Vì sao nhiều khu vực ở TP.HCM ngập kéo dài, nước chậm rút?
Mưa lớn vượt khả năng tiêu thoát của hệ thống, triều cường dâng cao cùng những điểm nghẽn hạ tầng khiến một số khu vực ở TP.HCM ngập sâu, nước nhiều ngày chưa rút.
Tại họp báo cung cấp thông tin về các vấn đề kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.HCM chiều 8/10, ông Phạm Quốc Huy, Phó Trưởng Phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng TP.HCM, thông tin về tình hình ngập nước sau các đợt mưa lớn cuối tháng 9, đầu tháng 10.
Theo ông Huy, các điểm ngập ghi nhận trong đợt mưa lớn vừa qua đều là những khu vực thường xuyên xảy ra ngập úng trong nhiều năm. Tuy nhiên, mức độ ngập thay đổi tùy theo lượng mưa, thủy triều hoặc tác động cộng hưởng giữa mưa lớn và triều cường.
Tại khu vực TP.HCM cũ, một số tuyến đường như Phan Huy Ích, Quốc Hương, Thảo Điền và R12 ghi nhận tình trạng ngập nghiêm trọng hơn, với độ sâu ngập tăng, thời gian ngập kéo dài và nước rút chậm hơn so với trước.
Nhiều tuyến đường tại TP.HCM ngập nước sau các trận mưa lớn cuối tháng 9, đầu tháng 10. (Ảnh: Thy Huệ)
Đối với các tuyến đường nhánh, hẻm do UBND xã, phường quản lý, tình trạng ngập cũng được ghi nhận tại một số vị trí như đường Mã Lò, các hẻm trên đường Công Nghệ Mới, đường Liên ấp 123 và đường Đê bao 2-3.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, một trong những nguyên nhân chính khiến nhiều tuyến đường ngập sâu, nước rút chậm là lượng mưa lớn vượt quá khả năng thoát nước theo thiết kế của hệ thống hiện hữu.
Hiện nay, hệ thống thoát nước tại TP.HCM được thiết kế để đáp ứng lượng mưa 85,3 mm trong 3 giờ, kết hợp mực triều cường +1,32 m. Tuy nhiên, trong hai ngày 30/9 và 1/10/2026, nhiều trạm quan trắc ghi nhận lượng mưa vượt 100 mm chỉ trong 45 phút đến một giờ, vượt khả năng tiêu thoát của hệ thống.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, mưa lớn trên diện rộng, kéo dài nhiều ngày liên tiếp còn khiến hệ thống sông, kênh, rạch quá tải, mực nước dâng cao, làm giảm khả năng thoát nước tự nhiên và khiến tình trạng ngập úng kéo dài.
Qua theo dõi, các tuyến chính như kênh A, kênh B, kênh C, kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên, kênh Lương Bèo, kênh Trung Ương... đều có mực nước dâng cao sau mưa và rút chậm.
Một nguyên nhân khác là mưa trùng thời điểm triều cường. Sở Xây dựng cho biết triều cường ghi nhận vượt báo động I và II trong các ngày 28/9, 29/9, 30/9 và 1/10. Cụ thể, ngày 28/9 triều đạt +1,56m lúc 17h; ngày 29/9 đạt +1,51m lúc 18h; ngày 30/9 đạt +1,49m lúc 19h và ngày 1/10 đạt +1,42m lúc 20h.
Mưa lớn kết hợp triều cường khiến một số khu vực ở TP.HCM ngập sâu, nước rút chậm. (Ảnh: Lương Ý)
Sở Xây dựng TP.HCM cũng chỉ ra rằng nhiều tuyến cống thoát nước được đầu tư từ lâu, quy mô không còn đáp ứng yêu cầu trước những diễn biến thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.
Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh khiến hệ thống thoát nước tại một số tuyến đường nhánh, hẻm chưa được đầu tư đồng bộ hoặc có tiết diện cống quá nhỏ. Quá trình bê tông hóa làm thu hẹp diện tích thấm, trữ và điều tiết nước, trong khi tình trạng sụt lún tạo ra các vùng trũng cục bộ, làm giảm hiệu quả thoát nước và gia tăng nguy cơ ngập úng.
