Tổng Giám đốc Quỹ VCBF: Sau nâng hạng, thị trường chứng khoán Việt Nam có thể hút thêm 1 tỷ USD vốn thụ động

BTV Mùi Khánh Ly: Như bà cũng đã biết, theo lộ trình dự kiến thì đến tháng 3 này, thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ được công bố nâng hạng và tháng 9 chính thức được nâng hạng theo FTSE Russell, vậy theo bà dòng vốn vào thị trường sẽ diễn ra như thế nào?

Bà Nguyễn Thị Hằng Nga, CFA, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ ĐTCK Vietcombank (VCBF):

Thông thường thị trường chứng khoán sẽ phản ứng cả trước và sau khi thông tin được công bố. Vì vậy, tôi cho rằng dòng vốn vào thị trường sẽ diễn ra theo ba giai đoạn.

Trước tháng 3/2026 thì dòng vốn chủ động tăng do nhà đầu tư giao dịch dựa kỳ vọng nâng hạng, đến từ cả nhà đầu tư nội và đầu tư ngoại. Ví dụ tại Kuwait đón nhận dòng vốn ngoại ròng 700 triệu USD trong nửa cuối 2018 trước khi được FTSE nâng hạng (từ 200 triệu USD/năm trước đó).

Chúng ta cũng đã chứng kiến dòng tiền đón đầu kỳ vọng này của Việt Nam ở nhóm cổ phiếu chứng khoán trong quý 3/2025 khi nhóm này tăng tới hơn 60% từ cuối tháng 6 đến đầu tháng 9 năm 2025.

Còn từ tháng 3 đến tháng 9/2026, FTSE dự kiến sẽ tiếp tục đánh giá việc nâng hạng TTCK Việt Nam vào đợt rà soát giữa kỳ trong tháng 3, trước khi việc nâng hạng chính thức có hiệu lực vào tháng 9/2026. Ở giai đoạn này, chúng tôi kỳ vọng dòng tiền tiếp tục đổ vào thị trường. Dòng vốn đầu tư nước ngoài sẽ chủ yếu đến từ các quỹ chủ động.

Sau tháng 9/2026, tức là giai đoạn sau khi được nâng hạng chính thức, dòng vốn thụ động (passive) ETF tham chiếu theo FTSE Emerging sẽ bắt đầu giải ngân. Dự kiến Việt Nam có thể thu hút 0,5 - 1 tỷ USD dòng vốn thụ động. Dòng vốn từ các quỹ chủ động dự kiến cũng sẽ tiếp tục tăng dần nếu có các cơ hội đầu tư hấp dẫn. Nhà đầu tư nội có thể tìm cách hiện thực hoá lợi nhuận trong giai đoạn này nếu thị trường trước đó đã tăng mạnh.

Trong giai đoạn phát triển mới, dòng vốn vào thị trường cũng cần có sự thay đổi khi thị trường hội nhập sâu rộng hơn, bà đánh giá như thế nào về chất lượng dòng vốn trên thị trường chứng khoán hiện nay?

Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay vẫn chủ yếu đến từ nhà đầu tư cá nhân trong nước. Dòng vốn cá nhân thường có tính chất ngắn hạn, đầu cơ cao, thường bị ảnh hưởng rất mạnh của tâm lý và áp lực của đòn bẩy, vì vậy dễ gây biến động mạnh cho thị trường.

Các nhà đầu tư nước ngoài chiếm khoảng 9% - 10% giá trị giao dịch. Trước đây, thị trường thường bị dẫn dắt bởi dòng vốn ngoại. Tuy nhiên trong vài năm vừa qua, dòng tiền nội đã áp đảo và không còn bị ảnh hưởng quá nhiều. Năm 2026, với việc xiết chặt tình trạng mua bán ngoại tệ ở thị trường tự do, việc đầu tư vàng cũng khó khăn hơn và Mỹ tiếp tục hạ lãi suất thì sự mất giá của VNĐ kỳ vọng sẽ thấp hơn, giúp giảm áp lực bán của các nhà đầu tư nước ngoài. Cùng với triển vọng nâng hạng, chúng tôi kỳ vọng dòng tiền ngoại sẽ đóng góp tích cực hơn cho thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trong khi đó, dòng tiền của nhà đầu tư tổ chức chủ yếu đến từ tự doanh của các công ty chứng khoán và các quỹ ETF nội. Các quỹ mở cổ phiếu trong nước có quy mô còn rất nhỏ, chỉ khoảng 1,5 tỷ USD vào cuối năm 2025, và thường ít giao dịch nên chưa ảnh hưởng lớn đến thị trường. Điểm tích cực là nhà đầu tư ngày càng quan tâm nhiều hơn tới quỹ mở và quy mô các quỹ đang tăng mạnh, khoảng 3 lần trong vòng 3 năm qua và hy vọng sẽ đóng góp nhiều hơn vào giao dịch của thị trường, giúp các cổ phiếu được giao dịch gần hơn với giá trị thực của doanh nghiệp, và theo đó đóng góp nhiều hơn cho sự ổn định của thị trường.

