Tình trạng bán tháo "hoảng loạn" lan rộng trên thị trường Indonesia trước nguy cơ bị loại khỏi chỉ số MSCI

Chỉ số chứng khoán chuẩn của Jakarta (.JKSE) giảm hơn 5% trong phiên thứ Hai, xuống mức thấp nhất trong 6 năm, sau khi lao dốc 11,6% vào hôm thứ Sáu 16/10. Thị trường chứng khoán Indonesia, vốn đang là thị trường có diễn biến kém nhất thế giới, chao đảo sau khi MSCI cho biết đang cân nhắc chuyển Indonesia từ nhóm “thị trường mới nổi” hiện tại sang nhóm “thị trường độc lập”.

Việc chuyển sang nhóm thị trường độc lập có nguy cơ khiến nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á bị cắt đứt khỏi dòng vốn quốc tế, đẩy nước này xuống vị thế kém hấp dẫn đối với giới đầu tư và xếp chung với nhóm thị trường độc lập có Lebanon và Zimbabwe.

“Thông báo của MSCI nằm ngoài dự đoán của chúng tôi, gây ra tình trạng hoảng loạn trên thị trường”, ông Jeffrey Hendrik, Tổng giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Indonesia (JKmad.JK), cho biết trước cuộc họp giữa lãnh đạo sở giao dịch và các lãnh đạo MSCI dự kiến diễn ra vào cuối ngày thứ Hai.

Tâm lý bất an trước nguy cơ này lan sang thị trường đồng rupiah và trái phiếu. Đồng rupiah suy yếu xuống mức 18.048 rupiah đổi 1 USD, không xa mức thấp kỷ lục 18.190 rupiah/USD được ghi nhận hồi tháng 6. Trong khi đó, đà giảm của trái phiếu chính phủ Indonesia đẩy lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm lên 7,4%, theo các nhà giao dịch, so với mức 7,169% hôm thứ Sáu.

Động thái mạnh tay hơn dự kiến của MSCI, đơn vị lần đầu nêu quan ngại về tính minh bạch trong cơ cấu sở hữu hồi tháng 1, đã làm gia tăng sức ép lên các cơ quan quản lý và quan chức tài chính Indonesia, trong bối cảnh các nhà đầu tư đánh giá lại mức độ tiếp xúc với tài sản của nước này nói chung.

Diễn biến này cũng làm dấy lên nguy cơ dòng vốn tháo chạy khỏi Indonesia, thị trường từng được giới đầu tư ưa chuộng trong nhóm các nền kinh tế mới nổi, nhưng hiện đang phải đối mặt với niềm tin suy giảm liên quan đến tình hình tài khóa và tính độc lập của ngân hàng trung ương dưới thời Tổng thống Prabowo Subianto.

Theo hai nguồn tin chính phủ nắm rõ vấn đề, ông Prabowo dự kiến gặp các quan chức tài chính cấp cao vào buổi chiều để thảo luận về “tình hình kinh tế hiện nay”.

Cuộc họp sẽ có sự tham gia của quỹ đầu tư quốc gia Danantara và Ủy ban Ổn định Hệ thống Tài chính Indonesia. Ủy ban này gồm Bộ trưởng Tài chính, Thống đốc Ngân hàng Indonesia, người đứng đầu Cơ quan Dịch vụ Tài chính và lãnh đạo Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Indonesia, theo các nguồn tin.

Ông Rain Lin, chuyên gia phân tích xếp hạng tín nhiệm quốc gia tại S&P Global Ratings, nhận định cảnh báo mới nhất của MSCI nhiều khả năng sẽ dẫn đến dòng vốn tiếp tục chảy ra khỏi Indonesia, nhưng ông không dự báo quy mô dòng vốn rút ra đủ lớn để làm gia tăng đáng kể chi phí huy động vốn.

