TS Phạm Viết Thuận: Đề xuất hộ từ 1-5 tỉ đồng/năm quay về nộp thuế khoán, đóng thuế môn bài với 3 mức

Chi phí tuân thủ cao khiến hộ kinh doanh, doanh nghiệp khó khăn

Sáng 22/5, diễn ra hội thảo"Khơi thông sức mua, kích cầu tiêu dùng" do Báo Thanh Niên tổ chức.

Tại hội thảo, TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng kinh tế Tài nguyên và Môi trường nhận định ở nhiều quốc gia, tiêu dùng luôn được xem là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội. Tại Việt Nam, từ năm 2024 đã xuất hiện xu hướng suy giảm tiêu dùng và hiện tượng này đang quay trở lại. Theo ông, sức mua trong nước hiện chịu tác động từ hai yếu tố chính.

Thứ nhất là các quy định liên quan đến thuế, hóa đơn và kê khai, khiến chi phí hoạt động của hộ kinh doanh gia tăng đáng kể. Trong khi đó đây là khu vực đang tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động.

"Chi phí đầu vào và chi phí tuân thủ tăng cao đã khiến không ít doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh phải rời thị trường, kéo theo thu nhập của người lao động suy giảm, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu chi tiêu", ông phân tích.

Yếu tố thứ hai đến từ biến động giá cả trên thị trường quốc tế. Giá xăng dầu và vật tư leo thang đã đẩy mặt bằng giá hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng tăng trung bình khoảng 20 - 22%. Ông dẫn chứng, giá vật liệu xây dựng như cát, đá, sỏi từng ở mức khoảng 315.000 đồng/m3 vào năm 2024, nay đã tăng lên khoảng 680.000 đồng/m3.

Theo TS Phạm Viết Thuận, dù nhiều doanh nghiệp đã nỗ lực duy trì hoạt động nhưng áp lực chi phí khiến họ chật vật. Điều này dẫn tới xu hướng thắt chặt chi tiêu của người dân, đặc biệt với các dịch vụ và mặt hàng thiết yếu, qua đó tác động trực tiếp đến cung cầu của nền kinh tế.

Ông cảnh báo nếu tình trạng này kéo dài, sẽ có khoảng 42 ngành nghề bị ảnh hưởng, trong đó 11 lĩnh vực liên quan đến nhu yếu phẩm chịu tác động mạnh nhất.

“Dù tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 10,1% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng này vẫn chưa đủ tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường. Sức ép giá cả hiện vẫn khiến bức tranh tiêu dùng phân hóa rõ rệt”, TS Phạm Viết Thuận cho biết.

Đề xuất hộ kinh doanh 1-5 tỷ đồng quay về thuế khoán

Từ đó, TS Phạm Viết Thuận đề xuất Chính phủ có biện pháp tháo gỡ chính sách cho hộ kinh doanh nhằm bình ổn tăng trưởng trong tiêu dùng và dịch vụ với 2 nội dung.

Thứ nhất, nên có chính sách về thuế khoán hộ từ 1- 5 tỷ đồng/năm, cho đóng thuế môn bài với 3 mức. Đồng thời khuyến khích các hộ kinh doanh cá thể tự khai, tự nộp thuế trên doanh thu thực tế theo tỷ lệ % và đăng ký xuất hóa đơn điện tử khi có nhu cầu. Không bắt buộc xuất hóa đơn hàng hóa nhưng phải có chứng từ ghi nhận nguồn gốc sản phẩm hàng hóa nhằm quản lý Nhà nước theo chuyên ngành phù hợp.

"Một tiệm tạp hóa có thể giải quyết việc làm cho 5 người giao hàng. 5 người này ít nhất nuôi 5 người nữa. Chính sách cho hộ kinh doanh cần xem xét lại bởi nó có tác động an sinh xã hội rất lớn", TS Thuận nhấn mạnh.

Hộ kinh doanh, doanh nghiệp cần được đảm bảo tự do kinh doanh các ngành nghề theo luật Kinh doanh 2025, không hình sự hóa các vấn đề về thuế.

"Trên thực tế các hộ kinh doanh không nộp ngân sách nhiều như doanh nghiệp nhưng giúp an sinh xã hội rất lớn, tạo công ăn việc làm cho khoảng 30 triệu con người trong xã hội, do đó rất cần được bảo hộ từ chính sách quốc gia từ Chính phủ", ông Thuận nhấn mạnh.

Thứ 2, để kích cầu tiêu dùng trong những tháng còn lại, ông Thuận đề xuất các cơ quan quản lý, Chính phủ cần nghiên cứu giảm thuế suất giá trị gia tăng của hàng hóa nhu yếu phẩm về 0% nhằm hỗ trợ một phần cho doanh nghiệp và người tiêu dùng, giảm áp lực lạm phát.

Việc giảm phí thuế xăng dầu có thể gia hạn giảm đến hết 2027, thay vì 30/6 năm nay. Bên cạnh đó, các loại phí và lệ phí cần xem xét, rà soát loại bỏ.

"Chính sách giảm, miễn thuế phí cần phải được rà soát, áp dụng để kích cầu. Theo tôi, 3 dòng thuế cần được xem xét. Đó là thuế giá trị gia tăng; thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu; các loại phí thu bến bãi cũng cần xem tạm ngưng thu", ông Thuận gợi ý.

Phan Trang