Vì sao điểm học bạ lớp 12 môn tiếng Anh của Tuyên Quang đứng cuối cả nước nhưng điểm thi tốt nghiệp lại đứng thứ 2, vượt TP.HCM?
Sự chênh lệch lớn giữa hai thứ hạng này được phân tích dựa trên những nguyên nhân khách quan dưới đây.
Dữ liệu thống kê đối sánh giữa điểm trung bình thi tốt nghiệp THPT và điểm học bạ lớp 12 năm 2026 ghi nhận một hiện tượng đáng chú ý tại tỉnh Tuyên Quang. Đối với môn Ngoại ngữ (chủ yếu là tiếng Anh), Tuyên Quang là địa phương có điểm trung bình học bạ lớp 12 nằm ở vị trí cuối cùng cả nước (xếp thứ 34/34). Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, điểm trung bình thi tốt nghiệp THPT môn tiếng Anh của tỉnh này lại đạt 5,397 điểm, vươn lên vị trí thứ hai toàn quốc, vượt TP.HCM và chỉ xếp sau Hà Nội.
Sự chênh lệch lớn giữa hai thứ hạng này được các chuyên gia giáo dục phân tích dựa trên những nguyên nhân khách quan dưới đây.
Tuyên Quang lọt vào danh sách 10 tỉnh có điểm trung bình tiếng Anh cao nhất cả nước
Thay đổi quy chế thi năm 2026: Tiếng Anh trở thành môn thi tự chọn
Theo thông tin từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 là năm đầu tiên môn Ngoại ngữ không còn là môn thi bắt buộc. Thay đổi này tạo ra một bộ lọc tự nhiên về đối tượng dự thi.
Đối với điểm học bạ: Điểm số này được tính dựa trên toàn bộ học sinh lớp 12 của tỉnh Tuyên Quang, bao gồm cả những học sinh không có thế mạnh hoặc học yếu môn ngoại ngữ.
Đối với điểm thi tốt nghiệp: Do không bắt buộc, những học sinh có năng lực ngoại ngữ hạn chế chủ động không đăng ký lựa chọn môn thi này. Nhóm thí sinh đăng ký dự thi chủ yếu là những em có sự chuẩn bị tốt, có năng lực khá giỏi hoặc có nhu cầu sử dụng điểm để xét tuyển đại học. Do đó, điểm thi chỉ phản ánh năng lực của nhóm thí sinh lựa chọn dự thi chứ chưa đại diện cho mặt bằng chung toàn tỉnh.
Bảng đối sánh điểm trung bình thi tốt nghiệp THPT và điểm trung bình học bạ lớp 12 của 34 tỉnh, thành phố
Hiệu ứng từ quy mô mẫu thí sinh dự thi
Sự khác biệt về số lượng thí sinh đăng ký dự thi giữa các địa phương ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả điểm trung bình. Trong kỳ thi năm nay, tỉnh Tuyên Quang chỉ cón hơn 2.000 thí sinh đăng ký dự thi môn Ngoại ngữ. Đây là số lượng thí sinh thuộc nhóm thấp nhất trong các tỉnh, thành được thống kê. Với quy mô mẫu nhỏ và mang tính chọn lọc cao, điểm trung bình của nhóm dễ dàng được đẩy lên mức cao.
Ngược lại, TP.HCM có tới hơn 64.000 thí sinh dự thi (gấp 30 lần Tuyên Quang). Quy mô thí sinh lớn, đại diện cho nhiều hệ đào tạo và hoàn cảnh học tập khác nhau, khiến việc duy trì điểm trung bình ở mức 5,37 của TP.HCM mang tính chất đại trà hơn.
Phân bố điểm số và hiện tượng miễn thi tại các đô thị lớn
Số liệu thống kê chi tiết cho thấy cấu trúc điểm số của Tuyên Quang phản ánh sự đồng đều ở mức khá, thay vì xuất sắc đột biến.
Tuyên Quang đạt điểm trung bình cao nhưng không nằm trong nhóm các địa phương đứng đầu về số lượng điểm 10. Tỉnh này ghi nhận 1 điểm 10; 11 điểm 9,75; 15 điểm 9,5 và một số ít điểm 9,25 và 9. Điều này cho thấy điểm trung bình cao là nhờ phổ điểm của nhóm dự thi ổn định ở mức khá.
Tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, dù số lượng điểm 10 áp đảo (Hà Nội có 118 điểm 10, TP.HCM có 88 điểm 10), nhưng điểm trung bình bị kéo xuống do phải gánh số lượng thí sinh dự thi đông đảo. Bên cạnh đó, một bộ phận lớn học sinh giỏi ngoại ngữ tại các thành phố này đã sử dụng chứng chỉ quốc tế (như IELTS, VSTEP) để miễn thi hoặc xét tuyển thẳng, không tham gia vào hệ thống điểm thi tốt nghiệp đại trà.
Như vậy, sự tương phản về thứ hạng giữa điểm học bạ và điểm thi tốt nghiệp môn tiếng Anh của Tuyên Quang có thể là kết quả tổng hợp từ các yếu tố kỹ thuật và quy chế thi mới. Các số liệu phân tích trên cho thấy thứ hạng này phản ánh đặc thù của nhóm thí sinh tự chọn dự thi, thay vì đại diện cho bức tranh toàn diện về năng lực ngoại ngữ đại trà của địa phương.
Tổng hợp