Trúng đấu giá cát hơn 1 triệu đồng/m³ rồi bỏ cọc: Hé lộ bài toán của doanh nghiệp sau mức giá 'khủng'

Cuối tháng 9/2026, tỉnh Quảng Ngãi tổ chức đấu giá quyền khai thác 58 khu vực khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường. Kết quả, 36 khu vực đấu giá thành công, gồm 19 mỏ cát, 6 mỏ đá, 10 mỏ đất và một mỏ sét. Riêng nhóm cát, mức trúng đấu giá dao động từ 105% đến 426,5%. Tổng số tiền cấp quyền khai thác khoáng sản của 36 khu vực được tính sơ bộ khoảng 2.850 tỷ đồng.

Đáng chú ý nhất là mỏ cát thôn Minh Thành (xã Trường Giang). Công ty TNHH Thành Thưởng 29 trúng đấu giá với mức hơn 1 triệu đồng/m³, tỷ lệ thu tiền cấp quyền khai thác khoáng sản lên đến 426,5%.

Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, doanh nghiệp có đơn từ chối nhận kết quả. Theo Tờ trình số 6646 của Sở Công Thương gửi UBND tỉnh Quảng Ngãi, doanh nghiệp cho rằng giá trúng đấu giá bị “nhầm cao”, không đủ khả năng tài chính để thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, đồng thời chấp nhận mất toàn bộ khoản tiền đặt trước để sung công quỹ nhà nước.

Giá trúng cao gấp 3 lần giá bán tại mỏ

Một chủ mỏ cát đang khai thác tại Quảng Ngãi (xin giấu tên) cho rằng, mức giá hơn 1 triệu đồng/m³ là quá cao so với mặt bằng hiện nay. Theo vị này, trúng đấu giá mới chỉ là bước đầu, bởi để đưa mỏ vào hoạt động, doanh nghiệp còn phải đầu tư hạ tầng, đường vận chuyển, máy móc, nhân công, đồng thời chịu thêm thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và nhiều nghĩa vụ tài chính khác.

“Tôi từng tham gia đấu giá, mức 300.000 - 350.000 đồng/m³ đã thấy cao. Nếu trúng hơn 1 triệu đồng/m³, cộng thêm các khoản chi phí thì cát có thể phải bán khoảng 1,5 - 1,6 triệu đồng/m³ mới có lợi nhuận. Trong khi giá thị trường thấp hơn rất nhiều, bán với mức đó thì ai mua?!”, vị này nói.

Một doanh nghiệp khác cũng vừa tham gia đấu giá quyền khai thác khoáng sản đợt vừa rồi cho rằng, việc xuất hiện mức giá cao bất thường chưa đủ cơ sở để khẳng định có động cơ nào phía sau. Theo vị này, nguyên nhân có thể đơn giản là doanh nghiệp chưa tính toán hết các khoản thuế, phí và chi phí khai thác trước khi quyết định bỏ giá.

“Cá nhân tôi không thấy có động cơ gì trong việc này, bởi nếu trả giá quá cao thì chính doanh nghiệp trúng đấu giá sẽ gặp bất lợi. Có thể họ tính toán sơ sài, chưa lường hết chi phí phải bỏ ra”, vị này nhận định.

Theo phân tích của vị này, với trường hợp giá trúng đấu giá trên 1 triệu đồng/m³, riêng thuế tài nguyên đã chiếm 15%. Ngoài ra còn hàng loạt khoản như phí bảo vệ môi trường, chi phí khai thác, vận chuyển, đầu tư đường công vụ, khảo sát, thiết kế, đánh giá trữ lượng, quản lý và các nghĩa vụ thuế khác. Sau khi cộng các khoản này, giá bán có thể phải đạt khoảng 1,6 triệu đồng/m³ mới bảo đảm hiệu quả kinh doanh. Trong khi đó, giá cát tại mỏ hiện nay ở Quảng Ngãi chỉ dao động khoảng 300.000-370.000 đồng/m³.

Không thể bỏ giá chỉ bằng cảm tính

Từ kinh nghiệm thực tế, vị này cũng cho rằng, trước mỗi phiên đấu giá, việc quan trọng nhất không phải là trả được mức cao hơn đối thủ, mà phải xác định trước ngưỡng giá tối đa doanh nghiệp có thể chịu được.

“Bản thân tôi từng mất nhiều ngày lập bảng tính trước khi tham gia đấu giá. Mỗi mức giá đều phải được đặt trong tương quan với thuế, phí, đền bù, khai thác, vận chuyển và biên lợi nhuận kỳ vọng. Nếu giá vượt khỏi ngưỡng đã tính toán, doanh nghiệp phải dừng lại”, vị này nói.

Vị này dẫn chứng với khoáng sản đất, giá bán tại mỏ hiện khoảng 120.000 đồng/m³. Nếu mức trúng đấu giá khoảng 35.000 đồng/m³, sau khi cộng chi phí đền bù, khai thác, các khoản phát sinh và lợi nhuận dự kiến, doanh nghiệp vẫn có thể cạnh tranh nếu mỏ có điều kiện khai thác và vận chuyển thuận lợi.

Về cơ chế xử lý khi người trúng đấu giá từ chối kết quả, quy chế đấu giá 58 khu vực khoáng sản của Quảng Ngãi quy định người trả giá liền kề chỉ được xác định là người trúng nếu giá liền kề cộng với khoản tiền đặt trước ít nhất bằng giá của người từ chối và người này đồng ý mua tài sản. Nếu không đáp ứng điều kiện, phiên đấu giá không thành.

Theo các doanh nghiệp, quy định này khiến việc các đơn vị phối hợp đẩy giá lên cao rồi lần lượt bỏ cuộc để một đơn vị khác trúng ở mức thấp hơn không còn dễ thực hiện như trước.

Trường hợp mỏ cát Minh Thành cũng cho thấy điều này. Sau khi Công ty TNHH Thành Thưởng 29 từ chối nhận kết quả, Công ty Đấu giá Hợp danh Lam Sơn Sài Gòn rà soát và xác định trường hợp này không thuộc diện phải xét người trả giá liền kề.

Sở Công Thương cho biết, chưa đề xuất phê duyệt kết quả trúng đấu giá mỏ cát thôn Minh Thành. Sở sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp tục nghiên cứu, tham mưu Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi xử lý theo quy định.

Theo Nguyễn Ngọc