Ngoài ra, một số công trình lớn đang triển khai cũng ảnh hưởng đến tình hình thoát nước, gồm dự án cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên; dự án cải tạo hệ thống thoát nước đường Lê Văn Thọ, Nguyễn Văn Khối và dự án đầu tư xây dựng quảng trường Trung tâm thành phố và Trung tâm hành chính của thành phố.
Tại các khu dân cư, đô thị mới, Sở Xây dựng cho biết một số chủ đầu tư không kịp thời hoàn thiện thủ tục bàn giao cho đơn vị quản lý. Khi đó, hệ thống hạ tầng nói chung, tuyến cống nói riêng không phát huy hiệu quả.
Hệ thống cống nhỏ, bồi lắng và những điểm nghẽn cục bộ được xác định là một trong những nguyên nhân khiến nước thoát chậm. (Ảnh: Nguyễn Liến)
Công tác quản lý, vận hành hệ thống cống theo phân cấp do UBND xã, phường chưa thực hiện đồng bộ. Tình trạng lấn chiếm tại các tuyến kênh tiêu thoát vẫn còn tồn tại.
Một số khiếm khuyết của hệ thống chưa được khắc phục kịp thời như miệng thu lấp bít, tuyến cống kết nối hạ nguồn cao hơn cống chính. Theo Sở Xây dựng, những vấn đề này dẫn đến tình trạng thoát nước kém, ngập kéo dài nhiều ngày tại một số khu vực như đường Đê bao 2-3, đường Công Nghệ Mới, Mã Lò và kênh Liên xã.
Sở Xây dựng cho biết UBND TP.HCM đã ban hành Kế hoạch số 402/KH-UBND ngày 24/7/2026 về thoát nước, chống ngập năm 2026 và Kế hoạch số 537/KH-UBND ngày 2/10/2026 về giải quyết tình hình ngập nước trên địa bàn thành phố giai đoạn 2026-2030.
Trước mắt, thành phố tăng cường duy tu, nạo vét hệ thống thoát nước, thanh thải vật cản để đảm bảo hệ thống thông thoáng, phát huy tối đa năng lực thoát nước theo thiết kế.
Các điểm tắc nghẽn do công tác thi công dự án cũng được yêu cầu nhanh chóng xử lý. Khi có mưa, lực lượng chức năng tăng cường trực mưa, vớt rác tại miệng thu nước, mở nắp hầm ga, sử dụng bơm ứng cứu, điều tiết giao thông và cô lập điểm ngập.
Ngập kéo dài làm ảnh hưởng đến sinh hoạt, di chuyển và cuộc sống thường ngày của người dân. (Ảnh: Lương Ý)
Đối với khu vực Thảo Điền, Quốc Hương và Nguyễn Văn Hưởng, Sở Xây dựng cho biết các vị trí này đã có trong danh mục vị trí ngập nặng, thuộc nhóm ưu tiên xử lý, dự kiến hoàn thành trong tháng 10/2026.
Trong năm 2026, thành phố sẽ đưa vào quản lý và vận hành công trình thủy lợi Bờ tả sông Sài Gòn, đoạn còn lại từ rạch Cầu Ngang đến khu đô thị Thủ Thiêm, bao gồm cống ngăn triều và bơm. Theo Sở Xây dựng, công trình này sẽ giúp giảm đáng kể tình hình ngập khu vực.
Về lâu dài, thành phố xác định cần rà soát, đánh giá hiện trạng hạ tầng thoát nước , phân tích nguyên nhân gốc rễ gây ngập, xây dựng mô hình quản lý lưu vực, đề xuất giải pháp tổng thể và xác định thứ tự ưu tiên đầu tư phù hợp với đặc điểm địa hình, thủy văn và khí hậu của TP.HCM sau hợp nhất.
Sở Xây dựng cũng xác định cần kiểm tra, xử lý các điểm tắc nghẽn cục bộ, đảm bảo hệ thống thoát nước được kết nối liên phường, xã và với các hệ thống hạ tầng có liên quan, nhằm đảm bảo hoạt động đồng bộ, xuyên suốt.