“Tàu tử thần” MV Hondius khiến 3 người tử vong: WHO và nhiều nước khẩn cấp truy vết, ngành y tế báo động

Một chuyến du lịch xuyên Đại Tây Dương trên tàu MV Hondius đã nhanh chóng biến thành cuộc khủng hoảng y tế quốc tế. Hiện đã ghi nhận có ít nhất 3 người tử vong, 5 ca nhiễm được ghi nhận và hàng chục hành khách tỏa đi khắp thế giới trước khi xác định được “thủ phạm” là chủng virus Hanta hiếm gặp có khả năng lây từ người sang người.

Từ cái chết bí ẩn trên tàu du lịch đến cuộc đua truy vết toàn cầu

Ruhi Çenet, YouTuber và blogger du lịch nổi tiếng, đang có mặt trên tàu MV Hondius khi thuyền trưởng bất ngờ thông báo có một hành khách qua đời trong chuyến hải trình. một quan chức trên tàu nói trong đoạn video mà Çenet đăng tải lên mạng xã hội sau đó: “Chúng tôi không bị lây nhiễm. Con tàu an toàn”.

Trong nhiều ngày tiếp theo, không khí trên tàu dường như vẫn diễn ra bình thường. Hành khách tiếp tục tham gia các bữa tiệc buffet, trò chuyện, ngắm sao và dự các buổi thuyết trình trên tàu. Nhiều người còn an ủi góa phụ của nạn nhân vừa qua đời mà không hề biết rằng họ có thể đang đứng trước một cuộc khủng hoảng dịch tễ hiếm gặp.

Gần hai tuần sau ca tử vong đầu tiên, Çenet cho biết anh cùng khoảng 20 đến 30 hành khách khác đã xuống tàu tại đảo St. Helena, lãnh thổ nhỏ bé của Anh giữa Đại Tây Dương. Người góa phụ của hành khách tử vong cũng rời đảo bằng máy bay trong tình trạng phải ngồi xe lăn.

Sau khi rời tàu, nhiều hành khách tiếp tục bay đến Johannesburg rồi nối chuyến tới nhiều quốc gia khác nhau. Chính sự phân tán này đã khiến giới chức y tế toàn cầu bước vào cuộc chạy đua truy vết quy mô lớn nhằm xác định những người từng tiếp xúc với nguồn bệnh.

Theo các cơ quan y tế, chủng virus liên quan đến vụ việc là hantavirus Andes. Đây là một dạng hiếm của virus Hanta vốn chủ yếu lây từ loài gặm nhấm sang người thông qua tiếp xúc với nước tiểu, phân hoặc nước bọt nhiễm bệnh. Điều khiến giới chuyên gia lo ngại là Andes là chủng hantavirus duy nhất từng ghi nhận bằng chứng hạn chế về khả năng lây từ người sang người.

Cho đến nay, vụ việc đã liên quan tới 3 trường hợp tử vong và 5 ca nhiễm bệnh được xác định. Tại Johannesburg, Jacqueline Weyer, quyền phó giám đốc Trung tâm Bệnh truyền nhiễm và ký sinh trùng mới nổi thuộc Viện Quốc gia về Bệnh truyền nhiễm Nam Phi, cho biết bà được thông báo vào sáng thứ Bảy về việc một hành khách trên tàu MV Hondius đã được sơ tán y tế về nước từ cuối tháng 4.

Ban đầu, bệnh nhân có kết quả âm tính với nhiều loại virus phổ biến như Covid-19, cúm và Legionnaires. Nhóm chuyên gia sau đó mở rộng xét nghiệm sang cúm gia cầm và hội chứng phổi do hantavirus. Chỉ vài giờ sau, kết quả xác nhận bệnh nhân dương tính với hantavirus.

Weyer nói: “Tôi đã phân tích rồi phân tích lại nhiều lần vì muốn chắc chắn về những gì mình đang thấy. Trong khoảnh khắc đó, bạn là người đầu tiên biết được kết quả và phần nào hiểu chuyện này nghiêm trọng ra sao.” Các nhà nghiên cứu ở Nam Phi và Thụy Sĩ sau đó xác nhận virus liên quan tới đợt bùng phát nghi ngờ chính là chủng Andes.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh nguy cơ bùng phát diện rộng vẫn thấp hơn nhiều so với Covid-19 hay cúm. Theo Steven Bradfute, nhà miễn dịch học tại Trung tâm Khoa học Y tế Đại học New Mexico, sự lây truyền từ người sang người của virus Andes đòi hỏi tiếp xúc rất gần, như dùng chung đồ ăn hoặc ở cùng không gian kín trong thời gian dài.

