Thác nước nổi tiếng Iguazu cuồn cuộn chưa từng thấy, hơn 12 triệu lít nước đổ xuống mỗi giây

Sức nước dữ dội khiến các khu vực tham quan ở Argentina và Brazil liên tục phải đóng hoặc hạn chế tiếp cận để đảm bảo an toàn.

Iguazu phô bày diện mạo dữ dội

Những dòng nước khổng lồ cuộn xoáy, bọt trắng phủ kín mặt thác, biến Iguazu thành một khung cảnh dữ dội khác hẳn thường ngày. Có thời điểm, hơn 12 triệu lít nước đổ qua khu vực thác mỗi giây, khiến giới chức hai nước phải liên tục điều chỉnh hoạt động tham quan.

Đợt nước dâng diễn ra sau nhiều ngày mưa lớn tại lưu vực sông Iguazu và các khu vực lân cận, trong bối cảnh El Niño đang tác động mạnh đến thời tiết tại Nam Mỹ. Các chuyên gia lưu ý hiện chưa thể xác định chính xác mức độ đóng góp của El Niño vào đợt nước dâng cụ thể này.

Dòng nước tăng vọt, hai phía biên giới đồng loạt ứng phó. Tại Argentina, ngày 12/10, Vườn quốc gia Iguazu phải tạm đóng các lối đi và khu vực tham quan sau khi dòng sông dâng nhanh bất thường. Lưu lượng vượt 12.000 m³/giây, trong khi mực nước tại Puerto Iguazú tăng hơn 2 m chỉ trong khoảng một ngày.

Đây là mức nước đủ lớn để gây nguy hiểm cho hệ thống đường đi, cầu và các điểm quan sát nằm sát dòng thác. José María Hervás, Giám đốc Vườn quốc gia Iguazu, cho biết việc đóng cửa nhằm bảo vệ du khách cũng như cơ sở hạ tầng.

Trước đó, nhà chức trách đã chuẩn bị cho khả năng nước dâng. Tại Garganta del Diablo (Họng Quỷ), một trong những điểm tham quan nổi tiếng nhất của Iguazu, một phần hệ thống lối đi đã được tháo dỡ từ tháng 8 để giảm nguy cơ hư hại khi lũ lớn xuất hiện.

Ở phía Brazil, tình hình cũng diễn biến nhanh. Ngày 11/10, lối đi chính đưa du khách đến gần thác đã bị đóng khi dòng nước vượt ngưỡng an toàn. Sang ngày 13/10, đơn vị quản lý tiếp tục tháo các thanh chắn trên cầu đi bộ để tạo thêm khoảng trống cho nước thoát qua.

Nằm trên biên giới Argentina và Brazil, Iguazu là một trong những hệ thống thác nước lớn và ấn tượng nhất thế giới, trải dài khoảng 2.700 m. Khu vực này được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới.

Khi dòng sông dâng cao, những thác nước vốn đã hùng vĩ càng trở nên dữ dội. Nước đổ xuống thành những màn bọt trắng dày, hơi nước tung lên mù mịt, trong khi dòng chảy bên dưới cuộn xoáy mạnh.

Phía Brazil ghi nhận đỉnh nước vào sáng 12/10, khi lưu lượng đạt 11,8 triệu lít/giây, mức cao nhất tại đây trong năm 2026. Sang ngày 13/10, con số vẫn ở khoảng 10,5 triệu lít/giây và được dự báo có thể tiếp tục tăng. Trong điều kiện bình thường, dòng chảy chỉ khoảng 1,5 triệu lít/giây.

Sức nước lớn khiến nhà quản lý phải áp dụng các quy trình an toàn đặc biệt. Theo quy định của phía Brazil, lối đi chính sẽ bị đóng khi dòng chảy vượt 8,5 triệu lít/giây và tiếp tục tăng; khi nước nằm trong khoảng 9-12 triệu lít/giây và vẫn có xu hướng dâng, các thanh chắn trên cầu được tháo để giảm lực cản dòng nước.

Đợt nước dâng tại Iguazu diễn ra trong một giai đoạn thời tiết đặc biệt tại khu vực Nam Mỹ. El Niño năm nay được dự báo có thể là một trong những đợt mạnh nhất trong nhiều thập kỷ, với ảnh hưởng rõ rệt tại đông bắc Argentina, Paraguay và miền nam Brazil.

Tại Argentina, mưa lớn kéo dài đã làm nước nhiều con sông trong khu vực dâng nhanh. Một số tỉnh như Misiones, Corrientes và Entre Ríos phải ứng phó với tình trạng ngập lụt, trong khi các hồ chứa và đập thủy điện cũng phải điều tiết lượng nước lớn đổ về hạ lưu.

Tuy nhiên, việc quy toàn bộ đợt nước dâng tại Iguazu cho El Niño là quá đơn giản. Lượng mưa lớn tại lưu vực sông, điều kiện thủy văn và hoạt động điều tiết ở thượng nguồn đều có thể góp phần vào biến động dòng chảy.

Iguazu từng trải qua những đợt nước lớn nghiêm trọng vào năm 2023 và 2024, cũng trong một chu kỳ El Niño. Khi đó, nước lũ từng gây hư hại hệ thống lối đi tại khu vực Họng Quỷ, khiến nhà chức trách phải đóng cửa để sửa chữa.

Đóng cửa, mở lại rồi tiếp tục hạn chế

Diễn biến tại phía Argentina cho thấy tình hình thay đổi gần như từng ngày.

Ngày 12/10, Vườn quốc gia Iguazu đóng cửa các khu vực tham quan khi dòng nước vượt ngưỡng an toàn. Nhà chức trách dừng bán vé và kiểm tra các tuyến đường, cơ sở hạ tầng trong công viên.

Sau khi dòng nước bắt đầu giảm, ngày 13/10, công viên mở cửa trở lại. Các tuyến Upper Circuit và Lower Circuit được phép hoạt động trong ngày, trong khi tình hình dòng sông tiếp tục được theo dõi sát.

Nhưng đến ngày 14/10, nước lại dâng và nhà chức trách kích hoạt quy trình hạn chế tham quan. Upper Circuit, Lower Circuit và các tuyến đường mòn đều bị đóng, trong khi khu vực Họng Quỷ cũng không đón khách. Trung tâm du khách và một số khu dịch vụ vẫn hoạt động.

Như vậy, chỉ trong ba ngày, hoạt động tham quan phía Argentina đã thay đổi liên tục: đóng cửa ngày 12/10, mở lại ngày 13/10 và tiếp tục hạn chế từ ngày 14/10.

Phía Brazil cũng chưa thể khôi phục hoàn toàn hoạt động tại những khu vực sát dòng nước. Đơn vị quản lý tiếp tục theo dõi dòng sông theo giờ và chỉ có thể mở lại lối đi chính sau khi nước giảm xuống ngưỡng an toàn, đồng thời hoàn tất kiểm tra kỹ thuật đối với công trình.

Với sức nước tăng vọt sau những ngày mưa lớn, Iguazu đang phô bày một diện mạo hiếm gặp. Dòng thác vốn nổi tiếng bởi vẻ hùng vĩ nay trở nên dữ dội đến mức sức nước buộc một trong những điểm du lịch tự nhiên nổi tiếng nhất Nam Mỹ phải liên tục thay đổi hoạt động tham quan để bảo vệ du khách và cơ sở hạ tầng.

Nguồn: The Guardian, Folha de S.Paulo, MercoPress

Minh Ngọc