Thương vụ 6,5 tỷ USD và kế hoạch tái cấu trúc chấn động của Sam Altman: Sự thật về các "Startup bí mật" bên trong OpenAI để dọn đường IPO

Giữa cuộc đua khốc liệt để tiến tới đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), OpenAI đang đứng trước những lựa chọn mang tính sống còn về cấu trúc doanh nghiệp.

Thông tin mới nhất cho thấy CEO Sam Altman từng thảo luận về việc tách các mảng robot và thiết bị phần cứng thành các công ty riêng biệt (spin-off), thậm chí thành lập công ty mẹ tương tự mô hình Alphabet (Google).

Đây không chỉ là một nước đi kỹ thuật, mà là tín hiệu cho thấy OpenAI đang nỗ lực tối ưu hóa bảng cân đối kế toán để lọt vào mắt xanh của các nhà đầu tư phố Wall.

Tham vọng "startup trong lòng startup"

Cuối năm ngoái, một kế hoạch táo bạo đã được đưa ra bàn cân: Tách bộ phận robot và phần cứng tiêu dùng của OpenAI thành những thực thể độc lập. Mục tiêu của Sam Altman rất rõ ràng là tạo không gian cho các dự án đầy tham vọng này phát triển mà không làm ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của mảng cốt lõi là trí tuệ nhân tạo (AI).

Nếu kế hoạch này thành công, hai công ty mới sẽ có quyền huy động vốn từ bên ngoài và vận hành độc lập hơn. Tuy nhiên, đề xuất này đã bị bác bỏ, một phần do lo ngại rằng các thực thể mới vẫn phải hợp nhất vào bảng cân đối kế toán của OpenAI, gây khó khăn cho việc làm sạch sổ sách trước IPO.

Hiện tại, mảng phần cứng và robot của OpenAI hoạt động như những "startup bí mật" bên trong công ty. Họ báo cáo trực tiếp cho Sam Altman và được bảo mật cực kỳ nghiêm ngặt.

Đặc biệt, mảng phần cứng được hình thành sau thương vụ thâu tóm công ty AI "io" với giá 6,5 tỷ USD bằng cổ phiếu vào tháng 5 năm ngoái, quy tụ đội ngũ của cựu thiết kế huyền thoại Apple là ông Jony Ive.

Trên thực tế trong nhiều năm, Sam Altman đã bật đèn xanh cho hàng loạt dự án đầy tham vọng vượt xa khỏi chatbot ChatGPT. Ông hy vọng sẽ thiết lập một tiêu chuẩn mới cho nghiên cứu và phát triển sản phẩm toàn cầu. Tuy nhiên, thực tế kinh doanh đang buộc OpenAI phải "thắt lưng buộc bụng".

Công ty đang đối mặt với áp lực nặng nề trong việc cắt giảm những gì giới phân tích gọi là "side quests" (nhiệm vụ phụ), tức là những dự án chưa mang lại doanh thu đáng kể ngay lập tức.

Mới đây, OpenAI đã phải tạm hoãn công cụ tạo video Sora để giải phóng tài nguyên tính toán cho các sản phẩm cốt lõi. Một số báo cáo cho thấy công ty đã không đạt được một vài mục tiêu nội bộ về người dùng và doanh thu, dù tốc độ tăng trưởng đã tăng trở lại sau khi ra mắt các mô hình AI mới.

Sự chuyển dịch này cho thấy OpenAI đang dồn toàn lực vào việc xây dựng một "superapp" (siêu ứng dụng) để thu hút lập trình viên và khách hàng doanh nghiệp, đặc biệt là khi họ đang cảm nhận được hơi nóng từ đối thủ trực tiếp Anthropic.

Theo nhiều chuyên gia, dù đề xuất tách công ty tạm thời bị gác lại, OpenAI vẫn có thể hồi sinh ý tưởng này trong tương lai bằng cách thành lập một công ty mẹ, tương tự như mô hình Alphabet của Google năm 2015.

Mô hình này cho phép các tập đoàn công nghệ lớn tách biệt "con bò sữa" (như Google Search hay YouTube) khỏi các mảng kinh doanh mạo hiểm (như Waymo hay Verily).

Trong các báo cáo tài chính, Alphabet tách bạch doanh thu khổng lồ từ mảng tìm kiếm với các khoản lỗ vận hành từ những vụ đặt cược dài hạn. Điều này giúp nhà đầu tư đánh giá chính xác hiệu quả của mảng kinh doanh cốt lõi mà không bị "nhiễu" bởi chi phí cho các công nghệ của tương lai.

Các ông lớn khác như Meta hay Microsoft cũng áp dụng chiến lược minh bạch tương tự. Meta công khai các khoản lỗ hàng chục tỷ USD từ mảng Metaverse, trong khi Microsoft tách biệt hiệu suất của LinkedIn và mảng trò chơi điện tử để nhà đầu tư dễ dàng theo dõi.

Dù đang bị ép vào khuôn khổ tài chính, Sam Altman chưa bao giờ giấu giếm tham vọng chinh phục thế giới vật chất. Ông từng chia sẻ trên podcast Core Memory rằng: "Chúng tôi đang cố gắng tìm cách để thực sự thành công trong lĩnh vực robot. Nếu bạn muốn chọn một thứ để giúp Mỹ cạnh tranh trong sản xuất và thế giới của những nguyên tử nói chung, đó chính là robot".

Thiết bị phần cứng của OpenAI (dự kiến ra mắt sớm nhất là vào tháng 2/2027) được kỳ vọng sẽ là thiết bị cốt lõi thứ ba của người dùng, bên cạnh MacBook Pro và iPhone. Nó sẽ là một thiết bị có khả năng nhận diện môi trường xung quanh và luôn nằm gọn trong túi người dùng.

Cuộc đua IPO của OpenAI không chỉ là cuộc đua về vốn, mà là cuộc đấu trí để cân bằng giữa một bên là tầm nhìn thay đổi thế giới bằng robot và phần cứng, một bên là thực tế khắc nghiệt của bảng cân đối kế toán. Việc Sam Altman muốn "chia tách" đế chế của mình chứng tỏ OpenAI đang dần trưởng thành, chấp nhận luật chơi của phố Wall để đổi lấy nguồn lực cho những tham vọng xa hơn.

*Nguồn: Wired, CNET

Băng Băng