Tất cả người dân có BHXH lưu ý thông tin sau để hưởng đủ quyền lợi, có liên quan đến cả BHYT
Cơ quan bảo hiểm xã hội Việt Nam nhấn mạnh người dân cần lưu ý các thông tin này để tránh bỏ lỡ quyền lợi.
Chiều 28/9, trên kênh thông tin chính thức, Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam đăng tải nội dung liên quan tới quyền lợi nổi bật khi chủ hộ kinh doanh tham gia BHXH, BHYT bắt buộc. Thông tin đáng chú ý trong bối cảnh Luật BHXH 2024 đã mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc, đưa chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh vào nhóm đối tượng tham gia theo lộ trình.
Thay vì chỉ nhìn vào nghĩa vụ đóng, BHXH Việt Nam nhấn mạnh hàng loạt quyền lợi người tham gia có thể được hưởng trong quá trình làm việc, khi sinh con, lúc về già, thậm chí cả quyền lợi dành cho thân nhân khi người tham gia qua đời.
Đáng chú ý, có quyền lợi liên quan trực tiếp đến bảo hiểm y tế (BHYT). Đây cũng là nội dung không chỉ chủ hộ kinh doanh mà người dân đang tham gia BHYT cần nắm rõ để bảo đảm quyền lợi khám chữa bệnh của mình.
Ảnh minh họa
7 quyền lợi từ ốm đau, sinh con đến khi về già
Quyền lợi đầu tiên được BHXH Việt Nam nhắc tới là chế độ ốm đau. Theo Luật BHXH 2024, chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nằm trong nhóm được hưởng chế độ này khi phải nghỉ do mắc bệnh, gặp tai nạn không phải tai nạn lao động hoặc chăm sóc con dưới 7 tuổi bị ốm. Với trường hợp hưởng chế độ ốm đau thông thường, mức trợ cấp bằng 75% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH theo quy định.
Tiếp đến là chế độ thai sản. Lao động nữ đủ điều kiện có thể được hưởng quyền lợi khi khám thai, sẩy thai, sinh con, thực hiện các biện pháp tránh thai... Mức trợ cấp thai sản một tháng bằng 100% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ.
Một điểm mới đáng chú ý từ ngày 1/7/2026 là lao động nữ sinh con thứ hai và đáp ứng điều kiện được nghỉ thai sản 7 tháng, thay vì 6 tháng như trường hợp thông thường. BHXH Việt Nam cho biết trợ cấp thai sản cũng được tính tương ứng đủ 7 tháng nghỉ. Lao động nam có vợ sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc nếu đủ điều kiện.
Quyền lợi thứ ba là chế độ hưu trí. Theo Luật BHXH 2024, người đủ tuổi nghỉ hưu và có từ đủ 15 năm đóng BHXH có thể được hưởng lương hưu hằng tháng. Đây là thay đổi đáng chú ý khi số năm đóng tối thiểu để hưởng lương hưu đã giảm từ 20 năm xuống còn 15 năm, qua đó mở rộng cơ hội có lương hưu cho người tham gia. Tỷ lệ hưởng tối đa có thể đạt 75%; người đang hưởng lương hưu đồng thời được hưởng BHYT theo quy định.
Ảnh minh họa - Nguồn Báo Chính phủ
Bên cạnh lương hưu, BHXH Việt Nam còn đề cập BHXH một lần. Người tham gia có thể đề nghị nhận BHXH một lần nếu thuộc các trường hợp luật định, như đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng, ra nước ngoài định cư, mắc một số bệnh nặng hoặc thuộc những trường hợp cụ thể khác. Tuy nhiên, BHXH Việt Nam nhiều lần lưu ý việc lựa chọn nhận một lần cần được cân nhắc bởi người tham gia sẽ giảm cơ hội tích lũy để hưởng lương hưu và những quyền lợi an sinh lâu dài đi kèm.
Chưa đủ năm hưởng lương hưu vẫn có thêm một lựa chọn
Một quyền lợi mới đáng chú ý khác là trợ cấp hằng tháng dành cho người đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Theo Điều 23 Luật BHXH 2024, công dân Việt Nam đủ tuổi nghỉ hưu, đã có thời gian đóng BHXH nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội, nếu không nhận BHXH một lần, không bảo lưu và có yêu cầu thì có thể hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đóng của mình. Đáng chú ý, trong thời gian hưởng khoản trợ cấp này, người dân được ngân sách Nhà nước đóng BHYT.
Quyền lợi thứ sáu là chế độ tử tuất. Khi người tham gia BHXH qua đời và đáp ứng các điều kiện theo quy định, người lo mai táng có thể được nhận trợ cấp mai táng; thân nhân đủ điều kiện có thể hưởng trợ cấp tuất hằng tháng hoặc một lần. Luật BHXH 2024 cũng mở rộng quyền lựa chọn hình thức hưởng đối với thân nhân trong một số trường hợp.
Như vậy, chuỗi quyền lợi không chỉ dừng ở những khoản hỗ trợ khi người tham gia còn trong độ tuổi lao động mà kéo dài đến tuổi già và cả sau khi người tham gia qua đời.
Quyền lợi BHYT người dân cần đặc biệt lưu ý
Quyền lợi cuối cùng được BHXH Việt Nam nhấn mạnh là bảo hiểm y tế. Người tham gia được cấp thẻ BHYT, đăng ký nơi khám chữa bệnh ban đầu và được quỹ BHYT thanh toán chi phí khám chữa bệnh theo phạm vi, mức hưởng quy định. Với những trường hợp phải điều trị dài ngày hoặc phát sinh chi phí lớn, đây có thể là phần quyền lợi có ý nghĩa trực tiếp nhất đối với tài chính gia đình.
Hiện mức hưởng BHYT không giống nhau với tất cả mọi người mà tùy nhóm đối tượng. Luật BHYT quy định các mức thanh toán phổ biến gồm 100%, 95% hoặc 80% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi được hưởng; người đồng thời thuộc nhiều nhóm được hưởng theo nhóm có quyền lợi cao nhất.
Từ ngày 1/7/2026, quyền lợi BHYT cũng tiếp tục được mở rộng. Theo BHXH Việt Nam, người tự đi khám ngoại trú tại một số cơ sở y tế cấp cơ bản và cấp chuyên sâu có thể được quỹ BHYT thanh toán 50% mức hưởng đối với những bệnh, nhóm bệnh thuộc trường hợp quy định, thay vì chưa được thanh toán như trước.
Riêng với chủ hộ kinh doanh, cần lưu ý không phải tất cả đều bắt buộc tham gia BHXH ngay trong năm 2026. Theo BHXH Việt Nam, từ ngày 1/1/2026, chủ hộ có đăng ký kinh doanh, kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng và thuộc diện phải nộp thuế GTGT, thuế TNCN thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Với nhóm chủ hộ còn lại, lộ trình mở rộng diện bắt buộc được thực hiện theo quy định, trong đó từ ngày 1/7/2029 các chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh còn lại sẽ thuộc diện tham gia.