Vậy theo bà đâu là những giải pháp nâng cao chất lượng dòng vốn trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2026 và giai đoạn tới thông qua các kinh nghiệm từ những nước phát triển đi trước?

Nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đòi hỏi cao về chất lượng tăng trưởng của doanh nghiệp, tầm nhìn chiến lược và tính chính trực của đội ngũ quản lý, sự vững chắc về tài chính, quy mô vốn hoá, tỷ lệ free float, room ngoại, minh bạch thông tin, tiêu chuẩn ESG quốc tế, v.v… Do vậy, để thu hút được dòng vốn của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, theo tôi có một số giải pháp sau:

Thứ nhất là mở rộng và nâng cao chất lượng hàng hoá trên thị trường, giúp tăng quy mô thị trường, đa dạng hóa ngành nghề để duy trì và tăng tỷ trọng thị trường Việt Nam trong chỉ số thị trường mới nổi. Để làm được điều này thì tôi nghĩ rằng Chính phủ nên khuyến khích hoạt động IPO, niêm yết mới thông qua ưu đãi thuế nhằm tạo ra một làn sóng niêm yết mới. Chính phủ cũng nên tái khởi động chương trình cổ phần hoá và giảm sở hữu tại các doanh nghiệp nhà nước.

Ngoài ra, Chính phủ cũng nên nới lỏng giới hạn sở hữu nước ngoài và mở cửa cho nhà đầu tư quốc tế: Ví dụ ở Saudi Arabia sau khi được nâng hạng lên thị trường mới nổi năm 2019 đã nới lỏng điều kiện đầu tư với nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, cho phép mọi nhà đầu tư quốc tế trực tiếp tham gia từ 2019, do đó tỷ trọng của thị trường này trong chỉ số thị trường mới nổi tăng từ 3,2% lên 4,7%.

Tiếp theo, cải thiện thủ tục hành chính và hạ tầng, cách thức giao dịch và thanh toán cũng là một trọng tâm. Thông tư số 08/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành gần đây, ngày 03/02/2026 là một trong các bước tiến quan trọng khi nhà đầu tư nước ngoài có thể đặt lệnh qua môi giới nước ngoài, tức là không phải mở tài khoản tại công ty chứng khoán Việt Nam.

Cuối cùng cần tiếp tục nâng cao tính minh bạch và công bố thông tin theo chuẩn mực quốc tế, cung cấp thông tin bằng tiếng Anh, áp dụng tiêu chuẩn ESG quốc tế để tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài, từ đó tăng mức độ hấp dẫn của thị trường.

Thực tế đã có đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ trong giai đoạn mới. Theo bà, đề án cần có những giải pháp thực thi như thế nào để mang lại hiệu quả nhất?

Ngành quỹ là ngành rất quan trọng để thu hút dòng tiền của nhà đầu tư cá nhân, giúp giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, đặc biệt là trong điều kiện tín dụng trên GDP của chúng ta đã ở mức rất cao, khoảng gần 150%.

Đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ ra đời với bảy nhóm giải pháp để giải quyết toàn diện các vấn đề cho ngành, từ đầu vào là sản phẩm, hàng hoá đến đầu ra là ưu đãi thuế, đào tạo nhà đầu tư và hệ thống phân phối.

Đề án được phê duyệt vào tháng 9/2025 và chúng tôi thấy các giải pháp đề xuất trong đề án đã bắt đầu được thực thi. Điển hình nhất là việc ban hành Thông tư 136 sửa đổi Thông tư 98 điều chỉnh hoạt động của các quỹ đầu tư chứng khoán. Theo đó, các sản phẩm quỹ mới như Quỹ hạ tầng, quỹ công cụ thị trường tiền tệ đã có khung pháp lý riêng. Các loại tài sản được đầu tư cho các quỹ đầu tư chứng khoán cũng được mở rộng và một số hạn chế đầu tư đã được tháo gỡ.

Liên quan đến khuyến khích về thuế thì Luật thuế thu nhập cá nhân (TNCN) sửa đổi cũng đã quy định miễn thuế TNCN khi nhà đầu tư cá nhân khi bán chứng chỉ quỹ sau 2 năm nắm giữ hay giảm 50% thuế TNCN khi nhận lợi tức từ quỹ đầu tư chứng khoán.

Bộ Tài chính cũng đang xúc tiến việc sửa đổi Nghị định 88 về bảo hiểm hưu trí bổ sung và các văn bản liên quan để giải quyết các khó khăn vướng mắc. Nghị định về thuế thu nhập doanh nghiệp cũng đã nâng mức đóng góp vào quỹ hưu trí bổ sung được tính vào chi phí hợp lý, hợp lệ của công ty từ 3 triệu lên 5 triệu đồng/tháng.