Bradfute nhận định: “Nó không lây lan thành những đợt dịch lớn”. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng nhiều cơ quan y tế quốc gia hiện cũng đánh giá nguy cơ với cộng đồng ở mức thấp. Dù vậy, các hành khách từng ở trên tàu và những người tiếp xúc gần với họ vẫn được xem là nhóm có nguy cơ cần theo dõi đặc biệt.

Hãng hàng không, WHO và nhiều quốc gia đồng loạt vào cuộc

Ngay sau khi các ca nhiễm được xác nhận, chiến dịch truy vết quốc tế đã được kích hoạt với sự tham gia của nhiều chính phủ, hãng hàng không và tổ chức y tế.

Oceanwide Expeditions, đơn vị vận hành tàu MV Hondius, cho biết họ đang truy tìm toàn bộ thông tin chi tiết liên quan đến hành khách và thủy thủ đoàn kể từ tháng 3 để hỗ trợ điều tra dịch tễ. Bộ Y tế Nam Phi cũng phối hợp với các cơ quan y tế địa phương cùng Viện Quốc gia về Bệnh truyền nhiễm nhằm xác định mọi trường hợp có thể đã tiếp xúc với virus.

Trong khi đó, giới chức Mỹ cho biết Bộ Ngoại giao nước này đang phối hợp với “các đối tác quốc tế để cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và hướng dẫn nhằm giảm thiểu rủi ro”. Đồng thời hỗ trợ đưa các công dân Mỹ trên tàu trở về an toàn. Đến hôm thứ Tư, Oceanwide Expeditions xác nhận 3 bác sĩ đã được điều động lên tàu để hỗ trợ chăm sóc y tế và 3 hành khách nguy cơ cao đã được sơ tán.

Cùng thời điểm, cơ quan y tế Cape Verde từ chối cho tàu cập cảng thủ đô do lo ngại về sức khỏe cộng đồng. Tàu sau đó tiếp tục di chuyển về phía bắc từ Cape Verde tới quần đảo Canary, hành trình kéo dài khoảng 3 đến 4 ngày. WHO cho biết toàn bộ hành khách rời tàu trong suốt hành trình đều đã được thông báo về nguy cơ phơi nhiễm.

Tại Thụy Sĩ, một hành khách từng có mặt trên tàu và trở về Zurich cuối tháng 4 đã phải nhập viện vì nhiễm hantavirus. Nhà chức trách nước này hiện điều tra những người từng tiếp xúc với bệnh nhân trong thời gian có nguy cơ lây nhiễm. Vợ của người này đang tự cách ly phòng ngừa và chưa xuất hiện triệu chứng. Các hãng hàng không cũng tham gia vào chiến dịch truy vết.

Hãng KLM của Hà Lan cho biết một công dân Hà Lan tử vong do hantavirus từng có mặt trên chuyến bay từ Nam Phi đến Hà Lan ngày 25/4. Hành khách này đã được đưa ra khỏi máy bay và hãng đã chủ động liên hệ với những người còn lại trên chuyến bay để cảnh báo về nguy cơ tiếp xúc. KLM nhấn mạnh rằng sự lây truyền từ người sang người “chỉ xảy ra khi mọi người tiếp xúc rất gần với nhau”.

Trong khi đó, Airlink, hãng hàng không khu vực của Nam Phi, thông báo đã cung cấp tên, thông tin liên lạc và sơ đồ chỗ ngồi của hành khách cùng phi hành đoàn trên chuyến bay đến St. Helena cho cơ quan y tế để phục vụ truy vết. Ruhi Çenet cho biết anh chủ động liên hệ với chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ ngay tại sân bay trước khi lên máy bay về nước sau khi được thông báo người góa phụ có thể tử vong vì bệnh truyền nhiễm.

Sau khi trở về vùng ngoại ô phía bắc Istanbul, nam YouTuber tiếp tục báo cáo với giới chức y tế. Vài ngày sau, anh biết rằng căn bệnh liên quan đến virus do loài gặm nhấm mang mầm bệnh và có thể lây giữa người với người trong điều kiện đặc biệt. Çenet sau đó đi xét nghiệm máu và cho kết quả âm tính, trước khi bắt đầu tự cách ly để phòng ngừa.

Theo Jeffrey SoRelle, nhà bệnh lý học tại Đại học Texas Southwestern, hantavirus là loại virus hiếm gặp nên rất khó phát hiện bằng các xét nghiệm thông thường. Ông cho biết các phòng thí nghiệm thường phải sử dụng kỹ thuật giải trình tự “shotgun”. Phương pháp này trích xuất và phân tích toàn bộ vật liệu di truyền trong mẫu bệnh phẩm để xác định những mầm bệnh chưa biết. SoRelle nhận định: “Đây gần như là sự kết hợp hoàn hảo cho một loại dịch bệnh lây truyền qua tiếp xúc xuất hiện trong một nhóm người sống khép kín”.

*Nguồn bài viết: WSJ

Lại Dịu