Từ vụ ca sĩ Quang Lập, BH Media: Tự ý cover bài hát của các ca sĩ có thể đối diện mức án 3 năm tù

Ngày 16/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an ra quyết định khởi tố 5 vụ án và các bị can về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”, quy định tại Điều 225 Bộ luật Hình sự.

Trong đó có bị can Diệp Văn Lập (ca sĩ Quang Lập) - chủ Trung tâm Giọng ca để đời.

Cca sĩ Quang Lập hoạt động từ năm 2017. Tại đây, Diệp Văn Lập vừa biểu diễn sau đó tổ chức ghi âm, ghi hình các ca sĩ rồi chỉnh sửa, sao chép thành nhiều bản, ký hợp đồng với BH Media để đăng tải lên kênh Youtube.

Tại cơ quan điều tra, Diệp Văn Lập thừa nhận hành vi của mình là sai lầm, tự hứa sẽ không để những chuyện tương tự xảy ra lần thứ hai và xin được khắc phục hậu quả.

Được biết, nam ca sĩ có kênh YouTube với hơn 1,3 triệu lượt đăng ký, Fanpage có hơn 2.5 triệu người theo dõi.

Cần làm rõ nhiều vấn đề then chốt

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Phan Kế Hiền, Giám đốc Công ty Luật Bảo Tín (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho biết, đối với tội “ Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan ”, điểm mấu chốt là phải chứng minh được bốn yếu tố: quyền tác giả hoặc quyền liên quan đang được bảo hộ; người sử dụng không có sự cho phép hợp pháp; hành vi có lỗi cố ý và hậu quả hoặc lợi ích bất chính.

Cụ thể, người vi phạm có thể bị xem xét về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan nếu không được phép của chủ thể quyền mà cố ý thực hiện một trong hai nhóm hành vi chính: sao chép tác phẩm âm nhạc, bản ghi âm, bản ghi hình hoặc phân phối đến công chúng bản sao tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình.

Đồng thời, hành vi này phải xâm phạm quyền đang được bảo hộ tại Việt Nam và thuộc một trong các ngưỡng như: quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng; gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan từ 100 triệu đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100.000.000 đồng.

“ Trong vụ việc này, theo cơ quan điều tra bị can Diệp Văn Lập được cho là người vận hành Trung tâm Giọng ca để đời . Trung tâm này có hoạt động tổ chức biểu diễn, ghi âm, ghi hình các ca sĩ thể hiện nhiều ca khúc sau đó chỉnh sửa, sao chép thành nhiều bản ghi âm, ghi hình và tiếp tục ký kết hợp đồng với đơn vị trung gian để đăng tải trên nền tảng YouTube m à chưa được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả .

Tuy nhiên, cơ quan điều tra vẫn cần tiếp tục làm rõ các vấn đề then chốt như: Q uyền khai thác các tác phẩm này đã được cấp phép hay chưa; phạm vi cấp phép đến đâu; yếu tố lỗi của người thực hiện; doanh thu thu được từ việc khai thác cũng như thiệt hại thực tế đối với chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan ”, Luật sư Hiền phân tích.

Có thể đối diện 3 năm tù

Sự thống lĩnh của lĩnh vực kỹ thuật số và media; sự phát triển của công nghệ, sự thay đổi của thị trường âm nhạc cũng như thị hiếu công chúng, thói quen người nghe nhạc....đang vô tình trở thành giúp cho các đối tượng thoải mái sản xuất phim lậu, nhạc lậu.

Đặc biệt không thể không nhắc tới hiện tượng nở rộ các kênh Youtube cover lại các ca khúc nổi tiếng.

Hành vi này không chỉ khiến doanh nghiệp thất thu, mà còn làm xói mòn niềm tin của các ca sĩ, nhạc sĩ, nhà đầu tư, nhà sáng tạo, cản trở sự phát triển của công nghiệp văn hóa và kinh tế số.

Theo Luật sư Hiền, Luật Sở hữu trí tuệ, quyền tác giả gồm tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học còn quyền liên quan bao gồm cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa. Trong đó, âm nhạc là một trong những tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả và ca sĩ trình bày bài hát đó sẽ được bảo hộ quyền liên quan.

Tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả độc quyền thực hiện hoặc cho phép người khác thực hiện việc làm tác phẩm phái sinh, biểu diễn tác phẩm này trước công chúng, sao chép tác phẩm, truyền tác phẩm đến công chúng bằng các phương tiện kỹ thuật…

Ngoài ra, cover bài hát được hiểu là việc hát lại một bài hát đã có trước đó - một dạng của tác phẩm phái sinh. Do đó, nếu muốn được cover ca khúc của người khác bắt buộc phải có sự cho phép của tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả trừ một số các trường hợp như: tự sao chép 01 bản để nghiên cứu khoa học, giảng dạy; biểu diễn tác phẩm trong các buổi sinh hoạt văn hóa, tuyên truyền cổ động không thu tiền dưới mọi hình thức;...

“ Như vậy, về nguyên tắc, việc cover bài hát phải có sự đồng ý của tác giả, người sở hữu tác phẩm đó . Ngoại trừ các trường hợp nêu trên thì các trường hợp khác đều là hành vi vi phạm pháp luật ”, Luật sư Hiền khẳng định.

Theo Điều 199 Luật Sở hữu trí tuệ, tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân khác thì tuỳ theo tính chất, mức độ xâm phạm có thể bị xử lý bằng biện pháp hành chính hoặc hình sự, dân sự.

Về mức phạt hành chính , theo Điều 10 Nghị định 341/2025/NĐ-CP, hành vi làm tác phẩm phái sinh mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Ngoài ra, người có hành vi vi phạm còn bị buộc tiêu hủy hoặc buộc gỡ bỏ hoặc xóa bản sao vi phạm trên môi trường mạng viễn thông và mạng Internet và trả cho chủ thể quyền tác giả số lợi bất hợp pháp thu được từ việc thực hiện hành vi vi phạm trong trường hợp phát sinh số lợi bất hợp pháp.

Về xử lý hình sự, trong trường hợp hành vi mang tính thương mại và đạt các ngưỡng định lượng như đã phân tích ở trên, người vi phạm có thể bị xử lý theo Điều 225 BLHS về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan với khung hình phạt là phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Đối với pháp nhân thương mại phạm tội thì khung hình phạt là phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 02 năm.

Về trách nhiệm dân sự , Khoản 1 Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ cho phép chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ phải chấm dứt hành vi xâm phạm, gỡ bỏ và xóa nội dung vi phạm trên môi trường mạng viễn thông và mạng Internet, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại và khởi kiện ra Tòa án hoặc Trọng tài để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Nguyễn Phượng