Ông Giản Tư Trung: 'Làm ăn tử tế để kinh doanh thành công' là một quan niệm còn nông

"Suốt mấy chục năm nay, tôi vẫn chia sẻ với cộng đồng doanh nghiệp đúng một ý thôi: Chúng ta cùng nhau hướng đến một thế hệ doanh nhân mới", diễn giả Giản Tư Trung nói trong phần trình bày tại Hội thảo Văn hoá Doanh nghiệp TP.HCM, sáng 10/11.

Ông Trung là Nhà sáng lập Học viện Quản lý PACE (tiền thân là Trường Doanh nhân PACE) và phần chia sẻ của ông diễn ra đúng dịp kỷ niệm 10 năm Ngày Văn hoá Doanh nghiệp Việt Nam (10/11/2016-10/11/2026).

Trên sân khấu, vị diễn giả nổi tiếng bắt đầu giải thích cho nhận định của mình bằng một thuật ngữ mà các doanh nghiệp thường nói với nhân viên: Phải làm ăn tử tế, vì chỉ khi tử tế mới kinh doanh thành công.

Ông Trung không cho lời khuyên trên là sai nhưng ông cho rằng nó còn “nông”. Bởi, “tử tế” trong câu nói trên là phương tiện, và mọi thứ phương tiện đều có thể bị bỏ xuống khi không còn giá trị sinh lời.

Dẫu vậy, theo ông, một doanh nhân có chiều sâu văn hoá sẽ nói khác: "Chúng ta phải làm ăn đàng hoàng tử tế, bởi vì chúng ta là những người đàng hoàng tử tế. Chấm hết. Và không cần bất cứ một lý do nào thêm".

Diễn giải cụ thể hơn, theo ông, tử tế đích thực là khi ta lấy sự tử tế là mục đích, chứ không chỉ là một phương tiện để đạt được mục đích.

Từ đó, Nhà sáng lập PACE chỉ ra ba nấc thang. Nấc thấp nhất là lựa chọn hiện thân cho sự tử tế, điều hầu như ai cũng làm được.
Nấc cao hơn là sống với sự tử tế mọi nơi mọi lúc. Nấc khó nhất là bảo vệ được sự tử tế ấy trong những hoàn cảnh không hề tử tế.

Muốn biết mình đang đứng ở nấc nào, ông Trung gợi ý giới doanh nhân hãy nhìn vào những việc không ai thấy.

"Trong 100 việc mình làm thì may ra chỉ có 1 việc là người khác biết. 99 việc chỉ có trời biết, đất biết và mình biết. 99 việc đó mới thực sự là văn hoá của mình", ông bổ sung.

Vì thế, văn hoá của một người lãnh đạo không thể chỉ có mặt ở công ty. Ông Giản Tư Trung không tin người coi nhẹ văn hoá gia đình lại có thể coi trọng văn hoá doanh nghiệp. Văn hoá thật sự sẽ hiện diện ở mọi nơi, kể cả trong gia đình, trong doanh nghiệp, hay ngay tại bàn nhậu.

Gói các chia sẻ vào trong một câu triết lý, ông cho hay: "Một người không có đạo sống thì không thể có đạo nghề. Nếu mình là người đàng hoàng tử tế thì chắc chắn mình sẽ làm ăn đàng hoàng tử tế".

Sau yếu tố về chiều sâu văn hoá, ông Trung phân tích đến yếu tố “nhân bản”. Trong đó, “nhân” là người, “bản” là gốc. Như vậy, “nhân bản” là lấy con người làm gốc. Tức là là lấy phẩm giá, danh dự, độc lập, tự do và hạnh phúc của con người làm gốc.

Với người làm kinh doanh, theo nguyên tắc trên: "Một lãnh đạo lấy nhân viên làm trọng sẽ không bao giờ sai. Một doanh nhân lấy khách hàng làm trọng sẽ không bao giờ sai".

Vị diễn giả coi đây là giá trị định hướng cho một thời điểm mà nhiều chuẩn mực bị đảo lộn, nhiều niềm tin đổ vỡ. Và các doanh chủ sẽ không thể nhân bản với nhân viên của mình khi chưa nhân bản cho chính mình.

Nhân bản giúp con người sống tốt với đồng loại và làm ăn được với năm châu bốn biển. Nhưng theo ông Trung, dù có đi khắp thế giới thì vẫn phải biết mình là người nước nào. Đó là yếu tố thứ ba: tinh thần ái quốc.

Để dễ hình dung, ông đưa ra một hình ảnh mà nhiều phụ huynh sẽ thấy quen thuộc: những đứa trẻ sinh ra, lớn lên ở Việt Nam, học trường quốc tế từ nhỏ tới lớn nhưng không rành tiếng Việt, không thích đồ ăn Việt, không hiểu văn hoá, lịch sử Việt.

"Chúng ta không thể có chương trình giáo dục tạo ra sản phẩm là người Việt nhưng không phải người Việt, mang danh công dân toàn cầu nhưng không có Tổ quốc. Tôi không cho rằng đây là một sản phẩm giáo dục tốt, bởi vì thiếu quốc tính", ông khẳng định và cho rằng “cá tính” - thứ được người trẻ và nhiều doanh nghiệp đề cao - cũng phải đứng sau “quốc tính”.

"Cá tính là khác người. Nhưng mà trước khi khác người, làm ơn phải giống người cái đã. Còn nếu khác người mà không có giống người thì rất là kinh người", diễn giả Giản Tư Trung bổ sung ý cho phân tích của mình.

Tóm lại, khi ba lớp, gồm: chiều sâu văn hoá; tính nhân bản; tinh thần ái quốc đã được vun đắp đúng thứ tự, ông Trung nhận định, sẽ tạo ra sức mạnh nội sinh ‘khủng khiếp’ cho các doanh nghiệp. Đây là điều mà diễn giả muốn nhắn nhủ tới thế hệ doanh nhân mới.

Quảng Định