WHOOP không có màn hình vẫn khiến Apple Watch phải dè chừng: Hai triết lý kinh doanh đối lập đang định hình tương lai thiết bị đeo

Thị trường thiết bị đeo theo dõi sức khỏe đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, khi giá trị không còn chỉ nằm ở phần cứng hay số lượng tính năng. Apple Watch và WHOOP là hai đại diện tiêu biểu cho hai hướng đi hoàn toàn khác biệt.

Một bên xây dựng hệ sinh thái công nghệ đa năng, bên kia tập trung khai thác dữ liệu sinh học để tối ưu hiệu suất và sức khỏe người dùng. Sự khác biệt trong triết lý sản phẩm cũng phản ánh hai mô hình kinh doanh đối lập, góp phần định hình tương lai của ngành wearable toàn cầu.

"Rất nhiều người ban đầu nghĩ WHOOP sẽ thay thế Apple Watch. Nhưng sau khoảng vài tuần sử dụng, họ nhận ra đây là hai thiết bị phục vụ hai nhu cầu khác nhau. Apple Watch giúp bạn kết nối với thế giới bên ngoài, còn WHOOP giúp bạn hiểu điều gì đang diễn ra bên trong cơ thể", anh Tiến Đạt của Tommy Authentic chuyên kinh doanh WHOOP cho hay.

Apple bán chiếc đồng hồ thông minh, WHOOP bán "người huấn luyện" sức khỏe

Trong gần một thập kỷ qua, Apple Watch luôn giữ vị trí dẫn đầu thị trường đồng hồ thông minh toàn cầu. Trong khi đó, WHOOP, một startup ra đời năm 2012, lại phát triển theo một hướng gần như trái ngược, không có màn hình, không hiển thị giờ, không gửi thông báo và cũng không cho phép cài đặt ứng dụng. Thoạt nhìn, hai sản phẩm đều theo dõi nhịp tim, giấc ngủ, mức độ vận động hay các chỉ số sức khỏe.

Tuy nhiên, nếu đi sâu vào cách hai doanh nghiệp định nghĩa giá trị cốt lõi của sản phẩm, sự khác biệt gần như nằm ở mọi khía cạnh. Apple xem Apple Watch là chiếc máy tính đeo tay (the ultimate device for a healthy life). Ngoài theo dõi sức khỏe, thiết bị còn thay thế nhiều chức năng của điện thoại như nghe gọi, nhắn tin, thanh toán, dẫn đường, điều khiển nhà thông minh và truy cập hàng chục nghìn ứng dụng.

Trong khi đó, WHOOP chủ động loại bỏ gần như toàn bộ các tính năng của một chiếc smartwatch. Ngay trên trang giới thiệu sản phẩm, WHOOP mô tả thiết bị của mình không phải đồng hồ thông minh, cũng không đơn thuần là máy đếm bước chân, mà là một "wearable health & fitness coach", một huấn luyện viên sức khỏe hoạt động liên tục 24/7. Hãng nhấn mạnh việc không trang bị màn hình là lựa chọn có chủ đích nhằm loại bỏ các thông báo gây xao nhãng và giúp người dùng tập trung nhiều hơn vào cơ thể thay vì thiết bị.

Triết lý này bắt nguồn từ chính trải nghiệm của nhà sáng lập Will Ahmed. Khi còn là đội trưởng đội squash tại Đại học Harvard, Ahmed thường xuyên rơi vào trạng thái tập luyện quá sức nhưng không biết chính xác khi nào cơ thể đã phục hồi hoàn toàn. Sau khi nghiên cứu hơn 500 công trình khoa học về sinh lý học, ông nhận ra rằng việc theo dõi liên tục nhịp tim, biến thiên nhịp tim (HRV), giấc ngủ và quá trình phục hồi có thể mang lại nhiều giá trị hơn rất nhiều so với việc chỉ đếm số bước chân hay lượng calo tiêu hao.

Will Ahmed từng chia sẻ: "Điều thú vị nhất của việc đo lường cơ thể 24/7 chính là những điều mà chúng ta vẫn chưa khám phá được." Câu nói này gần như trở thành kim chỉ nam cho toàn bộ chiến lược phát triển của WHOOP.

Trong khi đó, CEO Tim Cook lại nhiều lần nhấn mạnh rằng đóng góp lớn nhất của Apple Watch không nằm ở doanh số bán hàng mà ở khả năng cứu sống con người. Ông từng phát biểu rằng một ngày nào đó, "đóng góp lớn nhất của Apple đối với nhân loại có thể sẽ là lĩnh vực sức khỏe". Đó là điểm giao nhau hiếm hoi giữa hai doanh nghiệp: đều coi sức khỏe là tương lai. Tuy nhiên, cách hiện thực hóa mục tiêu ấy lại hoàn toàn khác.

Một bên kiếm tiền từ phần cứng, một bên kiếm tiền từ dữ liệu và hành vi người dùng

Khác biệt lớn nhất giữa Apple và WHOOP không nằm ở cảm biến mà nằm ở mô hình kinh doanh. Apple vẫn trung thành với chiến lược đã làm nên thành công của hãng trong nhiều năm: bán phần cứng cao cấp, sau đó giữ chân người dùng bằng hệ sinh thái dịch vụ. Apple Watch càng hữu ích khi kết hợp với iPhone, AirPods, MacBook hay nền tảng Apple Health. Giá trị của sản phẩm vì thế nằm ở khả năng kết nối mọi thiết bị trong hệ sinh thái Apple.

