4.620 người mất việc trong 3 tháng: Nghịch lý đang xảy ra trên thị trường lao động Singapore

4.620 người bị cắt giảm việc làm. Đây là con số nổi bật trong báo cáo thị trường lao động Singapore quý II/2026, đồng thời là mức sa thải theo quý cao nhất kể từ quý IV/2020. Tuy nhiên, số người bị cắt giảm chỉ là một trong nhiều thước đo phản ánh tình hình thị trường lao động Singapore.

Nhìn tổng thể, thị trường lao động nước này vẫn tương đối khỏe mạnh. Việc làm tiếp tục tăng, tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức thấp và cứ mỗi người thất nghiệp vẫn có 1,48 vị trí tuyển dụng đang chờ được lấp đầy.

Điều đáng quan tâm hơn là chuyện gì xảy ra sau khi một người mất việc. Họ mất bao lâu để quay trở lại làm việc? Và cuối cùng họ tìm được một công việc như thế nào?

Để trả lời câu hỏi này, có thể nhìn vào tỷ lệ quay trở lại thị trường lao động. Trong số những cư dân bị cắt giảm việc làm, tỷ lệ tìm được việc mới trong vòng 6 tháng là 54,9% trong quý II, giảm so với mức 60,7% trong quý I.

Tuy nhiên, những con số này cần được diễn giải thận trọng vì chúng phản ánh các nhóm lao động khác nhau. Số liệu mới nhất đề cập đến những cư dân bị mất việc trong quý IV/2025, trong khi con số trước đó áp dụng cho những người bị cắt giảm trong quý III/2025.

Theo dõi cùng một nhóm lao động trong khoảng thời gian dài hơn cho thấy một bức tranh khác. Trong số những lao động bị cắt giảm việc làm vào quý II/2025, 57,4% tìm được việc trong vòng 6 tháng, và tỷ lệ này tăng lên 69,8% sau một năm.

Các số liệu cho thấy càng có nhiều thời gian, càng nhiều lao động mất việc tìm được công việc mới. Nhưng tại sao một bộ phận lao động vẫn phải mất nhiều thời gian hơn để tìm việc, trong khi Singapore tiếp tục tạo thêm việc làm?

Một nguyên nhân có thể nằm ở sự phân bổ không đồng đều của cơ hội việc làm giữa các ngành. Mặc dù tổng số việc làm tăng 11.400 trong quý II, phần lớn mức tăng đến từ lao động không cư trú, chủ yếu là người có Work Permit làm việc trong ngành xây dựng và sản xuất.

Những công việc này có thể không tạo ra nhiều cơ hội cho các chuyên gia vừa bị sa thải, bởi họ sở hữu kỹ năng và kinh nghiệm rất khác. Việc làm dành cho cư dân Singapore chỉ tăng khiêm tốn 2.200 vị trí, chủ yếu ở các ngành phục vụ thị trường trong nước. Các lĩnh vực thông tin, truyền thông và dịch vụ tài chính cũng tuyển thêm một số lao động cư trú.

Tuy nhiên, việc tuyển dụng trong những ngành này diễn ra song song với quá trình cắt giảm nhân sự.

Các đợt cắt giảm việc làm tập trung chủ yếu ở sản xuất, thông tin - truyền thông và dịch vụ tài chính. Số vị trí tuyển dụng cũng giảm từ 73.300 vào tháng 3 xuống 68.600 vào tháng 6, chủ yếu do số vị trí dành cho nhóm PMET (chuyên gia, quản lý, giám đốc điều hành và kỹ thuật viên) trong lĩnh vực thông tin, truyền thông và tài chính giảm xuống.

Những diễn biến này cho thấy một ngành hoàn toàn có thể vừa tuyển người vừa sa thải nhân sự, ngay cả khi tổng số vị trí tuyển dụng đang giảm. Các công việc đang được tuyển có thể khác với những vị trí mà người lao động bị sa thải từng đảm nhiệm. Điều này khiến một bộ phận trong số họ gặp khó khăn hơn trong việc tìm được công việc phù hợp.