“Điều đáng lo ngại hơn là nguy cơ tổn hại đến niềm tin của nhà đầu tư và khả năng tâm lý thị trường suy yếu trên diện rộng hơn, ảnh hưởng đến cả thị trường trái phiếu chính phủ lẫn đầu tư trực tiếp nước ngoài.”

Nguy cơ rộng hơn từ cảnh báo của MSCI

Cảnh báo của MSCI hôm thứ Sáu là diễn biến bất lợi mới nhất đối với chính phủ của ông Prabowo trong năm nay, sau khi Moody’s và Fitch hạ triển vọng xếp hạng tín nhiệm quốc gia của Indonesia xuống mức tiêu cực.

Đà lao dốc của thị trường diễn ra trước quyết định chính sách của Ngân hàng Indonesia trong tuần này. Mặc dù ngân hàng trung ương được dự báo rộng rãi sẽ giữ nguyên lãi suất, một số nhà phân tích đã đề cập đến khả năng tăng lãi suất nhằm ngăn chặn làn sóng bán tháo trên thị trường trái phiếu.

Hồi tháng 1, MSCI từng cảnh báo có thể hạ xếp hạng thị trường chứng khoán Jakarta xuống nhóm “thị trường cận biên”. Tuy nhiên, hôm thứ Sáu, tổ chức này cho biết việc thiếu tiến triển trong giải quyết những quan ngại về tính thiếu minh bạch trong cơ cấu sở hữu và hành vi giao dịch đồng nghĩa với việc ngay cả khi hạ xuống nhóm thị trường cận biên, mức phân loại đó cũng không phản ánh đầy đủ mức độ nghiêm trọng của các vấn đề.

“Gánh nặng chứng minh đã chuyển sang phía Indonesia: để tránh bị phân loại lại, nước này cần đưa ra bằng chứng rõ ràng cho thấy các cải cách đã công bố được triển khai nhất quán và cải thiện đáng kể hoạt động của thị trường”, các chiến lược gia tại Goldman Sachs viết trong một báo cáo.

Hôm thứ Hai, sở giao dịch chứng khoán đã giảm một nửa biên độ giảm giá tối đa trong ngày xuống còn 7% nhằm tìm cách làm chậm đà bán tháo.

Trước đó, hôm thứ Sáu tuần trước, cơ quan quản lý tài chính Indonesia công bố các biện pháp trừng phạt đối với những đối tượng có liên quan đến hành vi bị cáo buộc thao túng giao dịch cổ phiếu của ba doanh nghiệp, với tổng số tiền phạt lên tới 2,1 nghìn tỷ rupiah (116,4 triệu USD).

“Các khoản tiền phạt là một động thái tích cực, nhưng cần có hành động phối hợp đồng bộ để khẳng định thẩm quyền của OJK và trực tiếp xử lý một số nhân vật nổi tiếng đã tham gia vào các hành vi lạm dụng thị trường”, ông Angus Mackintosh, chuyên gia về ASEAN tại Aletheia Capital ở Singapore, nhận định.

Goldman Sachs ước tính việc Indonesia bị loại hoàn toàn khỏi các chỉ số MSCI có thể kích hoạt dòng vốn thụ động rút ra trị giá 5,6 tỷ USD. Các quỹ chủ động lấy những chỉ số này làm chuẩn đang nắm giữ lượng tài sản trị giá hơn 8 tỷ USD, mặc dù việc bán ra của các quỹ này sẽ phụ thuộc vào quyết định đầu tư, thay vì bị thúc đẩy trực tiếp bởi yêu cầu bám sát chỉ số, theo báo cáo của Goldman Sachs.

Từ đầu năm đến nay, các nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng lượng cổ phiếu Indonesia trị giá 4,88 tỷ USD. Nếu xu hướng này tiếp diễn, Indonesia sẽ ghi nhận dòng vốn rút ròng hằng năm lớn nhất trong ít nhất 16 năm.

(1 USD = 18.040 rupiah)

Theo Bình Minh