Vị bác sĩ quê Hà Tĩnh, người đưa dấu ấn “Made in Vietnam” vào lịch sử ghép tim thế giới
Vị bác sĩ đó là ai?
Đó chính là GS.TS Bùi Đức Phú, người có những đóng góp quan trọng trong việc đưa kỹ thuật ghép tim tại Việt Nam lên một dấu mốc mới.
Bác sĩ Bùi Đức Phú sinh năm 1956, quê gốc tại Hà Tĩnh, lớn lên ở Tuy Hòa (tỉnh Phú Yên cũ). Ông theo học y khoa tại Trường Đại học Y khoa Huế.
Năm 1981, ông tốt nghiệp loại giỏi và được giữ lại trường làm cán bộ giảng dạy. Sau đó, ông tiếp tục học nội trú ngoại khoa tại Bệnh viện Việt Đức, có cơ hội được Giáo sư Tôn Thất Tùng và GS Đặng Hanh Đệ trực tiếp hướng dẫn, truyền dạy kinh nghiệm phẫu thuật.
Chia sẻ về người học trò Bùi Đức Phú, GS Đặng Hanh Đệ từng có những hồi ức đặc biệt.
Theo lời kể của giáo sư, thời còn là sinh viên, Bùi Đức Phú chỉ là một cậu học trò bình thường, không có gì quá nổi bật nên chưa thực sự gây được sự chú ý. Tuy nhiên, chàng sinh viên ấy đã khiến người thầy của mình phải "sửng sốt" bởi một bài thi tốt nghiệp xuất sắc.
Bài thi năm đó của bác sĩ Bùi Đức Phú được GS Đặng Hanh Đệ chấm điểm 10. Đây cũng là điểm 10 duy nhất mà ông dành cho một bài thi trong gần 50 năm giảng dạy của mình. Đặc biệt, đề thi tốt nghiệp năm ấy do chính GS Đệ ra.
GS Đặng Hanh Đệ nhớ lại: “Khi tôi chấm thi, không biết bài của ai vì đã được rọc phách, nhưng thấy bài quá hay nên tôi đã đọc cho toàn bộ hội đồng chấm thi. Quả nhiên, mọi người đều có chung suy nghĩ với tôi: bài thi đó quá xuất sắc”.
GS Đặng Hanh Đệ luôn tự hào về người học trò của mình, đặc biệt là những đóng góp của ông đối với ngành phẫu thuật và ghép tim.
Bác sĩ Bùi Đức Phú đánh dấu nền y học ghép tim Việt Nam trên bản đồ thế giới.
Năm giờ phẫu thuật làm nên dấu mốc lịch sử
Ngày 2/3/2011 trở thành một trong những dấu mốc đáng nhớ nhất trong sự nghiệp của GS.TS Bùi Đức Phú, đồng thời là cột mốc quan trọng của nền y học Việt Nam.
Dưới sự chỉ đạo của ông, ê-kíp Bệnh viện Trung ương Huế đã thực hiện thành công ca ghép tim từ người hiến chết não cho bệnh nhân Trần Mậu Đức, 26 tuổi, mắc bệnh cơ tim giãn, suy tim độ IV.
Ca phẫu thuật bắt đầu lúc 22h ngày 1/3 và kết thúc lúc 3h sáng hôm sau, kéo dài khoảng 5 giờ. Đây là ca ghép tim thứ hai thành công tại Việt Nam, nhưng là ca đầu tiên được thực hiện hoàn toàn bởi đội ngũ bác sĩ trong nước.
Để làm nên dấu mốc ấy, bệnh viện đã huy động 8 tổ chuyên môn với gần 100 cán bộ, nhân viên y tế tham gia. Thành công không chỉ đến từ một ca phẫu thuật đơn lẻ mà là kết quả của nhiều năm chuẩn bị về kỹ thuật, nhân lực, quy trình chuyên môn và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận.
Ca phẫu thuật này đánh dấu bước tiến quan trọng, góp phần đưa tên tuổi y học Việt Nam đến gần hơn với bản đồ ghép tim thế giới.
Không dừng lại ở thành tựu ghép tim, GS.TS Bùi Đức Phú tiếp tục khẳng định năng lực chuyên môn khi thực hiện ca cấy thiết bị hỗ trợ tim nhân tạo bán phần HeartWare đầu tiên tại Việt Nam. Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 5 giờ và thành công tốt đẹp. Thiết bị hoạt động hiệu quả, bệnh nhân hồi phục tốt.
GS Đặng Hanh Đệ từng chia sẻ niềm tự hào về những thành tựu của người học trò: "Nhờ những đóng góp của mình đối với ngành y, anh Phú đã được Chủ tịch nước trao tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới".
Di sản của người thầy thuốc tận tâm
Bên cạnh vai trò phẫu thuật viên, GS.TS Bùi Đức Phú còn là nhà khoa học, nhà quản lý và người dành nhiều tâm huyết cho công tác đào tạo thế hệ kế cận.
Theo các tư liệu được công bố, ông đã có hơn 50 bài báo khoa học và 9 cuốn sách, giáo trình, sách chuyên khảo phục vụ công tác nghiên cứu và đào tạo y khoa.
Ông từng giữ cương vị Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế, Chủ tịch Hội Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực Việt Nam, đồng thời tham gia hoạt động tại nhiều tổ chức chuyên môn trong nước.
Những đóng góp bền bỉ của ông được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý: danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân năm 2008, Huân chương Lao động hạng Nhì năm 2009 và danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới năm 2013.