Quốc hội thông qua Luật Đất đai với quy định mới về bồi thường, tái định cư

| Kinh tế vĩ mô

Quốc hội thông qua Luật Đất đai với nhiều quy định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư và bảo đảm sinh kế cho người dân.

Với 466/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi) vào sáng 21/11. Luật có hiệu lực từ 1/7/2027, riêng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất theo luật mới được ban hành để áp dụng từ 1/1/2028.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là các quy định về bảo đảm quyền lợi của người có đất bị thu hồi, từ phương thức bồi thường, bố trí tái định cư đến chính sách hỗ trợ phục hồi sinh kế sau thu hồi đất.

 - Ảnh 1.

Các đại biểu Quốc hội tại phiên họp sáng 21/11.

Luật nêu rõ nguyên tắc việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, minh bạch, kịp thời và đúng quy định của pháp luật; vì lợi ích chung, sự phát triển bền vững, văn minh và hiện đại của cộng đồng, của địa phương; ưu tiên đối tượng chính sách xã hội, người trực tiếp sản xuất nông nghiệp.

Theo quy định mới được thông qua, việc bồi thường về đất được thực hiện bằng việc giao đất, cho thuê đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất thu hồi.

Trường hợp không có đất cùng mục đích để bồi thường mà địa phương có điều kiện về quỹ đất, quỹ nhà ở và người có đất thu hồi có nhu cầu thì được bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng với loại đất thu hồi hoặc bằng nhà ở.

Trường hợp không có đất, không có nhà ở để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền, trừ trường hợp thu hồi đất ở, nhà ở.

Trường hợp có quỹ đất, có quỹ nhà ở nhưng người có đất thu hồi không có nhu cầu nhận đất, nhận nhà ở thì được bồi thường bằng tiền.

Đáng chú ý, Luật quy định việc cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đối với trường hợp phải bố trí tái định cư chỉ được thực hiện sau khi đã bố trí tái định cư hoặc bố trí tạm cư cho người có đất thu hồi theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được phê duyệt. Kinh phí, thời gian tạm cư phải được thể hiện rõ trong phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm sinh kế cho người có đất thu hồi thông qua các biện pháp hỗ trợ để tạo điều kiện có việc làm, thu nhập, ổn định đời sống, sản xuất.

Luật cũng quy định rõ các trường hợp không được bồi thường về đất, trong đó có đất được Nhà nước cho thuê trả tiền thuê đất hằng năm; đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích của UBND cấp xã; đất do cơ quan, tổ chức nhà nước quản lý, trừ phần diện tích đang có người sử dụng đủ điều kiện được bồi thường.

Đối với những trường hợp không được bồi thường về đất theo quy định nhưng có chi phí đầu tư vào đất còn lại, người sử dụng đất vẫn được xem xét bồi thường các khoản chi phí hợp lý chưa thu hồi hết.

Các khoản chi phí này bao gồm san lấp mặt bằng, cải tạo làm tăng độ màu mỡ của đất, thau chua rửa mặn, chống xói mòn, gia cố khả năng chịu lực của đất phục vụ sản xuất, kinh doanh và những chi phí hợp lý khác phù hợp mục đích sử dụng đất.

Ngoài ra, tài sản gắn liền với đất như nhà ở, công trình xây dựng, cây trồng, vật nuôi bị thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất cũng được bồi thường theo quy định. UBND cấp tỉnh ban hành đơn giá bồi thường thiệt hại, bảo đảm phù hợp tình hình thực tế địa phương và xem xét điều chỉnh khi có biến động.

Giá đất bảo đảm chi phí đầu vào hợp lý cho hoạt động sản xuất, kinh doanh

Luật quy định giá đất do Nhà nước quyết định, việc định giá đất phải bảo đảm các nguyên tắc: phù hợp mục tiêu phát triển từng thời kỳ; tuân thủ đúng trình tự, thủ tục định giá đất; dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, khả năng tiếp cận đất đai đối với người chưa có quyền sử dụng đất và chi phí đầu vào hợp lý cho hoạt động sản xuất, kinh doanh; bảo đảm trung thực, khách quan, công khai, minh bạch.

Căn cứ định giá đất bao gồm: loại đất; thời hạn sử dụng đất;thông tin đầu vào để định giá đất; yếu tố khác ảnh hưởng đến giá đất; quy định của pháp luật có liên quan tại thời điểm định giá đất.

Theo luật mới, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất sẽ được áp dụng để tính tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định của Luật này.

Luật quy định bảng giá đất được xây dựng theo loại đất, khu vực, vị trí. Hệ số điều chỉnh giá đất là tỷ lệ tăng, giảm giá đất của các loại đất khi có sự khác nhau về khu vực, vị trí, điều kiện hạ tầng, quy hoạch và yếu tố tương ứng khác đã quy định trong bảng giá đất.

Bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định định kỳ 3 năm một lần dựa trên các nguyên tắc, căn cứ quy định tại Luật này. Bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất được xem xét, sửa đổi, bổ sung, điều chỉnh tăng hoặc giảm do yêu cầu quản lý nhà nước về đất đai và quản lý giá đất phù hợp với mục tiêu phát triển trong từng thời kỳ hoặc khi có thay đổi về điều kiện hạ tầng, quy hoạch, địa giới đơn vị hành chính, tên khu vực, vị trí, tên đường, phố, đoạn đường trong bảng giá đất.

Luật quy định cơ quan tài chính cấp tỉnh chủ trì, phối hợp với cơ quan nông nghiệp và môi trường, cơ quan xây dựng và các cơ quan liên quan xây dựng, đề xuất sửa đổi, bổ sung bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất trình UBND cấp tỉnh tổ chức thẩm định. UBND cấp tỉnh trình HĐND cấp tỉnh quyết định, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất

Theo Anh Văn

Cùng chuyên mục
XEM