Vụ đào móng công trình khiến nhà bên nứt toác, buộc di dời 10 hộ dân ra khỏi khu vực nguy hiểm: Ai phải bồi thường?

Sự cố sụt lún xảy ra tại tổ dân phố Dân Chủ, phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh khiến một căn nhà liền kề bị nứt, nghiêng, nghi do ảnh hưởng từ việc đào móng công trình bên cạnh đang trở thành tâm điểm của dư luận.

Theo thông tin ban đầu, khoảng 8h30 ngày 3/6, gia đình ông Nguyễn Văn C. (số nhà 31 đường Thánh Thiên) đào móng xây dựng nhà ở. Quá trình thi công, việc múc đất sâu được cho là ảnh hưởng đến nền móng căn nhà số 33 nằm sát bên cạnh, hiện là cửa hàng kinh doanh giày dép, túi xách của chị Nguyễn Thị Nhung.

Tại hiện trường, căn nhà số 33 xuất hiện nhiều vết nứt lớn kéo dài ở mặt tiền và các mảng tường. Nhiều vị trí bê tông bong vỡ, kết cấu công trình hư hỏng nghiêm trọng. Đáng chú ý, ngôi nhà có dấu hiệu nghiêng hẳn về phía hố móng đang thi công, tiềm ẩn nguy cơ đổ sập.

Chị Nhung cho biết, căn nhà 3 tầng, với diện tích khoảng 96m² mỗi sàn, vừa hoàn thiện cải tạo và dự định sắp tới sẽ tổ chức tân gia.

“Chị mới sửa xong, chưa kịp tân gia thì xảy ra chuyện. Trước đó không hề thấy dấu hiệu gì bất thường. Sáng vẫn bán hàng bình thường, tối thì không ở nhà, chỉ thấy người ta đào móng bên cạnh nên cũng không nghĩ gì nhiều. Đến sáng nay (4/6) thì nhà đã nghiêng, nứt hết cả rồi”, chị Nhung chia sẻ trong lúc cùng người thân khẩn trương di dời tài sản.

Liên quan đến phương án xử lý sau sự cố, chị Nhung cho biết hiện các bên vẫn đang tập trung di dời tài sản và kiểm kê thiệt hại.

Dưới góc độ pháp lý, Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp đã có những phân tích về vụ việc.

Theo luật sư Cường, các sự cố phát sinh trong quá trình đào móng làm ảnh hưởng đến công trình liền kề, thậm chí gây nứt, hư hỏng hoặc đổ sập nhà dân không phải là hiếm gặp, nhất là tại các đô thị có nền địa chất yếu hoặc nhiều công trình đã xuống cấp.

Ngay khi xảy ra sự cố, việc đầu tiên chính quyền địa phương cần làm là yêu cầu chủ đầu tư tạm dừng thi công để bảo đảm an toàn, hạn chế tối đa thiệt hại.

"Cơ quan chức năng sẽ kiểm tra hồ sơ thiết kế, điều kiện xây dựng, đồng thời đánh giá đặc điểm địa chất và kết cấu của các nhà liền kề. Cần phải có các đơn vị giám định độc lập, chuyên môn sâu về xây dựng để đánh giá chính xác mức độ và nguyên nhân thiệt hại. Đây là cơ sở để xác định nguyên nhân và mức độ thiệt hại làm căn cứ xử lý trách nhiệm", luật sư Cường nhấn mạnh.

Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng, việc xác định trách nhiệm bồi thường trong vụ việc sẽ dựa trên yếu tố lỗi của các bên liên quan. Nếu kết quả giám định cho thấy chủ đầu tư hoặc đơn vị thi công vi phạm quy định về xây dựng như xây dựng không phép, sai phép hoặc áp dụng biện pháp thi công không bảo đảm kỹ thuật dẫn đến sự cố, các bên có lỗi phải chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại cho các hộ dân bị ảnh hưởng.

Ngược lại, trong trường hợp công trình được thi công đúng giấy phép, đúng thiết kế và tuân thủ đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật nhưng sự cố vẫn xảy ra do những yếu tố khách quan như địa chất bất thường hoặc công trình liền kề đã xuống cấp nghiêm trọng, cơ quan chức năng sẽ xem xét mức độ lỗi của từng bên để xác định trách nhiệm pháp lý.

"Khi xác định có lỗi, hoặc lỗi hỗn hợp từ nhiều phía, việc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng sẽ được thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015.

Theo đó, các hộ dân bị ảnh hưởng có quyền yêu cầu bồi thường toàn bộ thiệt hại thực tế phát sinh, bao gồm chi phí sửa chữa, khôi phục hoặc xây mới phần công trình bị hư hỏng; thiệt hại do gián đoạn sinh hoạt, kinh doanh hoặc cho thuê tài sản.

Đồng thời, họ được yêu cầu thanh toán các khoản chi phí hợp lý phục vụ việc thuê nơi ở tạm thời, gia cố công trình và khắc phục hậu quả sự cố", luật sư Cường phân tích.

Đặc biệt, liên quan trực tiếp đến hoạt động xây dựng, Điều 605 Bộ luật Dân sự 2015 quy định rõ: Chủ sở hữu, người chiếm hữu, người được giao quản lý, sử dụng nhà cửa, công trình xây dựng phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do công trình của mình gây ra cho người khác. Nếu đơn vị thi công cũng có lỗi trong quá trình xây dựng, họ phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường.

"Vụ việc này đan xen nhiều yếu tố kỹ thuật phức tạp từ địa chất, kết cấu đến xây dựng. Các bên liên quan trước hết có thể ngồi lại thỏa thuận về mức và phương thức đền bù. Trường hợp không thể tìm được tiếng nói chung, người dân hoàn toàn có quyền đề nghị cơ quan chức năng làm rõ hoặc khởi kiện ra Tòa án để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình", Tiến sĩ, Luật sư Đặng Văn Cường nói.

Được biết, ngoài căn nhà bị nghiêng lún, khoảng 10 hộ dân lân cận cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng. Chính quyền địa phương đã di dời khẩn cấp các hộ trong khu vực nguy hiểm đến nơi an toàn, chờ phương án xử lý triệt để.

Hiện Cơ quan chức năng phường Bắc Giang đang phong tỏa hiện trường, tổ chức giám định để có phương án xử lý dứt điểm, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các hộ dân xung quanh.

Nguyễn Phượng