưới chịu trách nhiệm thu thập dữ liệu, nghiên cứu thị trường, làm báo cáo, xây dựng bài thuyết trình và phân tích số liệu. Phía trên là quản lý và lãnh đạo cấp cao, những người trực tiếp đưa ra định hướng chiến lược cho khách hàng.

Tuy nhiên, AI đang làm thay đổi hoàn toàn cách vận hành đó.

Các mô hình AI hiện nay có thể tổng hợp tài liệu, tóm tắt báo cáo, phân tích dữ liệu, viết nội dung, xây dựng slide và thậm chí đề xuất chiến lược với tốc độ nhanh hơn con người rất nhiều. Những công việc từng được xem là “bài tập nhập môn” của nhân sự tư vấn trẻ giờ đây đang bị tự động hóa với tốc độ chóng mặt.

Điều này tạo ra một thay đổi lớn trong ngành, giá trị của nhân sự tư vấn không còn nằm chủ yếu ở việc xử lý dữ liệu thủ công, mà chuyển sang khả năng hiểu doanh nghiệp, đặt đúng câu hỏi và kết nối AI với nhu cầu thực tế của khách hàng.

Đó cũng là lý do nhiều công ty tư vấn đang thúc đẩy một lớp nhân sự mới mang tên “forward-deployed engineers”. Đây là nhóm nhân sự kết hợp giữa kỹ sư công nghệ, chuyên gia dữ liệu và cố vấn chiến lược.

Họ làm việc trực tiếp với khách hàng để xây dựng các công cụ AI phù hợp với từng doanh nghiệp cụ thể. Công việc không còn đơn thuần là đưa ra khuyến nghị trên bài thuyết trình, mà là biến AI thành một sản phẩm có thể vận hành trong thực tế.

Các tập đoàn như McKinsey, Deloitte hay IBM Consulting hiện đều đang tuyển thêm kỹ sư AI, chuyên gia dữ liệu và lập trình viên thay vì chỉ tập trung vào nhân sự thạc sĩ quản trị kinh doanh như trước đây.

Một nhân sự tư vấn trong tương lai có thể không chỉ cần hiểu chiến lược kinh doanh mà còn phải biết cách làm việc với mô hình ngôn ngữ lớn (mô hình AI ngôn ngữ), trợ lý AI và hệ thống dữ liệu doanh nghiệp.

Khác với chatbot AI thông thường, trợ lý AI có thể thực hiện chuỗi công việc tương đối độc lập như tìm kiếm dữ liệu, phân tích thông tin, viết báo cáo, gửi email, tạo slide và thậm chí phối hợp với các agent khác. Điều đó giúp các công ty tư vấn tiết kiệm thời gian, giảm chi phí và tăng tốc độ triển khai dự án.

Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng tạo ra áp lực lớn đối với lực lượng lao động trẻ trong ngành. Trong nhiều năm, vị trí nhân viên phân tích được xem là “cửa vào” của tư vấn. Nhưng khi AI có thể xử lý phần lớn công việc cơ bản, nhu cầu tuyển dụng cho những vị trí này nhiều khả năng sẽ giảm dần.

Thay vào đó, các công ty sẽ ưu tiên những nhân sự có khả năng quản lý AI, giám sát hệ thống tự động và xử lý những tình huống phức tạp mà máy móc chưa thể thay thế. Nói cách khác, nhân sự tư vấn tương lai sẽ không còn chỉ làm việc với đồng nghiệp con người, mà còn phải học cách quản lý “đồng nghiệp AI”.

Sự thay đổi này cũng khiến các hãng tư vấn lớn tiến gần hơn bao giờ hết tới mô hình của các công ty công nghệ.

McKinsey phát triển nền tảng AI riêng cho khách hàng doanh nghiệp. Deloitte xây dựng hệ sinh thái AI phục vụ phân tích dữ liệu và tự động hóa. PwC và EY cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào AI tạo sinh.

Các công ty tư vấn không còn muốn chỉ bán “giờ làm việc” của chuyên gia. Họ muốn bán công nghệ, nền tảng và hệ thống AI có thể vận hành lâu dài. Đó là lý do ngành tư vấn hiện nay tuyển dụng ngày càng nhiều kỹ sư phần mềm, chuyên gia AI và chuyên viên dữ liệu.

Trong nhiều trường hợp, một nhân sự tư vấn giỏi công nghệ đang trở nên giá trị không kém gì người sở hữu bằng MBA từ các trường kinh doanh hàng đầu.

Cuộc đua sống còn giữa Big Four và làn sóng công ty khởi nghiệp AI

Điều đáng chú ý là AI không chỉ giúp tư vấn mạnh hơn, mà còn trở thành mối đe dọa trực tiếp với chính ngành này.

Nhiều công ty khởi nghiệp AI đang cố gắng làm điều mà nhân sự tư vấn từng gần như độc quyền: nghiên cứu thị trường, phân tích chiến lược, xử lý dữ liệu và tạo báo cáo.

Nếu trước đây doanh nghiệp phải thuê một công ty tư vấn với chi phí rất cao để có được báo cáo chiến lược, thì giờ đây nhiều tác vụ có thể được AI hoàn thành chỉ trong vài phút với chi phí thấp hơn đáng kể.

Điều này khiến rào cản gia nhập ngành tư vấn giảm xuống. Một công ty khởi nghiệp nhỏ sở hữu công nghệ AI tốt hoàn toàn có thể cạnh tranh với các “ông lớn” lâu năm.

Đó cũng là lý do các hãng tư vấn vừa hợp tác với các công ty công nghệ, vừa phải dè chừng họ.

Microsoft, OpenAI, Google hay Anthropic hiện không chỉ là đối tác công nghệ mà còn có thể trở thành đối thủ tiềm năng trong tương lai. Bởi khi AI ngày càng thông minh hơn, khoảng cách giữa “công cụ AI” và “dịch vụ tư vấn” sẽ ngày càng thu hẹp.

Dù AI đang thay đổi rất nhanh ngành tư vấn, điều đó không đồng nghĩa nhân sự tư vấn sẽ biến mất. Trong các quyết định kinh doanh lớn, doanh nghiệp vẫn cần con người để đánh giá rủi ro, hiểu yếu tố chính trị nội bộ, xây dựng niềm tin và đưa ra quyết định cuối cùng.

AI có thể phân tích dữ liệu rất tốt, nhưng chưa thể thay thế hoàn toàn khả năng đàm phán, tư duy chiến lược dài hạn hay sự nhạy bén trong các mối quan hệ kinh doanh. Thay đổi lớn nhất có lẽ nằm ở chỗ nhân sự tư vấn tương lai sẽ phải kết hợp giữa tư duy kinh doanh và khả năng sử dụng AI.

Ngành tư vấn từng nhiều lần thay đổi theo các cuộc cách mạng công nghệ trước đây, từ internet, dữ liệu lớn cho đến điện toán đám mây. Nhưng làn sóng AI hiện tại có thể là cuộc chuyển đổi lớn nhất.

Bởi lần này, công nghệ không chỉ hỗ trợ nhân sự tư vấn làm việc nhanh hơn, mà đang trực tiếp định nghĩa lại chính công việc của họ. Và trong cuộc đua mới này, câu hỏi không còn là “AI có thay thế nhân sự tư vấn hay không”, mà là nhân sự tư vấn nào biết sử dụng AI tốt hơn để tồn tại và dẫn đầu.

*Nguồn: Business Insider

Hồ Hương