WHOOP lại gần như đi theo hướng ngược lại. Thay vì bán thiết bị, công ty bán quyền truy cập vào nền tảng dữ liệu. Người dùng đăng ký thành viên theo năm và được cung cấp thiết bị cùng toàn bộ hệ thống phân tích sức khỏe. Hiện WHOOP vận hành nhiều gói thành viên như WHOOP One, Peak và Life, trong đó giá trị cốt lõi không nằm ở chiếc vòng đeo mà ở thuật toán phân tích dữ liệu, AI Coach và các khuyến nghị được cá nhân hóa.

Nói cách khác, nếu Apple bán một sản phẩm thì WHOOP bán một dịch vụ. Điều này cũng lý giải vì sao công ty không quá chú trọng vào việc liên tục thay đổi thiết kế phần cứng. Thiết bị chỉ đóng vai trò như cảm biến thu thập dữ liệu, còn giá trị lớn nhất nằm ở những gì phần mềm có thể diễn giải từ dữ liệu đó. WHOOP gọi đây là quá trình giúp người dùng hiểu được mối liên hệ giữa giấc ngủ, Mức độ gắng sức (Strain), Khả năng phục hồi (Recovery), Mức độ căng thẳng và tuổi sinh học (Healthspan), từ đó đưa ra quyết định tốt hơn mỗi ngày.

Trong khi Apple muốn người dùng tương tác với chiếc đồng hồ nhiều lần mỗi ngày, WHOOP lại muốn thiết bị gần như "biến mất" khỏi cuộc sống. Không màn hình. Không thông báo. Không tạo thêm thời gian nhìn vào màn hình. Đó là hai triết lý thiết kế hoàn toàn đối lập.

Sự khác biệt còn thể hiện ở nhóm khách hàng mục tiêu. Apple Watch được thiết kế cho hàng trăm triệu người dùng phổ thông với những chỉ số dễ hiểu như số bước chân, vòng hoạt động (Activity Rings), lượng calo tiêu hao hay nhịp tim. WHOOP lại hướng đến những người muốn tối ưu hiệu suất, từ vận động viên chuyên nghiệp cho tới những người theo đuổi lối sống biohacking.

Thay vì đặt mục tiêu cố định như đi 10.000 bước mỗi ngày, WHOOP tính toán mức độ gắng sức phù hợp dựa trên khả năng phục hồi của từng cá nhân. Chính vì vậy, WHOOP được nhiều tên tuổi thể thao như Cristiano Ronaldo, Patrick Mahomes, Rory McIlroy hay đội đua Scuderia Ferrari HP lựa chọn làm thiết bị theo dõi sức khỏe chính.

Đáng chú ý, hai sản phẩm ngày càng ít cạnh tranh trực tiếp hơn so với suy nghĩ của nhiều người. Nhiều người dùng lựa chọn đeo đồng thời cả Apple Watch và WHOOP. Apple Watch đảm nhiệm vai trò trung tâm kết nối, còn WHOOP đóng vai trò phân tích sinh lý chuyên sâu. Đây cũng là chủ đề được thảo luận rất nhiều trong cộng đồng người dùng thiết bị đeo, nơi không ít ý kiến cho rằng hai sản phẩm đang bổ sung cho nhau nhiều hơn là thay thế nhau.

Nhìn ở góc độ kinh doanh, WHOOP và Apple đang đại diện cho hai xu hướng lớn của ngành thiết bị đeo. Apple tin rằng công nghệ cần xuất hiện ở mọi khoảnh khắc trong cuộc sống, giúp con người làm được nhiều việc hơn. WHOOP lại cho rằng công nghệ tốt nhất đôi khi là công nghệ gần như vô hình, âm thầm thu thập dữ liệu và chỉ xuất hiện khi có thể đưa ra một quyết định hữu ích.

Một bên bán trải nghiệm công nghệ.

Một bên bán khả năng hiểu chính cơ thể mình.

"Khoảng vài năm trước, khách hàng thường hỏi nên mua Apple Watch hay WHOOP. Nhưng hiện nay, câu hỏi phổ biến hơn là làm thế nào để khai thác tốt nhất cả hai. Apple Watch đảm nhiệm vai trò giao tiếp, thanh toán, nhận thông báo và tập luyện hằng ngày, trong khi WHOOP được đeo gần như 24/7 để theo dõi khả năng phục hồi, stress và chất lượng giấc ngủ", anh Tiến Đạt của Tommy Authentic chia sẻ.

Trong bối cảnh thị trường thiết bị đeo ngày càng dịch chuyển từ theo dõi vận động sang chăm sóc sức khỏe chủ động và phòng ngừa bệnh tật, rất có thể tương lai sẽ không thuộc về sản phẩm có nhiều tính năng nhất, mà thuộc về doanh nghiệp hiểu rõ nhất cách biến dữ liệu sinh học thành những thay đổi hành vi bền vững của người dùng./

Quỳnh Nga