Vì vậy, tìm được một công việc thực sự phù hợp có thể mất thời gian, ngay cả khi thị trường vẫn còn nhiều vị trí tuyển dụng. Một số người lao động phải đứng trước sự đánh đổi: Nhanh chóng quay trở lại làm việc hay tiếp tục chờ đợi một công việc gần hơn với trách nhiệm, cấp bậc và mức lương mà họ từng có.

Điều gì xảy ra sau khi tìm được việc mới?

Tốc độ tìm được việc mới chỉ phản ánh một phần quá trình chuyển đổi của người lao động. Nó bỏ qua một vấn đề quan trọng khác: Công việc mà họ quay trở lại có chất lượng như thế nào?

Với những lao động giàu kinh nghiệm, một phần khó khăn nằm ở khả năng mang những kinh nghiệm đã tích lũy được sang một môi trường mới. Một chuyên gia ở giữa sự nghiệp có thể đã dành 15 năm xây dựng kiến thức, các mối quan hệ và chuyên môn trong lĩnh vực của mình.

Một phần kinh nghiệm đó có thể dễ dàng chuyển đổi giữa các doanh nghiệp và ngành nghề. Nhưng những kỹ năng khác có thể không còn được định giá cao như trước khi người lao động bước ra khỏi nghề nghiệp hoặc lĩnh vực cũ.

Hãy lấy một ví dụ.

Một chuyên gia có mức lương 8.400 SGD/tháng, tương đương mức trung vị năm 2025 của nhóm PME là cư dân làm việc toàn thời gian, không tính phần đóng góp CPF của người sử dụng lao động. Giả sử người này bị sa thải và sau 6 tháng tìm được công việc mới với mức lương 6.000 SGD/tháng, xấp xỉ mức thu nhập của một PME thuộc nhóm 25% thấp hơn trong phân phối thu nhập.

Xét theo số liệu việc làm, trường hợp này sẽ được ghi nhận là đã quay trở lại thị trường lao động thành công.

Nhưng trên thực tế, người lao động đã trải qua 6 tháng không nhận lương, dù tổn thất có thể phần nào được bù đắp bằng trợ cấp thôi việc hoặc những hình thức hỗ trợ tài chính khác. Sau đó, họ còn phải chấp nhận mức thu nhập hàng tháng thấp hơn đáng kể.

Do đó, tỷ lệ tái việc làm cho chúng ta biết một người có tìm được công việc khác hay không, nhưng lại không cho biết đầy đủ họ đã lấy lại được bao nhiêu trong phần thiệt hại kinh tế do mất việc gây ra.

Singapore hỗ trợ người lao động chuyển đổi nghề nghiệp ra sao?

Hình thức hỗ trợ mà mỗi lao động cần phụ thuộc vào khó khăn họ đang gặp phải. Một số người có thể cần hỗ trợ để xác định những vị trí tuyển dụng phù hợp. Những người khác lại cần được đào tạo bổ sung để chuyển sang một công việc hoặc lĩnh vực hoàn toàn mới.

Singapore hiện đã có một loạt biện pháp hỗ trợ người lao động trong quá trình chuyển đổi nghề nghiệp, bao gồm tư vấn nghề nghiệp, kết nối việc làm, các Chương trình Chuyển đổi Nghề nghiệp (Career Conversion Programmes) và hỗ trợ đào tạo lại kỹ năng.

Đặc biệt, các Chương trình Chuyển đổi Nghề nghiệp có thể đóng vai trò cầu nối giữa đào tạo và tìm việc bằng cách đào tạo người lao động cho những vị trí thực tế mà doanh nghiệp đang cần.

Quyền Bộ trưởng Nhân lực Singapore Jasmin Lau mô tả cách tiếp cận này là đào tạo cho một công việc cụ thể, "thay vì học một kỹ năng mới rồi sau đó mới hy vọng tìm được công việc sử dụng kỹ năng ấy".

Các doanh nghiệp cũng có thể đóng góp bằng cách nhìn nhận tốt hơn khả năng chuyển đổi của kỹ năng và kinh nghiệm mà người lao động đã tích lũy ở một lĩnh vực sang một lĩnh vực khác.

Phương Linh