Trong thời gian tới chúng tôi rất mong muốn nhóm giải pháp liên quan đến mở rộng và chuẩn hóa các kênh phân phối chứng chỉ quỹ được thực hiện, đặc biệt là kênh phân phối ngân hàng và các nhà tư vấn tài chính độc lập. Việc đẩy mạnh các chương trình tuyên truyền, phổ biến kiến thức về chứng khoán nói riêng và quản lý tài chính nói chung cũng cần sớm được đẩy mạnh, nhằm tác động tích cực đến nhận thức và hành vi của các nhà đầu tư cá nhân.

Được biết, các quỹ ở Việt Nam trong thời gian qua cũng đã chứng minh được hiệu quả chất lượng dòng vốn, chất lượng đầu tư vào thị trường chứng khoán, bà đánh giá như thế nào về xu hướng này trong thời gian tới?

Trong những năm gần đây, các quỹ đầu tư tại Việt Nam đã chứng minh ngày càng rõ vai trò của mình trong việc nâng cao chất lượng dòng vốn và chất lượng đầu tư trên thị trường chứng khoán thông qua kết quả đầu tư vượt trội của mình.

Đặc biệt sau khi làn sóng các nhà đầu tư F0 vào thị trường trong giai đoạn Covid đổ vào các cổ phiếu có tính đầu cơ cao và bị lỗ lớn khi thị trường điều chỉnh sâu trong năm 2022, nhiều tài khoản đến nay vẫn âm, trong khi các quỹ đã tăng trưởng lợi nhuận rất hấp dẫn trong giai đoạn này.

Ví dụ trung bình trong 3 năm qua, cả hai quỹ cổ phiếu là VCBF-BCF và VCBF-MGF đều đạt lợi nhuận trung bình khoảng 21%/năm, nằm trong nhóm quỹ có hiệu quả cao nhất trên thị trường trong thời gian này.

Nhìn dài hạn hơn, quỹ cổ phiếu lâu đời nhất của VCBF là VCBF-BCF có lợi nhuận bình quân kép từ khi thành lập đạt gần 14,4%/năm tính đến 29/1/2025, với giá tăng từ 10.000 đồng lên 46.000/CCQ.

Quỹ VCBF-MGF thành lập vào tháng 2/2021 là thời điểm thị trường lập đỉnh 1.500 điểm, cũng đã tăng trung bình 11%/năm, tức tổng cộng 53% từ khi thành lập. Quỹ VCBF - AIF thành lập vào tháng 2/2025 cũng đã tăng 22,5%.

Đặc biệt, quỹ VCBF-TBF đã có năm thứ hai dẫn đầu thị trường về kết quả đầu tư trong nhóm quỹ cân bằng, với lợi nhuận bình quân 3 năm đạt 16,8%/năm.

Với những kết quả xuất sắc này, quy mô của các quỹ mở VCBF đã tăng lên nhanh chóng, gấp 5,3 lần và số lượng nhà đầu tư cũng tăng 14 lần trong vòng 5 năm qua. Con số của toàn ngành cũng rất ấn tượng ở mức 79% và khoảng 4 lần.

Là một thành viên của thị trường, VCBF sẽ có chiến lược phát triển như thế nào để hỗ trợ các nhà đầu tư và đóng góp cho thị trường chứng khoán trong giai đoạn mới?

VCBF với hơn 20 năm hoạt động trên thị trường chứng khoán Việt Nam, chúng tôi xác định rõ quỹ là sản phẩm quốc dân, là sản phẩm đầu tư thiết yếu trong danh mục tài sản của mọi gia đình. Trong khi đó, quy mô của quỹ mở hiện tại chỉ mới bằng dưới 1% tổng huy động của nhà đầu tư cá nhân trong hệ thống ngân hàng.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, VCBF triển khai chiến lược đồng bộ trên nhiều trụ cột. Về sản phẩm, trong năm 2026, chúng tôi dự kiến có thêm thêm 1– 2 quỹ đầu tư mới nhằm hoàn thiện chuỗi sản phẩm, giúp nhà đầu tư đa dạng hoá danh mục, đáp ứng khẩu vị rủi ro của mọi đối tượng nhà đầu tư, phục vụ các mục tiêu tài chính khác nhau. Đồng thời, chúng tôi cũng đẩy mạnh phát triển quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện, đặc biệt trong bối cảnh Nghị định 88 sẽ được sửa đổi, kỳ vọng tháo gỡ các vướng mắc và mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn cho sản phẩm này.

Trên phương diện đầu tư, VCBF vẫn kiên định theo đuổi triết lý đầu tư cơ bản, dài hạn, và đi trước thị trường, đi ngược đám đông, nhằm tạo ra lợi nhuận bền vững cho nhà đầu tư cũng như đóng góp tích cực vào sự phát triển lành mạnh và chuyên nghiệp của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Phan Trang